Người quen đi xe ga khi chuyển sang thuê xe số thường giảm tốc theo một kiểu duy nhất: nhả ga rồi bóp phanh. Cách đó vẫn dừng được xe, nhưng bỏ phí một công cụ sẵn có là phanh động cơ xe số. Biết về số thấp từng nấc khi tới ngã tư hay khi dòng xe phía trước chậm lại, bạn giảm tốc êm hơn, xe đầm hơn và má phanh đỡ nóng sau một ngày chạy trong phố Hà Nội.
Phanh động cơ xe số là gì
Khi xe đang ở một số nào đó và bạn nhả ga, máy không còn đẩy bánh sau đi nữa. Ngược lại, vì bánh sau vẫn nối với máy qua hộp số và xích, chính lực cản của máy kéo xe chậm lại. Đó là phanh động cơ.
Số càng thấp thì lực ghìm càng rõ. Ở số bốn, nhả ga xe chỉ trôi chậm dần. Về số ba, số hai, bạn sẽ thấy xe như được ai kéo nhẹ từ phía sau. Xe ga dùng ly hợp ly tâm và truyền động vô cấp nên cảm giác này yếu hơn nhiều, đó là lý do người quen xe ga ít để ý tới nó.
Cần nhớ một điểm: phanh động cơ không làm sáng đèn phanh. Người đi sau chỉ thấy bạn chậm lại mà không có tín hiệu đỏ, vì vậy trong phố vẫn nên chạm nhẹ phanh để báo.
Vì sao nên giảm tốc bằng số xe máy khi chạy phố
Hà Nội có nhịp giao thông dừng và đi liên tục: đèn đỏ dày, ngã tư nhiều, dòng xe co giãn bất ngờ. Nếu chỉ dùng phanh, bạn bóp phanh rất nhiều lần mỗi ngày. Giảm tốc bằng số mang lại vài lợi ích thiết thực:
- Xe vững hơn. Lực ghìm từ máy truyền đều qua bánh sau, xe ít bị chúi đầu như khi bóp mạnh phanh trước.
- Phanh đỡ nóng và đỡ mòn. Phanh chỉ phải làm phần cuối, thay vì gánh toàn bộ việc giảm tốc.
- Sẵn sàng tăng tốc lại. Khi dòng xe nhích lên, bạn đang ở số phù hợp, chỉ cần lên ga.
- Bớt lãng phí xăng. Nhả ga sớm và để xe tự chậm thay cho thói quen giữ ga tới sát rồi mới phanh.
Về chuyện tiết kiệm xăng nói chung, bài đi xe số tiết kiệm xăng trong phố có thêm vài thói quen đáng thử.
Về số để giảm tốc từng nấc: trình tự đúng
Mấu chốt là về từng nấc một và để xe chậm bớt trước khi về nấc tiếp theo. Trình tự cho một lần giảm tốc:
- Nhả hết ga sớm. Nhìn xa, thấy đèn vàng hay dòng xe dồn lại thì nhả ga trước, đừng đợi tới sát.
- Để xe tự chậm một nhịp ở số đang đi. Đây đã là phanh động cơ ở mức nhẹ.
- Đạp về một nấc dứt khoát, rồi nhả chân từ tốn. Trên xe số, đạp cần là ly hợp tách ra; nhả chân chậm giúp máy nối lại êm, không giật.
- Chờ tiếng máy dịu xuống rồi mới về nấc tiếp. Nếu tiếng máy gào lên và xe giật mạnh, nghĩa là bạn về số quá sớm so với tốc độ.
- Dùng phanh cho đoạn cuối. Khi xe đã chậm, bóp phanh nhẹ để dừng hẳn, phối hợp phanh trước và phanh chân như bài phanh chân sau và phanh tay trước trên xe số.
Không cần thuộc mốc tốc độ cho từng số. Tai bạn là thước đo tốt nhất: máy kêu đều, xe chậm dần mượt là đúng nhịp.
Áp dụng ở ngã tư, vòng xuyến và dòng xe chậm
Tới ngã tư có đèn
Đi trên đường Nguyễn Văn Cừ về phía cầu Chương Dương, các ngã tư có đèn nối nhau khá gần. Khi thấy đèn chuyển vàng ở xa, nhả ga, về từ số bốn xuống số ba, để xe trôi, rồi về số hai khi đã gần vạch. Đoạn cuối chạm phanh nhẹ. Lúc đứng chờ, chuyện giữ số một hay về mo được bàn riêng trong bài dừng đèn đỏ bằng xe số.
Vào vòng xuyến
Vòng xuyến đòi hỏi chậm lại trước khi vào và giữ đà đều khi đang vòng. Về số hai trước khi tới vạch nhường đường, để máy ghìm tốc độ thay vì bóp phanh trong lúc xe đang nghiêng. Khi đã ở trong vòng, giữ nguyên số, không về số thêm. Ra khỏi vòng thì lên ga nhẹ ở số hai rồi mới lên số ba, tránh vừa lên số vừa đánh lái.
Dòng xe chậm lại đột ngột
Giờ tan tầm trên phố Cầu Giấy hay đường Nguyễn Văn Linh phía Long Biên, dòng xe hay co lại mà không cần dừng hẳn. Lúc này chỉ cần nhả ga và về một nấc, xe chậm theo đoàn mà không phải bóp phanh liên tục. Khi dòng xe thông, lên ga ngay ở số đó. Giữ khoảng cách đủ xa với xe trước, vì phanh động cơ cần thêm một chút quãng đường so với bóp phanh.
Những lỗi hay gặp khi mới tập về số giảm tốc
- Về dồn nhiều nấc liền. Đạp liên tiếp từ số bốn xuống số một khi xe còn nhanh làm bánh sau ghì đột ngột, có thể trượt.
- Về số khi đường ướt hoặc có cát. Trên mặt đường trơn, cú ghìm mạnh dễ làm bánh sau mất bám. Xem thêm bài giảm số trên đường ướt.
- Về số khi đang nghiêng cua. Làm xong việc giảm tốc trước khi vào cua.
- Đạp không hết hành trình. Cần số lưng chừng khiến số không ăn hẳn, có tiếng cạch khó chịu.
- Quên rằng xe không có đèn phanh khi về số. Hãy chạm phanh để người phía sau thấy tín hiệu.
Xe số phổ thông thường có số tròn khi đứng yên, nên đếm nấc cẩn thận để không lỡ đạp qua số mo. Cơ chế này có trong bài số tròn trên xe số.
Tập thử trên xe thuê trong buổi đầu
Chọn một đoạn đường vắng, rộng, ví dụ đường gom ven đê vào giờ trưa hay khu dân cư mới ở Long Biên ít xe. Tập theo thứ tự:
- Chạy ở số ba, nhả ga, cảm nhận xe chậm lại.
- Lặp lại ở số hai để so sánh lực ghìm.
- Tập về một nấc rồi nhả chân chậm, nghe tiếng máy.
- Ghép với phanh nhẹ để dừng hẳn ở một mốc định trước.
Nếu thấy cần số nặng bất thường hay có tiếng lạ khi về số, đừng cố tập tiếp. Báo cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên trong giờ hoạt động 09:00–21:00 để được kiểm tra.
Tóm lại
Phanh động cơ xe số không thay thế phanh, nhưng làm phần lớn việc giảm tốc trong phố. Nhả ga sớm, về từng nấc, nhả chân êm, để phanh lo đoạn cuối và nhớ báo cho người phía sau. Đọc thêm các bài trong mục xe số và chuyên mục xe máy để quen tay hơn với chiếc xe thuê của mình.