Tìm một chiếc xe máy êm đường ổ gà là nhu cầu rất thật nếu chỗ bạn ở hay nơi làm việc nằm cạnh một công trình đang đào đường, hoặc lối về phải đi qua những ngõ bê tông vá chằng vá đụp ở Hoàng Mai, Thanh Trì hay ven đê Gia Lâm. Mỗi cú dằn đập thẳng vào cột sống, người ngồi sau nảy lên khỏi yên, đồ treo ở móc đung đưa. Không chiếc xe nào biến đường xấu thành đường đẹp, nhưng cỡ bánh, kiểu giảm xóc và cái yên có thể khiến cùng một đoạn đường dễ chịu hơn hẳn. Bài này giải thích từng yếu tố, rồi gợi ý nên chọn dòng nào khi thuê.
Xe máy êm đường ổ gà nhờ đâu: ba khâu hấp thụ chấn động
Khi bánh xe rơi vào ổ gà hay leo qua gờ giảm tốc, có ba thứ cùng làm việc: bánh và lốp hấp thụ cú va đầu tiên, giảm xóc nén lại để nuốt phần còn lại, rồi yên và tư thế ngồi quyết định bao nhiêu chấn động tới được người. Chỉ cần một khâu yếu là cả chuyến thấy xóc.
Ngoài ra còn yếu tố bạn tự kiểm soát được: tốc độ, áp suất lốp và cách ngồi. Phần sau bài sẽ nói tới.
Cỡ bánh và lốp: bánh to vượt ổ gà dễ hơn
Bánh có đường kính lớn lăn qua mép ổ gà ở góc thoải hơn, nên cú va nhẹ hơn và xe ít bị “hụt” xuống. Bánh nhỏ dễ rơi sâu vào hố và đập mạnh vào mép bên kia.
- Xe số như Honda Wave thường dùng bánh đường kính lớn hơn so với xe ga phổ thông. Đây là lý do nhiều người ở ven đô vẫn chuộng xe số khi đi đường đất, đường bê tông nứt.
- Xe ga như Vision, Click, Mio, Air Blade dùng bánh nhỏ hơn để có sàn để chân thấp và cốp rộng. Đi phố bằng thì không sao, nhưng qua ổ gà sâu sẽ cảm nhận rõ cú dằn hơn.
Lốp cũng quan trọng. Lốp bơm quá căng thì cứng, mọi rung động truyền thẳng lên tay lái. Lốp quá non thì êm hơn một chút nhưng dễ bị ép sát vành khi rơi vào hố, có nguy cơ hỏng lốp và méo vành. Áp suất đúng là áp suất theo khuyến cáo của nhà sản xuất, thường in ở nhãn trên xe hoặc trong sổ hướng dẫn. Nếu thấy xe bỗng ì và lắc lư ở đoạn đường quen, rất có thể lốp đang non hơi, như bài lốp non hơi giữa kỳ thuê: phát hiện từ cảm giác lái mô tả.
Xe máy giảm xóc tốt: nhìn vào cấu tạo, không nhìn quảng cáo
Giảm xóc trước
Hầu hết xe phổ thông dùng phuộc ống lồng ở bánh trước. Khác biệt giữa các dòng không lớn. Điều đáng để ý khi thuê là phuộc còn tốt hay không: ấn mạnh tay lái xuống vài lần, phuộc phải nhún và trả về êm, không kêu lộc cộc, không có vệt dầu rỉ trên ống phuộc.
Giảm xóc sau
Đây là chỗ xe số và xe ga khác nhau rõ nhất.
- Xe số thường có hai giảm xóc sau, hai bên bánh. Khối máy gắn vào khung chứ không nhún theo bánh sau, nên bánh sau nhẹ, bật lên hạ xuống nhanh theo mặt đường.
- Xe ga phổ thông thường chỉ có một giảm xóc sau ở một bên. Cụm máy và hộp số gắn liền với bánh sau và nhún theo nó. Phần nặng chuyển động cùng bánh khiến giảm xóc phải làm việc vất vả hơn, nên qua ổ gà liên tiếp, đuôi xe ga thường dằn hơn xe số, nhất là khi chở hai người.
Vì thế, nếu đường bạn đi có nhiều gờ giảm tốc kiểu bê tông cao, nhiều đoạn bị cào bóc mặt chờ trải nhựa, xe số thường cho cảm giác yên tâm hơn.
Yên xe và tư thế ngồi
Yên dày, đệm mút còn đàn hồi giúp giảm khá nhiều chấn động lên lưng. Yên xe ga thường rộng và phẳng hơn, ngồi thoải mái khi đi đường bằng. Yên xe số hẹp hơn nhưng tư thế ngồi cho phép bạn hơi nhổm người, dồn lực xuống gác chân khi qua ổ gà, giống cách người đi đường đất vẫn làm.
Khi nhận xe thuê, ấn tay xuống giữa yên: nếu thấy lõm sâu, chạm khung nhựa bên dưới thì đệm đã xẹp, đi đường xấu sẽ mỏi lưng nhanh.
Thuê xe máy đường xấu: chọn dòng nào cho đúng nhu cầu
Không có câu trả lời chung, nhưng có thể ghép theo kiểu đường bạn hay đi:
- Ở gần các đoạn đang thi công, đường bị đào xới, đi một mình. Xe số như Wave hợp nhất: bánh lớn, hai giảm xóc sau, xe nhẹ dễ dắt qua đoạn lún.
- Chủ yếu đi phố, chỉ thỉnh thoảng gặp gờ giảm tốc trong khu dân cư. Xe ga như Vision hay Click vẫn ổn. Chậm lại trước gờ là đủ.
- Đi hai người qua nhiều ngõ xấu. Cân nhắc xe số hoặc một chiếc xe ga có yên rộng, giảm xóc sau còn tốt. Kiểm tra kỹ khi nhận xe.
- Đi xe điện qua đường gồ ghề ven đô. Bánh nhỏ và xe nặng khiến cú dằn rõ hơn, nên đi chậm hẳn khi gặp đoạn xấu.
Nếu còn băn khoăn về dung tích máy cho đường dốc và cầu, có thể đọc thêm xe 110cc, 125cc hay 150cc: thuê dung tích nào là đủ để đi phố.
Cách đi qua ổ gà và gờ giảm tốc cho êm
Chọn đúng xe mới là một nửa. Cách lái quyết định nửa còn lại:
- Giảm tốc trước khi tới gờ, không phanh ngay trên gờ. Phanh lúc bánh trước đang leo gờ làm phuộc trước bị ép sâu, cú dằn mạnh hơn. Nhả phanh, để xe lăn qua đều.
- Đi thẳng góc với gờ. Qua gờ chéo dễ làm bánh trượt, nhất là khi mặt đường có cát sỏi từ công trường.
- Hơi nhổm người, dồn lực xuống chân. Đầu gối hơi chùng như lò xo, tay nắm lái vừa phải.
- Nhìn xa để né ổ gà sớm. Đổi làn đột ngột vì phát hiện ổ gà muộn nguy hiểm hơn đi chậm qua nó. Nếu lỡ gặp ổ gà khi đang nhanh, xem bài gặp ổ gà khi đang chạy nhanh xử lý thế nào.
Ở các đoạn đang thi công như những công trường đường sắt đô thị, đường vành đai hay các tuyến đang mở rộng, mặt đường thay đổi theo tuần. Đoạn hôm qua phẳng, hôm nay có thể đã bị cào bóc hoặc rải đá. Đi chậm, bám theo vệt xe phía trước và tránh đi sát rào chắn.
Tóm lại, nếu đường đi của bạn nhiều ổ gà và đoạn thi công, xe số với bánh lớn và hai giảm xóc sau thường êm và chắc hơn; nếu chủ yếu đi phố, xe ga vẫn ổn miễn là lốp đủ hơi và bạn chậm lại trước gờ. Tiệm mở cửa từ 09:00 đến 21:00, bạn có thể hỏi để xem trước xe. Các bài khác về cách chọn xe theo nhu cầu nằm trong mục chọn loại xe khi thuê, còn mọi chủ đề về xe máy có ở chuyên mục xe máy.