Nhiều gia đình ở Hà Nội tính chuyện thuê xe điện cho người lớn tuổi khi bố mẹ muốn tự đi chợ sáng, ra hồ tập thể dục hay sang nhà hàng xóm mà không phải chờ con cháu chở. Xe máy điện chạy êm, không có số, nghe qua thì rất hợp, nhưng một chiếc xe nặng, yên cao hay tăng tốc bốc lại dễ làm người lớn tuổi lúng túng. Bài này dành cho con cái đang đi chọn xe giúp bố mẹ: nhìn vào điểm gì trên xe, tập ở đâu, và giới hạn việc đi lại thế nào cho yên tâm.
Một điều cần nói trước: việc bố mẹ có nên tự cầm lái hay không là quyết định của chính gia đình, dựa trên hiểu biết về sức khỏe và thói quen của từng người. Bài viết không đánh giá ai đủ sức khỏe để lái xe. Nếu cả nhà còn băn khoăn, hãy hỏi ý kiến người có chuyên môn trước khi thuê.
Thuê xe điện cho người lớn tuổi: bắt đầu từ thói quen đi lại
Trước khi tới cửa hàng, ngồi lại với bố mẹ và liệt kê những chuyến đi thật trong một tuần: chợ đầu ngõ, hiệu thuốc, nhà văn hóa tổ dân phố hay một vòng quanh hồ gần nhà. Ở khu tập thể Thành Công, đó có thể là quãng từ nhà ra hồ Thành Công; ở Long Biên, có thể là đi từ ngõ ra phố Ngọc Lâm rồi quay về.
Danh sách đó giúp cả nhà trả lời ba câu:
- Quãng đường mỗi ngày dài bao nhiêu. Nếu chỉ vài cây số quanh khu nhà, gần như mẫu xe máy điện nào cũng dư pin, nên không cần chọn xe pin to, nặng.
- Có phải qua đường lớn không. Chuyến đi chỉ nằm trong ngõ và đường nội khu khác hẳn chuyến phải băng qua một trục đông như Nguyễn Văn Cừ hay Láng Hạ.
- Đi vào giờ nào. Đi chợ lúc bảy giờ sáng khác với ra ngoài lúc tan tầm chiều.
Nếu hành trình bắt buộc phải qua nút giao đông, cả nhà nên cân nhắc lại, hoặc để con cháu chở đoạn đó.
Chọn xe máy điện cho người già: nhẹ, yên thấp, dễ điều khiển
Khi tới chọn xe, hãy để chính bố mẹ ngồi thử, đừng chọn hộ chỉ qua ảnh. Một chiếc xe máy điện cho người già nên có những điểm sau:
- Khối lượng nhẹ. Xe nhẹ thì dắt ra khỏi nhà, xoay đầu trong ngõ hẹp và dựng chân chống đỡ vất vả. Để bố mẹ tự dắt thử một vòng.
-
Yên thấp, hai bàn chân chạm đất. Ngồi lên xe, bố mẹ đặt được cả hai bàn chân xuống đất mà không phải kiễng. Đây là điểm quan trọng nhất của một chiếc xe điện yên thấp nhẹ, vì lúc dừng gấp, chân chạm đất chắc giữ cho xe không đổ.
- Sàn để chân phẳng, dễ bước lên. Kiểu xe tay ga có sàn phẳng cho phép bước chân qua phía trước thay vì phải vung chân qua yên.
- Tay ga mềm, có chế độ chạy chậm. Hỏi cửa hàng xe có chế độ chạy êm không và đặt sẵn ở mức thấp nhất khi giao xe.
- Phanh dễ bóp, gương rõ. Tay phanh nhẹ, hành trình ngắn và hai gương chiếu hậu chỉnh vừa tầm mắt của người lái.
Màn hình to, báo pin dễ hiểu cũng giúp bố mẹ biết khi nào cần sạc.
Hỏi cửa hàng về giấy phép lái và giấy tờ
Xe máy điện có nhiều loại, khác nhau về công suất và tốc độ, nên điều kiện về giấy phép lái xe cũng tùy theo loại xe. Người trực tiếp lái phải đáp ứng đúng điều kiện giấy phép của loại xe đó. Khi thuê, hãy hỏi rõ cửa hàng mẫu xe đang chọn thuộc loại nào và cần giấy phép gì, đồng thời kiểm tra quy định hiện hành. Bài các hạng bằng lái xe máy tại Việt Nam là chỗ tham khảo nhanh trước khi hỏi.
Giấy tờ để thuê và điều kiện đặt cọc cũng nên hỏi rõ trực tiếp và xin biên nhận.
Tập ở chỗ vắng trước khi ra đường
Ngày đầu nhận xe chưa phải ngày đi chợ. Hãy chọn một khoảng sân rộng, bằng phẳng, ít người như sân khu tập thể vào giữa buổi sáng hay đoạn đường nội bộ vắng xe. Người con đi cùng, đứng bên cạnh.
Một buổi tập có thể đi theo thứ tự:
- Dắt xe và dựng chân chống. Tắt nguồn, dắt xe đi thẳng, quay đầu, dựng chân chống vài lần.
- Bật nguồn, nhận biết tay ga. Xe điện không có tiếng máy, nên dễ vặn ga khi xe đã bật nguồn mà không hay. Chỉ bật nguồn khi đã ngồi vững.
- Đi thẳng thật chậm rồi dừng. Vặn ga nhẹ, đi vài mét, bóp phanh từ từ, đặt chân xuống. Lặp lại tới khi động tác trơn tru.
- Rẽ và quay vòng rộng. Tập rẽ trái, rẽ phải ở tốc độ đi bộ, rồi quay đầu theo vòng lớn.
Xe điện còn có cảm giác hãm khi nhả ga ở một số mẫu, khác với xe xăng. Bài xe điện và phanh tái sinh khi làm quen lần đầu giải thích kỹ cảm giác này.
Vài buổi tập ngắn tốt hơn một buổi dài.
Chỉ đi quãng ngắn quen thuộc, tránh giờ đông
Khi đã quen tay, hãy chọn một cung đường cố định cho những lần đầu ra ngoài: từ nhà ra chợ và quay lại, đúng ngõ đã quen. Vài lần đầu, người con đi xe khác phía sau để quan sát.
Vài nguyên tắc nên thống nhất cả nhà:
- Chỉ đi quãng ngắn, quen thuộc. Không tự đi đường mới, không vào phố lạ, không qua cầu lớn như Long Biên hay Chương Dương.
- Tránh giờ cao điểm. Sáng trước giờ đi làm và chiều tan tầm, đường quanh các khu dân cư ở Cầu Giấy, Đống Đa hay Long Biên rất đông; giữa buổi sáng thoáng hơn.
- Không đi khi trời mưa to hoặc tối. Đường ướt và thiếu sáng làm mọi thứ khó hơn.
- Đội mũ bảo hiểm cài quai mỗi lần. Kể cả đoạn ngắn ra đầu ngõ.
- Mang điện thoại và nhắn con trước khi đi.
Nếu quãng đường dài hơn, hoặc phải qua ngã tư lớn, nên để con cháu chở. Bài chở bố mẹ lớn tuổi ngồi sau có gợi ý chọn xe khi bố mẹ ngồi sau.
Sạc pin và chỗ để xe ở nhà
Nên giao việc sạc cho một người trong nhà. Sạc ở chỗ thoáng, xa đồ dễ cháy, dùng đúng bộ sạc đi kèm xe, đầy thì rút. Chỗ để xe nên bằng phẳng, gần cửa, không phải dắt qua bậc cao.
Nếu bố mẹ chỉ cần một chiếc xe chạy rất chậm để đi chợ, xe đạp điện cũng là lựa chọn đáng so. Bài xe đạp điện cho người lớn tuổi đi chợ nói về hướng đó.
Chốt lại trước khi nhận xe
Một chiếc xe máy điện nhẹ, yên thấp, chạy ở chế độ êm, cộng với vài buổi tập ở chỗ vắng và một cung đường ngắn quen thuộc, là cách để bố mẹ đi lại quanh khu nhà thoải mái hơn. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 tới 21:00; cả nhà có thể đưa bố mẹ tới ngồi thử vài mẫu. Thời gian và chi phí giao nhận nếu cần phải xác nhận trước khi đặt. Các bài khác về xe điện nằm trong mục xe máy điện, còn kiến thức chung về các dòng xe có ở chuyên mục xe máy.