Người lái thường không thấy cú xóc nặng bằng người ngồi sau. Khi đưa Air Blade qua gờ giảm tốc mà vẫn còn ga, bạn chỉ thấy tay lái giật nhẹ, nhưng người phía sau ngồi đúng trên trục bánh sau sẽ bị hất lên rồi dội xuống yên. Chở bạn đồng hành qua các khu đô thị mới hay đường làng ven Hà Nội, nơi gờ đặt dày và mỗi cái một kiểu, chuyện này lặp lại hàng chục lần một chuyến. Bài này đi theo đúng thứ tự một lần qua gờ: nhìn thấy, nhả ga, phanh, thả xe qua, rồi tăng ga lại.
Vì sao người ngồi sau bị xóc hơn người lái
Trên Air Blade, người lái ngồi gần giữa xe, hai chân đặt trên sàn phẳng và tay bám vào tay lái, nên có ba điểm tựa để đỡ cú dội. Người ngồi sau ngồi lùi về phía bánh sau, chân đặt trên gác chân, tay bám vào tay nắm hoặc vào người lái. Khi bánh sau leo gờ, phần yên sau là nơi bị nâng lên rõ nhất.
Thêm một điều: lúc chở hai người, bánh sau chịu tải nặng hơn hẳn, giảm xóc sau bị nén sẵn, nên còn ít hành trình để nuốt cú va. Vì vậy cách lái tốt nhất khi chở người là để xe đi qua gờ ở tốc độ thật thấp và với thân xe “thả lỏng”, không bị ga kéo hay phanh ghì. Nếu bạn muốn hiểu thêm vì sao xe ga bánh nhỏ phản ứng như vậy, bài xe ga bánh nhỏ qua ổ gà, gờ giảm tốc và đường ray giải thích kỹ phần kỹ thuật.
Air Blade qua gờ giảm tốc: bốn nhịp nhả ga, phanh, thả, ga lại
Hãy chia mỗi lần qua gờ thành bốn nhịp rõ ràng.
Nhịp một, nhả ga sớm. Ngay khi thấy gờ, hoặc thấy vạch sơn, biển báo gờ phía trước, nhả hết ga. Air Blade là xe ga tự động, nhả ga là xe đã tự chậm lại khá nhiều. Nhả sớm cho bạn thêm vài thân xe để giảm tốc nhẹ nhàng, thay vì phải phanh dồn ở sát gờ.
Nhịp hai, phanh trước gờ. Bóp đều cả hai phanh, nhẹ và dài, để tốc độ xuống mức đi bộ nhanh trước khi tới gờ. Mọi việc giảm tốc phải xong ở đoạn này.
Nhịp ba, nhả phanh và thả xe qua. Ngay trước khi bánh trước chạm gờ, nhả phanh ra. Không phanh khi bánh đang leo hoặc đang xuống gờ. Phanh lúc đó làm đầu xe chúi xuống, giảm xóc trước bị nén cứng và cú va dội thẳng lên tay lái lẫn người ngồi sau. Giữ ga ở mức không, xe lăn qua bằng quán tính.
Nhịp bốn, chờ bánh sau qua hết rồi mới ga. Nhiều người vặn ga ngay khi bánh trước vừa xuống, đúng lúc bánh sau đang leo gờ, khiến người phía sau bị giật hai lần. Đếm thầm một nhịp sau khi bánh trước chạm đất, rồi mới tăng ga từ từ.
Cách vặn ga, bóp phanh êm nói chung khi chở người trên Air Blade đã có trong bài chở người ngồi sau bằng Honda Air Blade: xuất phát và phanh sao cho êm; ở đây chỉ tập trung vào khoảnh khắc qua gờ.
Báo người ngồi sau trước mỗi gờ
Một câu ngắn “gờ đấy” trước mỗi lần qua giúp người phía sau chuẩn bị. Thỏa thuận trước khi đi:
- Khi nghe báo, người sau đặt chắc hai chân lên gác chân, hơi dồn sức xuống chân thay vì ngồi ì trên yên.
- Bám vào tay nắm sau hoặc ôm hông người lái, không buông tay để cầm điện thoại khi xe đang qua gờ.
- Không ngả người, không xoay ngang, không đứng nhổm dậy.
Với người ngồi sau mặc váy ngồi nghiêng một bên, cú xóc dễ làm trượt người, nên hãy đi chậm hơn nữa, hoặc khuyên họ ngồi thẳng hai chân hai bên nếu trang phục cho phép.
Gờ trong khu đô thị mới: dày, liên tiếp và nhiều kiểu
Đường nội khu ở các khu đô thị như Việt Hưng bên Long Biên hay Linh Đàm ở Hoàng Mai thường rộng, vắng và phẳng, nên người lái dễ tăng tốc. Đó cũng là lý do ban quản lý hay đặt gờ dày: trước cổng trường, trước khu vui chơi, ở lối ra vào tầng hầm, trước các ngã tư nội khu.
Những kiểu thường gặp:
- Gờ nhựa hoặc cao su sơn vàng đen, bắt vít xuống mặt đường. Gờ thấp nhưng cạnh khá gắt, qua nhanh vẫn dội.
- Cụm vạch sơn gồ liên tiếp trên mặt đường. Không cần phanh từng vạch, chỉ cần nhả ga và đi đều.
- Dốc lên xuống hầm gửi xe, thường có thêm gờ ngay đầu dốc. Qua gờ xong mới lên dốc, đừng vừa qua gờ vừa vặn ga leo.
Khi gờ đặt liên tiếp vài chiếc, giữ tốc độ thấp suốt cả đoạn thay vì tăng tốc giữa hai gờ rồi lại phanh. Người phía sau sẽ thấy dễ chịu hơn nhiều.
Đường làng: gờ cao, gờ tự làm và ổ gà sau mưa
Ra các đường làng ở Gia Lâm, Đông Anh hay dọc đê sông Hồng phía Long Biên, gờ không còn theo một chuẩn nào. Có gờ xi măng do người dân tự đổ trước cổng nhà, có gờ cao và nhọn, có chỗ chỉ là một ống nhựa nằm ngang đường. Những gờ này thường không có biển báo, không sơn màu, khó thấy vào buổi chiều tối.
Quy tắc ở đây đơn giản: đi chậm. Trên đường làng hẹp, tốc độ thấp là cách duy nhất để kịp nhìn thấy gờ và kịp làm đủ bốn nhịp ở trên. Thêm vài lưu ý:
- Với gờ xi măng cao, đi gần như bằng tốc độ dắt bộ, để gầm xe và phần ốp dưới không chạm gờ.
- Qua gờ vuông góc, không qua chéo; bánh xe ga nhỏ đi chéo qua gờ cao dễ bị trượt ngang.
- Ổ gà sau mưa đọng nước, không biết sâu nông: nếu tránh được thì lượn từ xa, nếu không tránh được thì làm như qua gờ, phanh xong trước rồi thả xe qua.
Vào buổi tối, bật đèn chiếu gần và nhìn kỹ mép đường; nhiều gờ tự làm chỉ hiện ra khi đèn xe đã chiếu sát. Nếu bạn thường xuyên chạy đường xấu và băn khoăn loại xe nào ngồi êm hơn, bài đường nhiều ổ gà, gờ giảm tốc: bánh xe và giảm xóc nào ngồi êm hơn so sánh các lựa chọn.
Những lỗi khiến người ngồi sau than xóc
Ba lỗi hay gặp nhất khi chở người qua gờ:
- Nhả ga muộn rồi phanh gấp sát gờ. Người sau bị dồn về phía trước, rồi lại bị hất lên.
- Vẫn bóp phanh lúc bánh trước đang leo gờ. Đầu xe chúi, cú va mạnh gấp đôi.
- Vặn ga khi bánh sau chưa qua. Người sau bị giật ngược đúng lúc yên đang bị nâng.
Ai từng lái Vision sẽ thấy nguyên tắc tương tự, bài qua gờ giảm tốc, ổ gà và nắp cống bằng Honda Vision tập trung vào người lái đi một mình trong phố; khác biệt khi chở người trên Air Blade là phải tính thêm nhịp cho bánh sau.
Tóm lại
Nhả ga sớm, phanh xong trước gờ, nhả phanh khi bánh trước sắp chạm, chờ bánh sau qua rồi mới ga, và luôn báo người ngồi sau. Ở khu đô thị, giữ tốc độ thấp suốt cụm gờ; ở đường làng, đi chậm vì gờ tự làm không báo trước. Xem thêm các bài khác về dòng xe này tại mục Honda Air Blade và chuyên mục xe máy.