Cảnh ngồi trên xe ga dựng chân chống nghiêng để chờ người quen thuộc đến mức ít ai nghĩ đó là vấn đề: đứng đón con ở cổng trường, chờ bạn mua đồ ở chợ Hôm, hay kéo xe sát vỉa hè rồi ngồi luôn trên yên làm cốc trà đá ở phố Nhà Chung. Xe đứng yên, người ngồi nghiêng nghiêng, chân gác lên sàn, nhìn rất thư thái. Nhưng chân chống nghiêng không sinh ra để chịu thêm sức nặng của người ngồi. Bài này giải thích vì sao thói quen đó làm cong chân chống, đôi khi làm đổ xe, và cách ngồi chờ an toàn hơn.
Chân chống nghiêng được thiết kế để làm gì
Xe tay ga phổ biến ở Hà Nội như Vision, Air Blade, Lead hay Click thường có hai chân chống:
- Chân chống nghiêng (chân chống bên) ở phía trái, gạt xuống nhanh, xe tựa nghiêng sang trái. Nó được làm để giữ chiếc xe không có người, trong thời gian ngắn, trên nền phẳng và cứng.
- Chân chống giữa nằm dưới gầm, khi dựng thì xe đứng thẳng trên hai điểm tựa rộng, ổn định hơn nhiều.
Với chân chống nghiêng, toàn bộ phần lệch về bên trái của xe dồn xuống một thanh kim loại mảnh và một điểm tì nhỏ trên mặt đường. Thanh này cùng chốt xoay và lò xo đủ cho việc giữ xe trống. Khi bạn ngồi lên, sức nặng cơ thể cộng vào đúng phía đang nghiêng, lực ép lên chân chống tăng lên rõ rệt, và mỗi lần bạn nhổm người, quay sang nói chuyện, lực đó lại dồn giật thêm.
Ngồi trên xe ga dựng chân chống nghiêng: chuyện gì xảy ra
Hậu quả thường không đến ngay lần đầu, mà tích dần qua nhiều lần ngồi:
- Chân chống cong dần ra ngoài. Ban đầu khó thấy, sau một thời gian xe dựng lên nghiêng hơn trước, chân chống không còn thẳng.
- Chốt xoay và giá bắt chân chống bị dơ. Chỗ bắt vào khung chịu lực ngang nhiều lần sẽ lỏng, chân chống lắc, có khi lò xo không còn kéo bật lên gọn như trước. Dấu hiệu chân chống lỏng, lò xo yếu được nói kỹ trong bài chân chống xe máy lỏng, lò xo yếu.
- Điểm tì lún xuống nền mềm. Vỉa hè lát gạch lỏng, nhựa đường mùa hè hay mép đất cạnh gốc cây có thể lún dưới chân chống khi có người ngồi.
- Xe đổ sang trái. Khi chân chống trượt, lún hoặc gập, xe đổ về phía bạn đang ngồi, kéo theo cả người. Nhẹ thì trầy yếm, gãy gương, nặng thì kẹt chân dưới xe.
Ngoài ra, ngồi trên yên khi xe nghiêng khiến bạn phải gồng người lệch một bên, chân trái chống đất hờ. Chỉ cần có người đi ngang va vào tay lái hay một đứa trẻ trèo lên sàn để chân là xe mất thăng bằng.
Những lúc dễ xảy ra ở vỉa hè Hà Nội
Thói quen này gắn chặt với nhịp sống phố:
- Quán trà đá vỉa hè. Hết ghế nhựa, người ta kéo xe sát lề ngồi luôn trên yên. Vỉa hè các phố cổ như Hàng Bè, Tạ Hiện thường lát gạch không bằng, có chỗ dốc xuống lòng đường.
- Cổng trường giờ tan học. Phụ huynh xếp xe sát nhau ở các cổng trường quanh Cầu Giấy, Ba Đình, ngồi chờ lâu. Xe bên cạnh lùi ra chạm nhẹ cũng đủ làm xe đang dựng nghiêng mất thăng bằng.
- Chờ người trước cửa hàng, ngân hàng. Chờ ngắn thường kéo dài thành mười lăm, hai mươi phút ngồi trên yên.
- Mép đường dốc ngang. Nhiều đoạn đường ven đê, lề đường dốc nghiêng ra ngoài. Đỗ sai chiều, xe dựng nghiêng đã kém vững, thêm người ngồi càng dễ đổ. Cách chọn chân chống khi đỗ dốc có trong bài đỗ xe ga trên đường dốc và dốc hầm gửi xe.
Cách ngồi chờ an toàn hơn
Có hai cách đơn giản, tùy bạn chờ lâu hay chờ ngắn.
Chờ lâu: dựng chân chống giữa
Nếu biết mình sẽ ngồi chờ từ vài phút trở lên, hãy dựng chân chống giữa. Xe đứng thẳng, hai điểm tựa rộng, ổn định hơn hẳn. Dù vậy, chân chống giữa cũng không phải ghế ngồi: nếu ngồi lên, hãy ngồi yên, đừng nhún người hay để thêm người khác trèo lên. Cách dựng không cần dùng sức tay:
- Chọn chỗ nền phẳng, cứng, không phải miệng cống hay gạch lỏng.
- Đứng bên trái xe, tay trái cầm tay lái, tay phải nắm tay dắt phía sau hoặc giá sau.
- Đặt chân phải lên cần chân chống giữa, đạp cho hai chân chống chạm đất đều.
- Dồn sức nặng cơ thể xuống chân phải, đồng thời kéo nhẹ xe ra sau. Xe sẽ tự lên.
Người mới chưa quen có thể tập vài lần ở chỗ rộng. Đừng cố dựng chân chống giữa trên chỗ dốc, vì xe dễ trượt khỏi chân chống.
Chờ ngắn: đứng xuống, hoặc ngồi trên xe với hai chân chống đất
Chờ một hai phút, cách an toàn nhất là xuống xe, dựng chân chống nghiêng và đứng cạnh. Nếu vẫn muốn ngồi trên xe, hãy gạt chân chống nghiêng lên, ngồi thẳng, hai chân chạm đất, tự giữ thăng bằng như lúc chờ đèn đỏ. Khi đó chân chống nghiêng không phải chịu lực, và bạn chủ động hoàn toàn.
Trong mọi trường hợp, nhớ tắt máy khi chờ lâu và để ý ống xả còn nóng khi đứng sát xe, nhất là với trẻ nhỏ. Lưu ý về ống xả có trong bài ống xả xe tay ga nóng: cách lên xuống xe.
Nếu nghi chân chống đã cong
Kiểm tra nhanh bằng mắt và tay khi xe đỗ trên nền phẳng:
- Xe dựng nghiêng lệch hơn so với lúc mới nhận, hoặc so với xe cùng mẫu bên cạnh.
- Chân chống không còn thẳng, nhìn từ phía trước thấy hơi vặn.
- Lay nhẹ xe thấy chân chống lắc, có tiếng lạch cạch ở chốt.
- Gạt lên không bật gọn về vị trí, hoặc có cảm giác chạm vào thân xe.
Đừng tự lấy búa hay chêm gạch uốn lại chân chống. Uốn sai có thể làm nứt chỗ bắt vào khung, khiến lần sau gãy hẳn. Nếu xe thuê, hãy chụp ảnh và báo cho tiệm. Mức độ hỏng và chi phí sửa nếu có, bạn nên xác nhận trực tiếp với cửa hàng, tốt nhất qua tin nhắn để còn lưu lại.
Khi thuê xe tay ga
Lúc nhận xe ở tiệm tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy dựng thử cả hai chân chống và nhờ hướng dẫn nếu chưa quen chân chống giữa. Mọi thắc mắc trong giờ 09:00–21:00 có thể gọi 0942467674.
Tóm lại
Chân chống nghiêng chỉ để giữ xe trống. Muốn ngồi chờ thì dựng chân chống giữa trên nền phẳng, hoặc gạt chân chống lên và tự chống hai chân, còn tốt nhất là xuống xe đứng cạnh. Xem thêm kinh nghiệm tại chuyên mục xe tay ga và các bài về xe máy.