Nhiều người thuê xe đạp điện ở Hà Nội với một ý định khá rõ: muốn đạp xe điện tập thể dục nhẹ mỗi sáng hoặc mỗi chiều, nhưng vẫn ngại những hôm mỏi chân hay đường về còn xa. Câu hỏi hay gặp nhất là: có motor đỡ rồi thì còn tập được gì không? Câu trả lời ngắn là có, với điều kiện chính bạn quyết định chân mình làm bao nhiêu việc, motor làm bao nhiêu.
Đạp xe điện tập thể dục được không: phụ thuộc vào cách bạn đạp
Xe đạp điện không tự biến bạn thành người ngồi yên. Phần lớn mẫu xe cho phép vừa đạp vừa có motor đỡ, hoặc đạp hoàn toàn bằng chân khi tắt điện. Khác biệt giữa một buổi vận động thật và một buổi dạo mát nằm ở ba thứ: mức trợ lực đang để, thời gian bạn đạp không có điện, và địa hình bạn chọn.
Nếu để motor gánh gần hết, chân chỉ quay nhẹ theo nhịp thì cơ thể vận động rất ít, gần giống ngồi xe máy chậm. Ngược lại, khi hạ trợ lực xuống thấp hoặc tắt hẳn ở những đoạn đường phẳng, bạn sẽ cảm nhận rõ đùi, bắp chân và nhịp thở làm việc. Bạn có thể đổi giữa hai trạng thái đó bất cứ lúc nào, nên người mới tập ít bỏ cuộc.
Cần nói rõ: bài này chỉ là kinh nghiệm sử dụng xe, không phải lời khuyên y khoa. Nếu bạn có bệnh tim mạch, huyết áp, đau khớp gối hay khớp háng, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu thói quen đạp xe đều đặn, và hỏi luôn mức vận động nào là phù hợp với mình.
Hiểu chế độ trợ lực trên xe đạp điện thuê
Mỗi mẫu xe có cách điều khiển hơi khác nhau, nên khi nhận xe ở tiệm, bạn nên hỏi ngay hai điều: xe có các mức trợ lực nào, và nút tắt điện nằm ở đâu.
- Xe có cảm biến bàn đạp: motor chỉ hỗ trợ khi bạn đạp. Mức trợ lực càng cao thì mỗi vòng đạp càng nhẹ. Đây là loại dễ dùng nhất để tập.
- Xe có tay ga: vặn ga là xe tự chạy, không cần đạp. Với loại này, muốn tập bạn phải chủ động không vặn ga và tự đạp.
- Xe có cả hai: linh hoạt nhất, nhưng cũng dễ sa vào thói quen vặn ga vì tiện.
Cụm đèn trên tay lái thường hiển thị mức trợ lực và lượng pin; liếc qua mỗi khi dừng đèn đỏ để biết motor đang làm bao nhiêu phần việc.
Chỉnh mức trợ lực: bắt đầu thấp, tăng khi cần
Cách dễ nhất là coi mức trợ lực như số trên xe đạp thể thao, nhưng theo chiều ngược lại: mức càng thấp thì chân càng phải làm nhiều.
- Khởi hành ở mức trung bình. Lúc rời chỗ đỗ, xe còn đứng yên và nặng, để motor đỡ một chút giúp đầu gối không bị gồng.
- Khi xe đã chạy đều trên đường phẳng, hạ xuống mức thấp nhất. Bạn sẽ thấy bàn đạp nặng hơn, nhịp thở nhanh hơn. Đó là phần tập thật.
- Gặp dốc cầu, gió ngược hoặc chân bắt đầu rã, tăng lại một nấc. Không cần cố đạp gồng, vì đạp quá sức khi chưa quen dễ mỏi gối hơn là khỏe lên.
- Gần đến nơi, giữ mức thấp để thả lỏng chân, đạp chậm và đều thay vì dừng đột ngột.
Hôm nào ngủ ít, trời oi, cứ để trợ lực cao hơn một chút. Tập đều quan trọng hơn tập nặng.
Đạp xe điện tắt trợ lực từng đoạn mà vẫn giữ pin cho đường về
Tắt điện hoàn toàn là cách tăng vận động rõ nhất, nhưng cũng là chỗ nhiều người tính sai. Xe đạp điện nặng hơn xe đạp thường vì có pin và motor, nên đạp không điện sẽ nặng hơn bạn tưởng, nhất là khi lên dốc.
Cách chia hợp lý là tắt điện ở lượt đi, khi chân còn khỏe, và chỉ trên đoạn bằng phẳng. Lượt về, khi đã mệt, bật lại trợ lực để về an toàn. Vài nguyên tắc:
- Chỉ tắt điện trên đoạn đường thoáng, ít xe, không phải dừng đỗ liên tục. Ở phố đông, khởi hành lại sau mỗi đèn đỏ bằng chân trần khá mất sức và chậm hơn dòng xe.
- Bật lại trợ lực trước khi tới dốc, không đợi lên nửa dốc mới bật.
- Trước khi đi, nhìn mức pin. Nếu pin chỉ còn khoảng một nửa, hãy coi phần còn lại là để dành cho đường về, không đem ra phung phí ở lượt đi.
Tắt điện ở lượt đi cũng giúp pin còn đầy cho lúc bạn cần nhất. Những thói quen tiết kiệm điện khác được viết kỹ trong bài đi thế nào để pin xe đạp điện đủ dùng cả buổi. Nếu lỡ cạn pin giữa đường, đừng cố đạp gồng: dắt xe vào lề, nghỉ, rồi gọi tiệm qua số 0942467674 để được hướng dẫn.
Chọn cung đường bằng phẳng ở Hà Nội
Với mục tiêu tập, đường tốt là đường phẳng, thoáng, ít phải dừng và có chỗ nghỉ. Hà Nội may mắn có nhiều mặt hồ với đường ven hồ khá dễ đạp.
- Đường ven Hồ Tây: vòng hồ dài, phần lớn bằng phẳng, nhiều đoạn có hàng cây và ghế đá để nghỉ. Đây là lựa chọn quen thuộc nhất cho người muốn đạp đều tay. Gợi ý chỗ dừng và hướng đi có trong bài đạp xe điện quanh Hồ Tây buổi chiều.
- Quanh hồ Trúc Bạch: vòng ngắn hơn, nằm ngay cạnh đường Thanh Niên, hợp với buổi tập ngắn hoặc người mới bắt đầu.
- Quanh các hồ lớn khác trong nội thành như hồ Thiền Quang: đường bao quanh hồ phẳng, nhưng xung quanh là phố đông, nên chỉ hợp vào giờ vắng.
Nếu thuê xe ở tiệm bên Long Biên rồi qua sông, hãy bật trợ lực lúc lên dốc cầu.
Tránh giờ cao điểm
Đạp tập vào giờ tan tầm là lựa chọn kém nhất: phải dừng liên tục, hít khói xe, khó giữ nhịp. Sáng sớm trước dòng xe đi làm, hoặc chiều muộn khi đợt tan tầm đã thưa, thường dễ chịu hơn. Cách nhận biết khung giờ và tuyến đường đỡ tắc có trong bài Hà Nội giờ cao điểm: đạp xe điện lúc nào, đường nào.
Chuẩn bị cơ thể và xe trước mỗi buổi đạp
Một buổi tập thoải mái bắt đầu từ vài việc nhỏ trước khi lên xe:
- Chỉnh yên đúng chiều cao. Yên thấp quá làm gối gập sâu, đạp lâu dễ mỏi. Cách chỉnh có trong bài chỉnh yên và tay lái xe đạp điện.
- Mang theo nước. Uống từng ngụm trong lúc nghỉ, kể cả khi chưa thấy khát, nhất là vào những ngày Hà Nội nóng ẩm.
- Đội mũ bảo hiểm và kiểm tra phanh trước khi rời chỗ đỗ.
Trong lúc đạp, nếu thấy chóng mặt, tức ngực hoặc đau khớp bất thường, hãy dừng ngay vào chỗ an toàn, bật lại trợ lực để về từ từ, và đi khám nếu triệu chứng không hết.
Kết luận
Đạp xe điện vẫn là một cách tập thể dục tốt, miễn là bạn chủ động hạ trợ lực, tắt điện ở đoạn phẳng khi chân còn khỏe và giữ pin cho lượt về. Chọn đường ven hồ, tránh giờ đông và nghe cơ thể mình là đủ để duy trì đều. Xem thêm các bài trong chuyên mục xe đạp điện và trang tổng hợp xe máy và xe điện để chọn xe phù hợp trước khi thuê.