Bạn vừa đạp cần số, vặn ga, máy gầm lên nhưng xe chỉ trôi chậm như đang về mo. Người mới chuyển từ xe ga sang thường tưởng xe hỏng, còn người quen xe số sẽ nhận ra ngay: xe số đạp số không ăn vì cần số mới đi được nửa đường, chưa tới nấc. Tình huống này hay gặp nhất ở những đoạn phải đổi số liên tục trong nội đô Hà Nội, như lúc tăng tốc sau đèn đỏ trên đường Nguyễn Văn Cừ hay khi lên dốc cầu Chương Dương. Bài này chỉ bàn một lỗi cụ thể: số lửng do đạp chưa hết hành trình, cách nhận ra nó và cách sửa thói quen chân.
Xe số đạp số không ăn: chuyện gì xảy ra bên trong
Trên xe số phổ thông, mỗi lần đạp cần là một lần hộp số xoay sang vị trí kế tiếp. Muốn số vào khớp, cần phải đi hết hành trình cho tới khi có một cảm giác “cụp” nhẹ dưới mũi giày. Nếu bạn đạp nhẹ quá, đạp chạm rồi rút chân về ngay, hộp số có thể dừng ở lưng chừng: không còn ở số cũ, cũng chưa vào hẳn số mới.
Lúc đó máy không còn nối chắc với bánh sau. Bạn vặn ga, vòng tua tăng, tiếng máy to lên, nhưng sức kéo không truyền xuống. Đó là hiện tượng anh em sửa xe hay gọi là số lửng.
Vì sao xe số tự động không có tay côn mà vẫn đổi số được, và vì sao phải nhả ga khi đạp, đã có bài riêng về côn tự động trên xe số. Ở đây chỉ cần nhớ: cần số là một công tắc hai trạng thái, hoặc vào hẳn, hoặc chưa vào. Không có trạng thái “vào một nửa” nào chạy được.
Cách nhận biết xe đang bị số lửng
Số lửng dễ nhầm với vài chuyện khác, nên hãy nhìn vào đủ các dấu hiệu sau:
- Máy rú to hơn bình thường khi vặn ga, nhưng tốc độ không tăng tương ứng.
- Đèn N trên đồng hồ không sáng. Đây là điểm khác với số mo thật. Nếu xe về mo, đèn N màu xanh sẽ bật. Số lửng thì đèn tắt, khiến bạn tưởng xe đang có số.
- Xe trôi theo đà, không có lực đẩy khi vặn thêm ga, và cũng không có lực ghì khi nhả ga.
- Cần số nằm ở vị trí hơi lạ, không về hẳn chỗ nghỉ như thường lệ, hoặc mũi giày cảm thấy cần còn lún được thêm.
- Đôi khi có tiếng lạch cạch nhẹ từ hộp số khi tăng ga.
Nếu xe tự nhảy ra khỏi số dù bạn đã đạp dứt khoát, hoặc cần số rất cứng không đạp xuống được, đó là chuyện khác, có thể liên quan đến hộp số hay côn. Các dấu hiệu đó được mô tả trong bài Sirius bị nhảy số hoặc khó vào số khi đang chạy.
Xe số rú ga không đi giữa đường: xử lý ngay thế nào
Điều quan trọng nhất là không vặn ga thêm. Máy rú cao mà số bất chợt vào khớp sẽ làm xe giật mạnh về phía trước, rất dễ chồm vào xe đi trước hoặc mất thăng bằng.
Làm theo thứ tự:
- Nhả hết ga ngay. Để vòng tua máy hạ xuống.
- Giữ tay lái thẳng, quan sát gương và bật xi nhan nếu cần tấp vào lề.
- Đạp lại cần số dứt khoát, đè hết hành trình cho tới khi cảm thấy nấc. Nếu đang ở số lửng giữa số hai và số ba, đạp tiếp theo chiều lên số.
- Ăn ga lại từ từ, cảm nhận lực kéo xem số đã vào hẳn chưa.
- Nếu vẫn không chắc, tấp sát lề, dừng hẳn, về mo cho đèn N sáng, rồi vào lại số một và khởi hành như bình thường.
Đừng cố sửa số lửng khi đang ở giữa ngã tư đông xe hay đang ôm cua. Chạy theo đà qua chỗ đó, nhả ga, rồi mới xử lý ở đoạn thẳng.
Vì sao người mới hay đạp số chưa hết nấc
Lỗi này gần như không bao giờ xuất phát từ chiếc xe, mà từ thói quen chân:
- Đạp bằng đầu ngón chân thay vì đặt cả phần mũi giày lên cần.
- Đạp rụt rè vì sợ xe giật, nên chỉ chạm cần rồi buông.
- Đi dép lê, dép tông mỏng, mũi chân trượt khỏi cần trước khi tới nấc.
- Vừa đạp vừa giữ ga, làm hộp số chịu lực và khó vào khớp.
- Gót chân không tựa lên gác chân, bàn chân lơ lửng nên lực đạp yếu và lệch.
Người cao, giày cỡ lớn còn có vấn đề riêng là mũi giày khó lọt dưới cần khi lên số. Cách đặt chân cho từng cỡ giày có trong bài bàn chân to, giày cỡ lớn trên xe số.
Đạp số chưa hết nấc: tập lại cho dứt khoát
Mục tiêu là mỗi lần đổi số đều có cùng một động tác chắc chắn, không đạp nửa vời.
Đặt chân đúng trước khi đạp. Gót tựa vững trên gác chân, mũi giày nằm hẳn trên hoặc dưới cần số tùy chiều cần đạp. Không để cần chỉ chạm vào đầu ngón.
Nhả ga trước, đạp sau. Nhả ga hoàn toàn, đạp cần một nhát dứt khoát xuống hết, giữ chân ở đó một nhịp ngắn cho tới khi cảm thấy nấc, rồi mới nhấc chân và ăn ga lại.
Nghe và cảm nhận. Số vào đúng thường có một tiếng “cạch” nhỏ và cảm giác cần bật về chỗ cũ. Lần đầu bạn hãy chú ý vào cảm giác đó, sau vài chục lần chân sẽ tự nhớ.
Tập ở chỗ vắng. Một đoạn đường gom ít xe ở Long Biên hay khu đường rộng ven đê buổi sáng sớm là chỗ hợp lý để tập lên xuống số nhiều lần, chạy chậm, không áp lực xe sau bấm còi.
Liếc đèn N khi dừng. Mỗi lần dừng đèn đỏ, kiểm tra đèn N. Nếu muốn về mo mà đèn không sáng, có thể bạn đang lửng ở đâu đó, đạp lại cho chắc trước khi đèn xanh.
Nhịp nhả ga, đạp số, ăn ga lại để xe không bị giật là một kỹ năng liền kề, đã có hướng dẫn riêng trong bài sang số xe máy không bị giật.
Khi nào cần báo cửa hàng
Nếu bạn đã đạp dứt khoát, đúng tư thế mà xe vẫn thường xuyên bị lửng số, hoặc cần số có độ rơ bất thường, cần cong, lỏng, thì không còn là chuyện thói quen. Lúc đó hãy dừng xe ở chỗ an toàn và báo cửa hàng, mô tả rõ: lửng ở số mấy, khi lên hay xuống số, có tiếng gì lạ, đèn N lúc đó ra sao. Đừng tự tháo hay chỉnh cần số, vì chỉnh sai có thể làm việc vào số khó hơn.
Khi nhận xe, bạn cũng có thể nhờ nhân viên cho chạy thử một vòng ngắn, lên xuống đủ các số để quen độ nặng của cần.
Tóm lại
Xe rú ga mà không đi, đèn N không sáng, phần lớn là do đạp cần số chưa tới nấc. Nhả ga, đạp lại dứt khoát hết hành trình, rồi mới ăn ga. Tập cho chân quen một động tác chắc chắn, và nếu lỗi lặp lại dù đã đạp đúng thì báo cửa hàng. Xem thêm các bài khác về xe số và chuyên mục xe máy.