Chở bố mẹ đi quanh Hà Nội bằng xe máy nghe thì giản dị, nhưng người ngồi sau mới là người nhận mọi cú xóc, mỗi lần phanh và cả mỗi lần trèo lên, bước xuống. Với chuyện chở người lớn tuổi xe máy thuê, xe chạy được vẫn chưa đủ: nó phải đủ thấp để bước lên, đủ chắc để bám, đủ êm để ngồi hết quãng đường. Bài này đi từ yên xe, tay vịn, độ êm đến cách lên xuống và nhịp đi, để bạn biết cần nhìn gì khi cho bố mẹ ngồi thử.
Chở người lớn tuổi xe máy thuê: bắt đầu từ bố mẹ, chưa vội nghĩ đến dòng xe
Trước khi so sánh xe, hãy nhớ cách bố mẹ mình di chuyển hằng ngày. Người khó bước lên bậc thềm thì cũng sẽ khó vắt chân qua một chiếc yên cao.
Hãy tự hỏi: bố mẹ có đứng vững trên một chân khi nhấc chân kia không, có đủ sức bám tay khi xe rung nhẹ không, có ngồi được một đoạn dài mà không phải đổi tư thế không? Nếu cả ba đều “hơi khó”, hãy chọn xe ưu tiên sự dễ chịu và đi chặng ngắn. Nếu bố mẹ có bệnh về xương khớp, tim mạch hay huyết áp, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước chuyến đi. Bài này chỉ nói chuyện chọn xe và không thay thế ý kiến nhân viên y tế.
Độ cao yên và cách bước lên: nên ngồi thử trước
Động tác khó nhất với người lớn tuổi thường là lúc lên xuống, không phải lúc xe chạy. Xe tay ga như Honda Vision thường có thân gọn và yên thấp tương đối. Honda Air Blade dáng thể thao hơn, yên thường cao hơn một chút, có thể làm khó người ngồi sau chân ngắn hoặc gối yếu. Xe số như Honda Wave yên cũng không cao, nhưng cần người lái sang số mượt thì người ngồi sau mới đỡ bị giật. Đây chỉ là nhận xét chung, mỗi đời xe mỗi khác.
Cách đáng tin nhất là cho bố mẹ ngồi thử ngay tại cửa hàng, khi xe dựng vững trên chân chống, và quan sát ba điều:
- Lúc bước lên, bố mẹ có phải nhấc chân quá cao hoặc nghiêng người nhiều không?
- Bố mẹ có phải vịn vào người bạn mới leo lên được không?
- Ngồi xuống rồi, đầu gối có co gập nhiều khi đặt chân lên gác không?
Một câu trả lời “có” là dấu hiệu nên thử chiếc xe thấp hơn.
Tay vịn, gác chân và chỗ tựa: những điểm bám của người ngồi sau
Người ngồi sau không có tay lái để nắm, chỉ có tay vịn, gác chân và chính người lái. Tay vịn phải chắc: bạn nắm kéo thử bằng lực khá mạnh, nếu nó lung lay hoặc kêu lách cách thì đừng chọn chiếc đó. Có tay vịn chắc, bố mẹ khỏi phải ôm eo người lái quá chặt.
Gác chân là chỗ nhiều người quên. Hãy kiểm tra nó có vững không, có đặt vừa cả bàn chân bố mẹ không và có khiến đầu gối co lại quá nhiều không. Dép lê hoặc giày đế trơn dễ tuột khỏi gác chân, nên hãy dặn bố mẹ đi giày hoặc dép có quai giữ gót.
Yên sau êm: nhìn gì, hỏi gì và thử ra sao
Độ êm không chỉ là lớp đệm dày mà còn phụ thuộc mặt yên có rộng và phẳng không, giảm xóc phía sau và cách người lái điều khiển. Hãy ấn tay xuống yên xem có lún quá mức hay cộm cứng không, rồi để bố mẹ ngồi một lúc xem có đau xương hông hay xương cụt không.
Về giảm xóc, hãy chạy chậm qua một gờ nhỏ và để ý phần đuôi xe nảy ra sao. Nếu bố hoặc mẹ đầm người, hãy đọc thêm bài về dòng xe hợp với người nặng cân, vì tải thêm ở phía sau làm độ êm thay đổi khá nhiều. Gặp yên rách, tay vịn lỏng hay gác chân lung lay, hãy báo cửa hàng trước khi nhận xe, đừng tự tháo hay siết lại giữa đường.
Xe tay ga hay xe số khi chở bố mẹ ngồi sau
Người ngồi sau lớn tuổi cần độ mượt hơn là sức mạnh. Xe tay ga không có tay côn và không phải đổi số, nên tăng tốc liền mạch, người ngồi sau ít bị gật gù. Xe số như Wave dùng ly hợp tự động, cũng không có tay côn, nhưng bạn đổi số bằng cần số ở chân và nhả ga nhẹ mỗi lần đổi. Nếu mới biết lái, mỗi lần đổi số hụt nhịp sẽ làm cả hai nhấp nhổm.
Nếu bạn ít đi xe, hãy xem bài về chọn xe khi còn mới tay lái và tự chạy một mình vài vòng gần cửa hàng để làm quen phanh, ga rồi mới quay lại đón bố mẹ.
Từng bước đưa bố mẹ lên và xuống xe
Lên xuống xe thường là lúc dễ té nhất, nên hãy làm chậm và theo thứ tự.
- Chọn chỗ phẳng, sát lề, tránh mặt đường có nước hoặc dốc. Ở ngõ nhỏ khu phố cổ, nơi mặt đường lúc lồi lúc lõm, hãy dắt xe ra chỗ bằng hơn rồi mới cho bố mẹ lên.
- Dựng xe bằng chân chống đứng nếu xe có, hoặc giữ chặt tay lái và bóp phanh. Bố mẹ đứng cạnh xe, phía lề đường, tay đặt lên vai bạn hoặc tay vịn.
- Với người gối yếu, đừng bắt nhấc chân cao qua yên: cho bố mẹ ngồi xuống mép yên trước rồi xoay chân qua, sau đó đặt chân lên gác.
- Hỏi “ngồi vững chưa” rồi mới nhả phanh cho xe lăn bánh.
- Khi xuống, dừng hẳn, dựng xe vững, tắt máy rồi để bố mẹ xuống phía lề đường, không xuống phía có xe chạy. Chờ bố mẹ đứng vững mới dắt xe đi.
Nhịp đi cho chuyến chở bố mẹ quanh Hà Nội
Xe êm đến đâu mà bạn chạy vội thì bố mẹ vẫn mệt. Hãy chạy chậm, đều và dễ đoán: giữ khoảng cách rộng với xe phía trước, phanh sớm và nhẹ, giảm tốc từ xa khi thấy ổ gà hay đoạn ghồ ghề. Trước khi rẽ hoặc dừng, nói một tiếng để bố mẹ kịp bám.
Chọn giờ và cung đường hợp với sức bố mẹ. Một vòng quanh Hồ Tây vào sáng sớm, hay một đoạn đê ven sông Hồng khi trời mát, thường ít xe và dễ dừng nghỉ uống nước. Khu trung tâm giờ tan tầm thì phanh ga liên tục, người ngồi sau mệt nhanh. Nếu định ghé chùa hay khu di tích, thông tin có thể thay đổi, hãy kiểm tra kênh chính thức của địa điểm trước khi đi.
Hãy dặn trước: nếu bố mẹ thấy mệt hay chóng mặt thì vỗ nhẹ vào vai bạn, và bạn tìm chỗ an toàn để tấp vào nghỉ. Trời nóng gắt hoặc bắt đầu mưa thì đừng cố đi nốt. Chuyện mũ bảo hiểm cho bố mẹ, hãy hỏi và xác nhận với Nguyễn Tú trước khi đặt xe. Để biết thêm loại xe hợp với tuổi bố mẹ, bạn có thể đọc câu hỏi về loại xe dành cho người cao tuổi.
Dặn dò trước khi nhận xe
Hãy chọn xe sau khi cho bố mẹ ngồi thử, không chỉ nhìn ảnh, và nhớ ba việc: yên vừa tầm, tay vịn chắc, đi chậm. Nếu bạn thuê ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00), hãy gọi 0942 467 674 trước để nói rõ người ngồi sau là bố mẹ lớn tuổi và hỏi xem bố mẹ có thể ngồi thử xe không. Muốn đọc tiếp, mời bạn ghé mục hỏi đáp chọn xe hoặc toàn bộ chuyên mục Hỏi đáp.