Xe số đi ngoại thành lần đầu là bước nhiều người muốn thử sau vài buổi quen xe trong phố, và cũng là lúc dễ chủ quan nhất: đường thoáng, xe thưa, tay ga bắt đầu mạnh dạn, trong khi chân trái chưa quen gạt số đều đặn. Bài này giúp bạn dựng một chuyến vừa sức: chọn cung đường bằng, chia quãng nghỉ, chọn giờ xuất phát và biết nên quan sát gì trước khi nghĩ đến dốc đèo.
Xe số đi ngoại thành lần đầu: vì sao nên bắt đầu bằng cung đường bằng
Trong phố, bạn đổi số liên tục nhưng mỗi lần chỉ vài chục giây, đèn đỏ chen vào là được nghỉ. Ra ngoại thành thì ngược lại: ít đèn đỏ hơn, tốc độ đều hơn, tay giữ ga lâu hơn và mắt phải nhìn xa hơn. Cái mệt đến chậm nhưng đến thật.
Với Honda Wave, theo thông tin phổ biến, ly hợp là loại tự động ly tâm, không có tay côn ở ghi đông; bạn đổi số bằng cần số ở chân trái và nhả ga nhẹ khi đổi. Cấu tạo từng đời xe có thể khác, điều gì chưa chắc hãy xem hướng dẫn của hãng hoặc hỏi cửa hàng.
Con số 30 đến 40 km trong tiêu đề chỉ là gợi ý quãng đường làm quen, không phải mốc chuẩn: mỗi người một khác. Nhiều bài hướng dẫn đi đường dài cho người mới nhắc chung một nguyên tắc là tăng quãng đường dần dần và đừng ép mình chạy quá nhiều giờ liền. Hãy coi chuyến đầu là chuyến thử: về đến nơi còn tập trung, xe vẫn bình thường, lúc đó mới tính chuyện đi xa hơn.
Chọn cung đường bằng cho xe số: tiêu chí thay vì tên đường
Bài này cố ý không gọi tên đường, vì mặt đường và biển báo có thể thay đổi; bạn tự đối chiếu với bản đồ ở chế độ xe máy. Các tiêu chí tự chọn:
- Đường rộng, mặt đường tốt, ít dốc. Những vùng ven như Gia Lâm hay Đông Anh nhìn chung thoáng hơn vùng đồi núi, dù vẫn có dốc lên xuống đê hay cầu vượt.
- Ít xe tải nặng, để bạn khỏi phải lách và đổi số nhiều.
- Có chỗ dừng an toàn: trạm xăng, quán nước có chỗ để xe, bãi rộng.
- Đi và về cùng một hướng quen, để không gặp thêm đoạn lạ lúc đã mệt.
- Đã xem trước trên bản đồ chỗ vào cầu và đoạn dốc.
Có một giới hạn không đổi: xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc (Luật số 36/2024/QH15, Điều 25 khoản 3, theo văn bản hợp nhất). Đừng để bản đồ đưa bạn vào lối dẫn lên cao tốc; thấy biển cấm thì dừng ở chỗ an toàn và tìm đường khác. Đây là thông tin chung, quy định có thể thay đổi nên cần đối chiếu quy định hiện hành.
Giờ xuất phát, quãng nghỉ và điểm dừng cho chuyến đầu
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không nhận hay giao xe ngoài giờ ấy. Với chuyến ngoại thành, hãy nhận xe trong giờ mở cửa, kiểm xe xong mới xuất phát, và tính đường về sao cho việc trả xe nằm gọn trong giờ. Nếu có khả năng về muộn, hỏi và xác nhận trực tiếp với cửa hàng trước khi đi, đừng mặc định trả muộn được.
Chạy buổi tối khó hơn ban ngày vì tầm nhìn hạn chế, và nhiều bài hướng dẫn cho người mới khuyên làm quen ban ngày trước. Vì vậy hãy cố về trước khi trời tối.
Về quãng nghỉ, không có con số chung cho mọi người. Các bài hướng dẫn đi đường dài đều nhắc nghỉ định kỳ, uống nước và vận động nhẹ tay chân. Một chuyến làm quen có thể chia ba chặng: ra khỏi phố, chạy đều trên đoạn thoáng, dừng một lần giữa chuyến rồi quay về.
Khi dừng, hãy chọn nơi có lề đường rộng hoặc khu đất bên ngoài phần đường xe chạy, không dừng ở đoạn cong, gần đầu dốc bị che khuất tầm nhìn hay trên cầu, trừ nơi tổ chức giao thông cho phép (Điều 18 khoản 4 điểm b, c và khoản 5). Đừng đưa xe lên vỉa hè, vì vỉa hè dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1).
Kiểm xe và chuẩn bị trước khi rời tiệm
Dành thời gian kiểm xe ngay lúc nhận. Chụp ảnh các góc xe, đồng hồ và biển số để đối chiếu khi trả, rồi xem lần lượt:
- Phanh: bóp cần phanh trước ở tay phải, đạp thử bàn đạp phanh sau ở chân phải. Thấy yếu hoặc bàn đạp xuống sâu bất thường thì hỏi cửa hàng trước khi đi.
- Lốp: nhìn bằng mắt xem có nứt, mòn nhiều hay xẹp không.
- Xăng: đổ thêm sớm, đừng đợi gần cạn giữa đường vắng.
- Đèn, xi nhan, còi, gương: bật thử từng thứ.
- Mũ bảo hiểm: đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, cài quai đúng quy cách (Điều 33 khoản 2).
- Điện thoại: sạc đầy, xem đường trước. Luật cấm dùng tay cầm điện thoại khi xe đang di chuyển (Điều 9 khoản 6).
Không tự mở, siết hay chỉnh chi tiết nào của xe thuê. Luật cấm đưa xe không bảo đảm quy định về an toàn kỹ thuật tham gia giao thông (Điều 9 khoản 8), nên thấy điều bất thường ở phanh, lốp hay tay lái thì hỏi cửa hàng xem có nên đi không. Việc đi ngoại thành bằng xe thuê, đi xa đến đâu là chính sách của cửa hàng, hãy xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 hoặc trang liên hệ.
Trên đường: quan sát gì để biết xe và mình còn vừa sức
Về xe. Tiếng máy có đều không, tay lái có rung hơn bình thường không, có mùi khét không, phanh còn ăn như lúc nhận không. Cách nghe tiếng máy để biết lúc đổi số có trong bài xe số không có đồng hồ vòng tua. Thấy điều liên quan đến an toàn thì dừng ở nơi được phép và gọi cửa hàng trong giờ mở cửa, đừng chạy tiếp cho xong chuyến. Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe cần xác nhận trực tiếp, đừng giả định là có.
Về người. Chân trái gạt số, cổ tay phải giữ ga, vai và cổ thường mỏi trước. Khi thấy mình lơ đãng, đi lệch làn hay buồn ngủ, hãy dừng nghỉ trước khi đi tiếp.
Về nhịp đi. Giữ tốc độ vừa phải và đều, mắt nhìn xa, đổi số sớm thay vì để máy gằn, phanh sớm, nhẹ và đều. Đi cùng bạn bè thì không đi dàn hàng ngang (Điều 33 khoản 3 điểm a).
Khi nào mới nên thử dốc đèo bằng xe số
Dốc đèo đòi hỏi nhiều hơn: chọn số trước chân dốc, giữ đà khi lên, và khi xuống dài thì dùng số thấp để ghìm tốc độ thay vì rà phanh liên tục. Nhiều hướng dẫn, kể cả sách hướng dẫn của một hãng xe, nhắc rằng rà phanh liên tục trên dốc dài làm phanh nóng và yếu đi. Bài phanh động cơ trên xe số giải thích cách về số từng nấc.
Chỉ nên nghĩ đến dốc đèo khi đã đi xong vài chuyến đồng bằng và thấy:
- Đổi số mà không cần cúi nhìn xuống chân.
- Phối hợp phanh trước, phanh sau tự nhiên, không giật.
- Về đến nơi vẫn còn tập trung, xe không có tín hiệu lạ nào bạn còn băn khoăn.
Khi đó hãy tập với đoạn dốc ngắn, vắng xe trước, và nói rõ ý định với cửa hàng để họ cho biết xe và lộ trình có phù hợp không.
Tóm lại
Chuyến ngoại thành đầu tiên nên vừa sức: cung đường bằng chọn theo tiêu chí, quãng nghỉ đặt sẵn, giờ về nằm trong 09:00 đến 21:00, xe kiểm kỹ và dừng ngay khi có điều bất thường. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng hay thợ. Đọc thêm trong chuyên mục xe số, trang xe máy và mục sự cố khi thuê xe.