Chân chống xe máy bị lỏng là lỗi nhỏ mà người thuê xe hay bỏ qua nhất: xe vẫn nổ, vẫn chạy, phanh vẫn ăn, chỉ có cái chân chống hơi lắc hay bật về chậm một nhịp. Nhưng chính chi tiết đó quyết định chiếc xe có đứng yên khi bạn đỗ ở ngõ dốc, trong hầm gửi xe chung cư, và có quệt xuống mặt đường khi bạn nghiêng xe vào cua hay không. Bài này nói chung cho mọi xe thuê, từ xe số tới xe ga: ba kiểu hỏng, cách thử khi nhận xe, cách đỗ dốc và vì sao nên báo tiệm thay vì tự uốn.
Chân chống xe máy bị lỏng, lò xo yếu, không tự bật: ba lỗi khác nhau
Người ta hay gọi chung là “chân chống hỏng”, nhưng thực ra có ba lỗi riêng, mỗi lỗi gây một kiểu rủi ro:
- Lỏng ở khớp xoay. Chốt hoặc ốc giữ chân chống vào khung bị mòn, bị lỏng. Dấu hiệu là chân chống lắc ngang khi bạn cầm đầu nó lay nhẹ, và xe đứng trên chân chống nghiêng ngả sâu hơn bình thường. Lỗi này ảnh hưởng chủ yếu lúc đỗ.
- Lò xo yếu. Lò xo kéo chân chống về đã giãn hoặc gỉ. Chân chống vẫn lên, nhưng lên chậm, lên không hết, hoặc rung lạch cạch dưới gầm khi qua gờ giảm tốc. Lỗi này ảnh hưởng chủ yếu lúc chạy.
- Không tự bật. Lò xo tuột móc, gãy, hoặc khớp xoay bị kẹt bụi đất. Bạn gạt lên mà chân chống không về, hoặc về rồi lại thõng xuống. Đây là lỗi phải xử lý ngay, không chạy tiếp.
Phân biệt được ba lỗi này giúp bạn mô tả đúng với cửa hàng qua điện thoại.
Kiểm tra khi nhận xe: gạt, nghe và nhìn khe hở
Bài thử độ chắc và lò xo hồi của chân chống giữa, chân chống nghiêng trước khi nhận xe đã đi chi tiết từng phép thử. Ở đây chỉ gom lại ba động tác mà người vội nhất cũng làm được trong lúc làm giấy tờ:
- Gạt lên xuống ba lần. Dùng mũi giày gạt chân chống nghiêng xuống rồi lên. Mỗi lần lên phải nghe một tiếng bật dứt khoát và chân chống tự về sát khung, không cần bạn đẩy thêm. Nếu lần thứ ba nó về chậm hơn lần đầu, lò xo đã mỏi.
- Nhìn khe hở khi chân chống đã gập. Ngồi xổm nhìn ngang: đầu chân chống phải nằm cao, cách xa mặt đất, không chạm đất và không treo lơ lửng chéo xuống. Với chân chống giữa, hai đế phải ép gọn dưới gầm.
- Lay đầu chân chống sang hai bên. Một chút độ rơ là bình thường. Nếu nó lắc rõ, nghe tiếng kim loại lách cách, khớp xoay đã lỏng.
Người thuê dài ngày nên làm lại ba động tác này mỗi tuần một lần, nhất là sau những đợt mưa dài hoặc sau khi đi đường đất.
Rủi ro quệt đường khi vào cua
Chân chống nghiêng nằm bên trái xe. Khi bạn rẽ trái, xe nghiêng về đúng phía đó. Nếu chân chống không nằm sát khung, đầu của nó trở thành điểm thấp nhất của xe và có thể chạm mặt đường trước bất kỳ bộ phận nào khác.
Ở Hà Nội, những chỗ dễ gặp tình huống này là các vòng xuyến, đường dẫn lên xuống cầu Vĩnh Tuy hay cầu Nhật Tân, và những khúc rẽ gắt trong ngõ ở Đống Đa, Hoàn Kiếm. Khi đầu chân chống quệt xuống, xe bị đẩy bật lên một chút, tay lái giật, và phản xạ tự nhiên của người mới là bóp phanh gấp giữa lúc đang nghiêng. Chính cú phanh đó mới khiến xe trượt.
Chân chống giữa lò xo yếu thì lại nguy hiểm ở gờ giảm tốc và ổ gà: xe nhún xuống, chân chống văng xuống va mặt đường, tạo tiếng động lớn khiến người lái giật mình. Nếu bạn nghe tiếng kim loại cạ đường dưới gầm, giảm ga, đi thẳng, tấp vào lề an toàn rồi mới cúi xuống xem. Đừng vừa chạy vừa lấy chân gạt chân chống.
Đỗ dốc khi chân chống không còn chắc
Ngõ dốc, dốc lên đê và dốc xuống hầm gửi xe chung cư là nơi chân chống lỏng lộ ra rõ nhất. Trên dốc, trọng lượng xe dồn về một phía, khớp lỏng cho phép chân chống xoay thêm, và xe có thể tự gập chân chống rồi đổ.
Vài nguyên tắc khi phải đỗ dốc với chiếc xe có chân chống chưa chắc:
- Ưu tiên tìm chỗ phẳng, dù phải đi thêm vài chục mét. Trong hầm chung cư ở Hoàng Mai hay Cầu Giấy, đoạn sàn phẳng sau chân dốc thường là chỗ tốt nhất.
- Nếu bắt buộc đỗ trên dốc, dùng chân chống giữa khi chân chống giữa còn chắc, và để xe vuông góc với hướng dốc nếu lối đi cho phép.
- Không đỗ chân chống nghiêng với đầu xe hướng xuống dốc, vì xe dễ trôi về trước và tự gập chân chống.
- Thử lắc nhẹ yên trước khi rời đi. Xe phải đứng yên, không nhích.
Cách chọn chân chống theo từng kiểu dốc được nói kỹ trong bài đỗ xe ga trên đường dốc và dốc hầm gửi xe.
Báo cửa hàng đổi hoặc sửa, đừng tự uốn
Khi thấy chân chống lỏng hay lò xo yếu, nhiều người có phản xạ tự xử lý: lấy dây chun buộc chân chống lên khung, dùng búa gõ cho thẳng, hoặc uốn đế chân chống cho xe đứng cao hơn. Với xe thuê, cả ba cách đều nên tránh:
- Dây chun, dây thép có thể tuột ra lúc đang chạy, thả chân chống xuống đúng lúc bạn vào cua.
- Gõ hay uốn chân chống dễ làm nứt mối hàn hoặc lệch khớp, biến một lỗi nhỏ thành chi tiết phải thay. Khi trả xe, rất khó chứng minh vết cong đó có từ trước hay do bạn làm.
Việc nên làm là chụp ảnh hoặc quay một đoạn ngắn lúc gạt chân chống lên xuống, rồi gọi cho cửa hàng. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, số điện thoại 0942467674. Nếu phát hiện ngay lúc nhận xe, tiệm có thể thay lò xo, siết lại hoặc đổi xe khác. Nếu phát hiện giữa kỳ thuê, mô tả rõ đó là lỏng khớp, lò xo yếu hay không tự bật, để hai bên thống nhất cách xử lý và thời gian mang xe qua. Nếu cần giao đổi xe tận nơi, thời gian và chi phí phải xác nhận trước, và chỉ trong giờ mở cửa.
Bài theo từng mẫu xe
Mỗi mẫu xe có vị trí chân chống và cảm giác dựng xe hơi khác nhau. Nếu bạn đang thuê một mẫu cụ thể, xem thêm hướng dẫn dựng chân chống giữa Honda Vision nhẹ nhàng hoặc dựng chân chống giữa Honda Wave khi phải đỗ trên dốc.
Gói lại: gạt chân chống lên xuống và nghe tiếng bật khi nhận xe, để ý tiếng cạ đường khi vào cua, cẩn thận khi đỗ dốc, và báo tiệm thay vì tự uốn. Các bài chăm sóc xe khác nằm ở mục bảo dưỡng xe máy, còn kinh nghiệm chọn và dùng từng dòng xe được gom ở chuyên mục xe máy.