Đèn đỏ ở ngã tư Kim Liên, bạn dừng xe mà quên về số 1, đèn xanh bật lên và chiếc xe số vẫn ì ạch bò đi ở số 2. Hoặc bạn thấy người quen đi xe số khởi hành bằng số 2 suốt, bảo là “cho êm, đỡ giật”. Câu hỏi đi số 2 khi khởi hành có sao không vì vậy rất phổ biến. Câu trả lời ngắn: thỉnh thoảng, trong vài tình huống nhẹ nhàng thì không sao; nhưng biến nó thành thói quen hằng ngày, nhất là khi lên dốc hay chở nặng, là cách nhanh nhất để làm côn tự động nóng và mòn sớm.
Bài này không nhắc lại cách côn tự động hoạt động từ đầu, phần đó đã có trong bài côn tự động trên xe số. Ở đây chỉ tập trung vào một thói quen: khởi hành bằng số 2.
Xe số khởi hành bằng số 2: chuyện gì xảy ra bên trong
Trên những xe số phổ thông như Honda Wave hay Yamaha Sirius, lúc xe đứng yên và bạn mở ga, có một bộ côn ly tâm làm nhiệm vụ “nhả côn” thay tay bạn. Khi máy còn chậm, côn chưa bám. Khi máy quay nhanh dần, các má côn văng ra, ép vào vỏ côn, và lực bắt đầu truyền xuống bánh sau. Trong khoảng ngắn giữa “chưa bám” và “bám hẳn”, côn trượt, và chính lúc trượt đó sinh ra nhiệt và mài mòn.
Ở số 1, tỉ số truyền nặng nên bánh sau rất dễ quay. Côn chỉ trượt một chút là xe đã lăn bánh, máy nhanh chóng theo kịp, côn bám chặt. Ở số 2, bánh sau “nặng” hơn so với máy. Côn phải trượt lâu hơn hẳn mới kéo được xe từ đứng yên lên tới lúc máy và bánh xe đồng tốc. Bạn cảm nhận điều đó qua mấy dấu hiệu:
- Mở ga thì máy gầm lên nhưng xe nhích rất chậm.
- Xe như bị kéo lại, phải vặn ga nhiều hơn bình thường.
- Nếu lặp lại liên tục, có thể ngửi thấy mùi khét nhẹ từ phía máy.
Mỗi lần như vậy chỉ thêm một chút mòn. Nhưng một ngày đi phố Hà Nội có hàng chục lần dừng đèn đỏ, và cộng dồn qua nhiều tuần thì má côn mòn nhanh, dầu máy nóng hơn, xe dần có cảm giác “hẫng” khi mở ga.
Lúc nào khởi hành bằng số 2 còn chấp nhận được
Nói thận trọng, có vài tình huống số 2 không gây hại đáng kể, miễn là bạn nhẹ tay ga:
Xuống dốc nhẹ. Ví dụ dắt xe ra khỏi một ngõ hơi dốc xuống phía đường lớn, hoặc đứng ở đầu một đoạn dốc thoải. Trọng lực đã giúp xe lăn, côn gần như không phải “kéo” gì, số 2 cho cảm giác êm và đỡ giật hơn số 1.
Đường bằng mà xe vẫn còn đà. Khi dòng xe chậm hẳn nhưng chưa dừng hẳn, xe bạn còn lăn chậm thì việc mở ga lại ở số 2 thường ổn. Lúc này không phải khởi hành từ đứng yên, côn chỉ trượt rất ngắn.
Đường trơn, cần lực kéo dịu. Một số người lái dùng số 2 khi khởi hành xe số đường trơn như mặt đường đọng nước mưa, sơn kẻ vạch ướt, vì lực kéo xuống bánh sau dịu hơn, bánh ít bị quay trơn. Cách này chỉ nên dùng khi xe nhẹ, đường bằng, và vẫn phải mở ga thật từ tốn. Nếu không chắc, số 1 với ga rất nhẹ vẫn là cách an toàn hơn.
Điểm chung của ba trường hợp: xe nhẹ, không lên dốc, không cần bứt nhanh. Ngoài những lúc đó, số 1 vẫn là số khởi hành đúng.
Lúc nào không nên: lên dốc và chở nặng
Lên dốc. Đây là lúc tệ nhất để khởi hành ở số 2. Côn vừa phải kéo xe từ đứng yên, vừa chống lại trọng lực kéo xe lùi. Thời gian trượt kéo dài, nhiệt tăng nhanh, và xe có thể bị tụt lùi nửa nhịp trước khi bám. Những dốc ngắn mà gắt như lối lên đê ở Tây Hồ hay Long Biên, hay đoạn dốc ra khỏi hầm gửi xe chung cư, nên luôn vào số 1. Bài lối lên xuống đê sông Hồng ở Long Biên, Gia Lâm nói kỹ cách chọn số cho từng kiểu dốc.
Chở nặng. Có người ngồi sau, hoặc chở thêm thùng đồ, ba lô lớn, thì xe nặng hơn đáng kể. Côn phải làm việc nhiều hơn ngay cả ở số 1; khởi hành ở số 2 lúc này gần như chắc chắn làm côn trượt lâu và nóng.
Ngã tư đông xe. Ở những giao lộ lớn như Kim Liên, Ô Chợ Dừa hay Ngã Tư Sở, đèn xanh bật là cả dòng xe lao đi. Xe bạn ì ạch ở số 2 không chỉ hại côn mà còn khiến xe phía sau phải phanh gấp hoặc vượt ẩu. Một chiếc xe khởi hành chậm giữa giao lộ đông là một rủi ro an toàn.
Thói quen khởi hành số 1 cho người đi xe số
Cách sửa đơn giản nhất là biến việc về số 1 thành một phần của động tác dừng xe:
- Về số dần khi giảm tốc. Khi tới gần đèn đỏ, nhả ga, phanh nhẹ và về từng số một. Đến lúc xe dừng hẳn, bạn đã ở số 1 hoặc số mo.
- Đứng chờ lâu thì về số mo, sắp đi thì vào số 1. Nếu đèn đỏ còn dài, về số mo cho chân đỡ mỏi. Khi thấy đèn sắp chuyển, ấn cần số vào số 1 trước.
- Khởi hành số 1, lên số 2 sớm. Xe vừa lăn bánh, đi một đoạn ngắn rồi nhả ga, lên số 2. Bạn vẫn có được cảm giác êm mà không bắt côn trượt lâu.
- Nếu lỡ dừng ở số 2, về số 1 trước khi đi. Xe đứng yên vẫn về số được, chỉ cần ấn cần số về một nấc.
Nếu bạn quen xe ga và đang tập các bước này, bài đề xe và vào số 1 là chỗ bắt đầu tốt.
Dấu hiệu côn đã bị làm việc quá sức
Khi đi xe số thuê, nếu thấy những dấu hiệu sau, hãy để ý cách khởi hành của mình và báo cửa hàng nếu nó không mất đi:
- Mở ga khi đang chạy, máy rú lên nhưng xe không tăng tốc tương ứng.
- Xe bò chậm, khởi hành ì hơn ngày đầu nhận xe dù vẫn dùng số 1.
- Có mùi khét, đặc biệt sau một quãng đường dốc hoặc chở nặng.
Gặp tình trạng này, dừng xe ở chỗ an toàn cho máy nghỉ một lúc, không cố leo tiếp dốc dài. Nếu dấu hiệu còn kéo dài, liên hệ cửa hàng qua số 0942467674 để được hướng dẫn kiểm tra.
Tóm lại
Xe số khởi hành bằng số 2 không phải lỗi lớn nếu chỉ thỉnh thoảng, khi xuống dốc nhẹ hay đường bằng còn đà. Nhưng lên dốc, chở nặng hay qua ngã tư đông thì hãy luôn vào số 1, rồi lên số 2 sớm. Thói quen nhỏ này giữ côn bền, xe bốc và an toàn hơn. Xem thêm các mẹo khác trong chuyên mục xe số và chuyên mục xe máy.