Thỉnh thoảng tiệm nhận được một câu hỏi rất thật: người chưa biết đi xe đạp có thuê xe đạp điện để đi lại ở Hà Nội được không, vì nghĩ rằng xe có motor thì không cần đạp, cứ ngồi lên là chạy. Câu trả lời thẳng thắn là chưa nên. Xe đạp điện vẫn là xe hai bánh, vẫn cần giữ thăng bằng như xe đạp thường, lại nặng hơn và có thể tự lăn khi chạm tay ga. Bài này giải thích vì sao, chỉ cách tập ở chỗ vắng trước, và khi nào nên chọn cách đi lại khác.
Vì sao người chưa biết đi xe đạp chưa nên ra phố bằng xe đạp điện
Motor chỉ lo phần đẩy xe đi, còn phần giữ xe đứng thẳng, ôm cua, dừng lại và chống chân vẫn hoàn toàn do người lái. Đó chính là những kỹ năng người chưa từng đạp xe chưa có.
Có ba lý do khiến xe đạp điện khó hơn với người mới tinh:
- Xe nặng hơn xe đạp thường. Pin, motor và khung chắc hơn làm xe ì khi dắt, khó đỡ khi nghiêng. Lúc xe chao sang một bên, người chưa quen thường không kịp chống chân và ngã theo xe.
- Xe có thể chạy khi không đạp. Nhiều mẫu xe đạp điện ở Việt Nam có tay ga. Người đang hoảng hay nắm chặt tay lái, vô tình vặn ga, xe vọt lên đúng lúc cần dừng.
- Phố Hà Nội không cho thời gian để lúng túng. Trên những trục như Nguyễn Văn Cừ ở Long Biên hay quanh Hồ Gươm ở Hoàn Kiếm, xe máy đi sát hai bên, người đi bộ băng ngang bất ngờ.
Vì vậy lời khuyên của tiệm là: hãy tập xe đạp thường cho vững trước, rồi mới làm quen xe đạp điện, và không ra phố đông khi chưa tự giữ được thăng bằng. Bài người chưa từng lái xe có được thuê xe máy không cũng đi theo đúng tinh thần đó cho xe máy.
Tập với xe đạp thường trước: học ba việc cơ bản
Xe đạp thường nhẹ, không có motor, ngã cũng ít đau hơn, nên là “giáo cụ” tốt nhất. Mượn của người quen hoặc dùng xe đạp của gia đình. Mục tiêu không phải đạp được thật xa mà là làm chủ ba việc:
- Lăn xe và giữ thẳng. Hạ yên thấp để hai bàn chân chạm đất. Ngồi lên, dùng chân đẩy đất cho xe lăn chậm, nhấc chân lên một lúc rồi đặt xuống. Lặp lại đến khi xe tự đi thẳng được một quãng mà chân không phải chạm đất.
- Phanh và dừng chống chân. Tập bóp đều cả hai tay phanh, xe dừng hẳn rồi mới đặt một chân xuống. Nhiều người mới đặt chân xuống khi xe còn lăn, rất dễ trẹo cổ chân.
- Đạp và rẽ nhẹ. Khi đã lăn thẳng được, đặt chân lên bàn đạp, đạp đều, nhìn về phía trước chứ không nhìn bánh xe. Rẽ bằng cách nghiêng người nhẹ theo xe, vòng thật rộng.
Mỗi buổi tập ngắn thôi, dừng khi thấy mỏi hoặc mất tập trung.
Tập thăng bằng ở đâu: chọn chỗ rộng, vắng và được phép
Nơi tập quan trọng không kém cách tập. Một chỗ tốt có mặt bằng phẳng, đủ rộng để vòng xe thoải mái, không có xe máy hay ô tô chạy qua, và quan trọng là bạn được phép đạp xe ở đó.
Một vài kiểu chỗ phù hợp ở Hà Nội:
- Sân rộng, vắng. Sân chung của khu tập thể, sân nhà văn hóa, sân trường vào ngày nghỉ, bãi đỗ xe lúc vắng. Hỏi bảo vệ hoặc người quản lý trước, đừng tự ý vào.
- Đường nội bộ ít xe. Một số khu đô thị ở Long Biên, Gia Lâm hay Cầu Giấy có đường nội bộ rộng, ít xe vào sáng sớm cuối tuần. Vẫn phải để ý xe ra vào và trẻ con chạy chơi.
- Công viên cho phép đi xe đạp. Không phải công viên nào cũng cho đạp xe trong khuôn viên; quy định mỗi nơi một khác và có thể thay đổi. Đọc biển ở cổng hoặc hỏi bảo vệ trước khi tập.
Chọn giờ vắng: sáng sớm, trưa hoặc chiều tối ngày thường tùy từng nơi. Tránh giờ tan học và tránh tập khi trời mưa vì mặt sân trơn.
Người kèm, mũ bảo hiểm và đồ bảo hộ
Đừng tập một mình. Người kèm đi bộ bên cạnh, đỡ yên sau trong mấy lượt đầu, nhắc bạn nhìn thẳng và thả tay dần khi bạn đã tự giữ được xe.
Đồ cần có khi tập:
- Mũ bảo hiểm cài quai ngay từ buổi đầu, kể cả khi chỉ tập trong sân. Ngã lúc mới học thường là ngã chậm nhưng đầu vẫn có thể đập xuống nền cứng. Thói quen đội mũ cũng nên giữ khi đã đi được xe, xem thêm bài xe đạp điện thuê có cần đội mũ bảo hiểm không.
- Giày đế bám, buộc dây gọn. Không đi dép lê vì dễ tuột khi chống chân.
Chuyển sang xe đạp điện: làm quen ở chỗ vắng trước
Khi đã đạp xe thường thành thạo, tự xuất phát, dừng, rẽ và chống chân mà không cần ai đỡ, bạn mới nên làm quen với xe đạp điện. Lần đầu nhận xe, đừng đi thẳng ra đường lớn.
- Hỏi kỹ cách điều khiển. Xe có tay ga hay chỉ trợ lực khi đạp, có mấy mức trợ lực, tay phanh bên nào. Bài tay ga hay trợ lực bàn đạp trên xe đạp điện thuê giải thích kỹ phần này.
- Chọn mức trợ lực nhẹ nhất và tập lại đúng các bài cũ: lăn thẳng, phanh dừng, chống chân, rẽ rộng, lần này với chiếc xe nặng hơn.
- Tập dắt xe và dựng chân chống. Xe nặng nên dắt bằng hai tay, đứng sát xe. Luôn tắt nguồn hoặc rời tay khỏi tay ga khi dắt.
Chỉ ra phố khi bạn tự tin dừng xe đột ngột mà không lảo đảo. Lần đầu, chọn phố ngắn, ít xe, đi vào giờ thấp điểm, có người đi kèm phía sau. Tránh những đoạn đông như phố cổ giờ tan tầm hay các đầu cầu.
Khi nào nên chọn cách đi lại khác
Không phải ai cũng cần học đi xe để đi lại ở Hà Nội. Nếu bạn chỉ ở vài ngày, chưa có thời gian tập, hoặc tập rồi mà vẫn thấy sợ khi xe nghiêng, thì đi bộ, xe buýt, taxi hay xe ôm công nghệ là lựa chọn an toàn và hợp lý hơn. Đi một vòng phố cổ bằng xe đạp điện có thú vị không còn tùy người, bài thuê xe đạp điện đi phố cổ có tiện không phân tích kỹ phần này.
Nếu muốn thử khi đã tập vững, bạn có thể hỏi tiệm tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Giá thuê xe đạp điện vui lòng liên hệ để được báo cụ thể. Cứ nói thật là mình mới tập để được hướng dẫn kỹ.
Tóm lại
Người chưa biết đi xe đạp thì nên học xe đạp thường trước, ở sân rộng, giờ vắng, có người kèm và đội mũ bảo hiểm. Khi đã tự giữ thăng bằng, phanh và chống chân chắc chắn mới chuyển sang xe đạp điện, rồi mới ra phố. Các bài khác về loại xe này nằm ở mục xe đạp điện, còn kinh nghiệm chọn và dùng xe nói chung có trong chuyên mục xe máy.