Mới tới Hà Nội, nhiều người mở bản đồ ra và thấy hai lựa chọn: đi bằng mạng xe buýt cùng các tuyến tàu điện đô thị, hoặc thuê một chiếc xe máy để tự chạy. Câu hỏi thuê xe máy hay xe buýt không có một đáp án chung, vì nó phụ thuộc bạn ở bao lâu, đi những đâu, mang theo gì và chịu được nắng mưa tới mức nào. Bài này không tính tiền theo từng chuyến, mà so sánh định tính từng yếu tố để khách ở vài ngày và người ở dài hơn tự chọn cho đúng.
Thuê xe máy hay xe buýt: bắt đầu từ chỗ bạn ở và chỗ bạn cần tới
Điều đầu tiên nên làm là đặt chỗ ở của mình lên bản đồ, rồi đánh dấu năm sáu nơi bạn định tới trong tuần. Nếu phần lớn các điểm ấy nằm gần một tuyến tàu điện hoặc một trục có nhiều xe buýt chạy qua, giao thông công cộng hoàn toàn đủ dùng. Nếu các điểm rải rác, nằm sâu trong ngõ, hoặc ở bên kia sông Hồng như Gia Lâm, Long Biên, Đông Anh, xe máy sẽ đỡ cho bạn rất nhiều lần chuyển tuyến.
Hà Nội hiện có hai tuyến đường sắt đô thị đang chở khách: tuyến Cát Linh – Hà Đông và tuyến Nhổn – ga Hà Nội. Hai tuyến này hữu ích cho trục phía tây và tây nam thành phố, nhưng chưa phủ tới nhiều khu như Tây Hồ, Long Biên hay phía bắc sông Hồng. Xe buýt phủ rộng hơn nhiều, song lộ trình và tần suất thay đổi theo thời kỳ, nên đừng dựa vào trí nhớ của người khác. Hãy tra cứu trên ứng dụng tìm đường xe buýt và trang thông tin chính thức của đơn vị vận hành trước mỗi chuyến đi quan trọng.
Độ chủ động: xe máy tự quyết, xe buýt đi theo lịch
Xe máy thuê cho bạn quyền dừng ở bất kỳ quán cà phê bên đường, rẽ vào một con ngõ vì tò mò, hay đổi kế hoạch giữa chừng. Bạn không phải chờ ở trạm, không lo lỡ chuyến cuối.
Xe buýt và tàu điện thì ngược lại: bạn đi theo lộ trình và giờ chạy có sẵn. Đổi lại, bạn không phải lo đường một chiều, chỗ gửi xe hay chuyện lạc lối ở các nút giao phức tạp như vòng xuyến Kim Liên hay khu Ngã Tư Sở. Với người chưa từng lái xe ở thành phố đông đúc, việc được ngồi yên và nhìn phố đôi khi đáng giá hơn sự chủ động.
Chặng cuối: khoảng cách từ trạm tới cửa
Đây là điểm người ta hay bỏ quên khi so sánh. Trạm xe buýt hay nhà ga hiếm khi nằm đúng trước cửa nơi bạn cần tới. Từ ga tàu điện đi bộ thêm vài trăm mét là chuyện bình thường, và giữa trưa hè đoạn đi bộ ấy mệt hơn bạn tưởng.
Những điểm như làng gốm Bát Tràng, bãi đá sông Hồng hay các quán ăn trong ngõ nhỏ ở Đống Đa thường đòi hỏi chuyển tuyến hoặc đi bộ khá xa nếu dùng giao thông công cộng. Với xe máy, bạn dừng gần như ngay tại cổng. Nếu điểm đến của bạn chủ yếu là các khu trung tâm đông đúc quanh hồ Hoàn Kiếm, nơi gửi xe khó và phố cổ đi bộ được, lợi thế này giảm đi đáng kể.
Giờ giấc: sáng sớm, tối muộn và giờ cao điểm
Giao thông công cộng có giờ chạy đầu và giờ chạy cuối. Nếu bạn cần ra sân bay lúc rạng sáng, đi ăn đêm hay về muộn sau một buổi hòa nhạc, hãy kiểm tra trước chuyến cuối, đừng để tới lúc đứng ở trạm mới biết.
Giờ cao điểm lại đảo ngược tình thế. Tàu điện chạy trên làn riêng nên giữ được thời gian khá ổn định, còn xe máy và xe buýt cùng phải nhích qua những trục hay ùn như Nguyễn Trãi, Cầu Giấy hay Xã Đàn. Ai ở gần ga và làm việc gần ga sẽ thấy tàu điện dễ chịu hơn hẳn vào buổi sáng.
Hành lý và đồ mua sắm
Nếu bạn đi tay không với một chiếc ba lô nhỏ, cả hai cách đều ổn. Khi mang vali, đồ mua ở chợ Đồng Xuân về, hay vài thùng đồ chuyển chỗ ở, mọi chuyện khác hẳn: xe buýt đông khách, lên xuống vội, còn xe máy cần biết cách buộc đồ cho vững.
Một gợi ý thực tế là dùng mỗi cách cho đúng việc:
- Ngày nhận phòng và trả phòng có vali: gọi xe bốn bánh, rồi mới nhận xe máy thuê hoặc bắt đầu đi buýt.
- Đi chợ, mua đồ lặt vặt: xe máy có cốp hoặc giỏ tiện hơn hẳn.
- Đi chơi nhẹ nhàng trong ngày: xe buýt hoặc tàu điện là đủ, đỡ lo chỗ gửi xe.
Thời tiết: nắng gắt, mưa rào và gió mùa
Trời Hà Nội có những tuần nắng gắt và những buổi chiều mưa rào bất chợt. Đi xe máy, bạn chịu trực tiếp cả hai, cần áo mưa, kính, khẩu trang và kỹ năng chạy trên đường ướt. Bài trời mưa ở Hà Nội thuê xe ga hay xe số dễ đi hơn nói kỹ phần chọn xe cho mùa mưa.
Tàu điện và xe buýt có mái che, điều hòa, nhưng bạn vẫn phải đi bộ tới trạm và đứng chờ. Vào mùa mưa nhiều, người ở dài ngày thường chọn cách kết hợp: ngày đẹp trời thì chạy xe, ngày mưa to thì để xe ở nhà và đi phương tiện công cộng.
Khách ở vài ngày và người ở dài hơn nên chọn sao
Khách ở hai ba ngày, chủ yếu tham quan nội đô: đi bộ trong phố cổ, kết hợp xe buýt hoặc tàu điện cho những điểm gần tuyến là đủ. Nếu muốn ra ngoại thành như Đường Lâm hay Bát Tràng, thuê xe một hai ngày cho riêng các chuyến đó.
Khách ở một tuần, lịch trình dày: xe máy thuê giúp bạn gom được nhiều điểm trong một ngày mà không phụ thuộc lịch chạy, nhất là khi các điểm nằm rải rác ở nhiều quận.
Người ở dài ngày hoặc đi làm: hãy thử vài ngày đầu bằng giao thông công cộng để biết quãng đường thật mỗi ngày, rồi mới quyết. Phần tính toán theo số chuyến và chi phí cả tháng đã có trong bài thuê xe máy tháng hay đi xe buýt và gọi xe công nghệ, còn so sánh với xe ôm có ở bài thuê xe tự lái hay đi xe ôm công nghệ trong nội đô.
Dù chọn cách nào, an toàn vẫn đặt lên đầu: nếu chưa tự tin lái xe trong dòng xe đông, đừng ép mình chạy ngay giờ cao điểm. Xe buýt, tàu điện và xe máy không loại trừ nhau, và người đi lại thoải mái nhất ở Hà Nội thường là người biết dùng đúng phương tiện cho từng chặng. Các bài so sánh khác nằm trong mục so sánh khi thuê xe máy, còn kiến thức chung về các dòng xe ở chuyên mục xe máy.