Bạn đã dùng chiếc xe thuê được vài ngày, đã quen đường đi làm từ Long Biên sang Hoàn Kiếm, rồi một buổi sáng bỗng nghe thấy một âm thanh mới phát ra từ phía sau. Xe máy điện kêu lạ bánh sau là chuyện khiến nhiều khách thuê lo lắng, vì xe điện vốn chạy rất êm, nên bất kỳ tiếng nào khác thường cũng nghe rõ mồn một. Không phải tiếng nào cũng đáng lo. Bài này giúp bạn phân biệt tiếng bình thường của động cơ trong bánh sau với những tiếng cần dừng xe và báo cửa hàng.
Vì sao xe máy điện kêu lạ bánh sau đáng để ý
Phần lớn xe máy điện phổ thông đặt động cơ ngay trong lòng bánh sau, thường gọi là động cơ trong bánh hoặc mô tơ bánh. Nghĩa là bánh sau gánh nhiều việc cùng lúc: chịu tải của người lái và người ngồi sau, quay để kéo xe đi, và còn chứa cả bộ phanh sau. Âm thanh từ đây có thể đến từ động cơ, vòng bi, phanh, lốp hoặc một chi tiết nhựa lỏng.
Khác với xe xăng, xe điện không có tiếng máy nổ che đi các tiếng nhỏ. Vì vậy một con ốc chắn bùn lỏng hay một viên sỏi kẹt ở rãnh lốp cũng có thể nghe to bất thường. Điều quan trọng là đừng đoán theo độ to, mà theo kiểu tiếng và thời điểm tiếng xuất hiện.
Tiếng bình thường: tiếng rít nhẹ của động cơ khi tăng tốc
Khi bạn vặn ga, động cơ trong bánh sau thường phát ra một tiếng rít nhẹ, hơi vo vo, cao dần theo tốc độ. Đây là tiếng vận hành bình thường của mô tơ điện. Cách nhận ra:
- Đều và mượt, không ngắt quãng, không có nhịp gõ.
- Tăng khi vặn ga, nhỏ đi khi nhả ga. Lúc thả trôi, tiếng gần như biến mất.
- Không đi kèm rung lạ ở yên hay sàn để chân.
- Không có mùi gì khác thường sau khi chạy.
Ngoài ra, nhiều xe có tiếng tách nhẹ khi bật nguồn hoặc khi bóp phanh, do các rơ le và công tắc ngắt điện bên trong. Tiếng lốp lăn trên đường lát gạch ở phố cổ cũng ồn hơn mặt nhựa mới, đó không phải tín hiệu hỏng.
Nếu bạn chưa chắc tiếng nào là “gốc” của chiếc xe mình thuê, mẹo đơn giản là ghi lại một đoạn video có âm thanh ngay ngày nhận xe, lúc xe còn chạy chuẩn. Sau này có tiếng mới, bạn có thứ để so sánh.
Xe máy điện có tiếng lạch cạch ở bánh sau
Tiếng lạch cạch, lọc cọc theo nhịp quay bánh là dấu hiệu nên kiểm tra. Nó thường đến từ một trong các nguồn sau:
- Vật lạ kẹt ở lốp hoặc vành: sỏi, đinh, que nhựa. Tiếng gõ đều theo mỗi vòng bánh, nhanh dần khi xe chạy nhanh.
- Chắn bùn, ốp nhựa hoặc biển số lỏng. Tiếng lạch cạch to lên khi qua ổ gà hay gờ giảm tốc, nhỏ đi trên đường phẳng.
- Giảm xóc sau hoặc giá chở đồ bị lỏng. Thường nghe rõ khi có người ngồi sau hoặc chở thêm đồ.
- Bên trong động cơ. Tiếng gõ khô, nặng, nghe như từ chính tâm bánh, kể cả trên đường phẳng.
Cách kiểm tra an toàn là dừng xe ở chỗ thoáng, tắt nguồn, rồi nhìn quanh bánh sau. Nếu thấy vật kẹt ở mặt lốp, đừng tự rút đinh, vì có thể làm xì hơi ngay giữa đường. Nếu là ốp nhựa lỏng, chạy chậm về nơi gần nhất và báo cửa hàng. Còn nếu tiếng gõ đến từ tâm bánh, hãy dừng hẳn.
Động cơ xe điện kêu rè, cọ phanh hoặc rung
Ba loại âm thanh dưới đây cần chú ý nhiều hơn tiếng lạch cạch:
Tiếng rè, tiếng ù nặng
Tiếng rè như kim loại cọ nhau, hoặc tiếng ù trầm và to dần theo thời gian, có thể là dấu hiệu vòng bi bánh xe hoặc ổ trục của động cơ đang có vấn đề. Điểm khác tiếng rít bình thường là nó vẫn còn khi bạn nhả ga cho xe trôi. Cách phân biệt tiếng vòng bi kỹ hơn có trong bài bánh xe máy kêu ù và nghi ngờ vòng bi bánh.
Tiếng cọ phanh, xe bị ghì
Tiếng sột soạt hoặc rít liên tục ở bánh sau, kèm cảm giác xe nặng hơn, ì hơn dù không bóp phanh, thường là phanh sau bị bó hoặc má phanh chạm vào đĩa, vào tang trống. Phanh bó lâu sẽ nóng và làm pin hao nhanh hơn.
Rung ở yên hoặc sàn để chân
Rung theo tốc độ, nhất là khi qua khoảng tốc độ nhất định, có thể do lốp mòn lệch, vành cong sau cú sập ổ gà, hoặc trục bánh có vấn đề. Nếu xe vừa bị đổ hay va chạm nhẹ, xem thêm bài xe máy điện bị đổ hoặc ngã nhẹ: kiểm tra gì trước khi đi tiếp.
Dấu hiệu phải dừng ngay và báo cửa hàng
Có những trường hợp không nên đi tiếp, dù chỉ một đoạn ngắn:
- Có mùi khét từ khu vực bánh sau hoặc dưới sàn. Mùi nhựa cháy, mùi dây điện nóng hay mùi phanh cháy đều là tín hiệu dừng.
- Tiếng kêu kèm xe mất lực đột ngột, tay ga vặn mà xe không tăng tốc, hoặc xe giật cục.
- Bánh sau bị bó, đẩy xe khi tắt nguồn thấy nặng bất thường.
- Rung mạnh lên tới tay lái, khó giữ thẳng hướng.
- Có khói, tia lửa hoặc tiếng nổ lách tách từ động cơ hay hộp pin.
Khi gặp các dấu hiệu này, hãy tấp vào lề an toàn, bật đèn cảnh báo nếu có, tắt nguồn và tránh xa xe nếu có mùi khét hay khói. Sau đó báo ngay cho cửa hàng, mô tả rõ tiếng kêu, vị trí của bạn và tình trạng hiện tại.
Những việc không nên tự làm với bánh sau xe điện
Động cơ trong bánh là khối kín nối dây vào bộ điều khiển, tự xử lý dễ làm hỏng nặng hơn:
- Không tự tháo bánh, mở nắp động cơ hay nới ốc trục bánh.
- Không xịt nước mạnh vào bánh sau để “rửa cho hết tiếng”, vì nước lọt vào động cơ và giắc điện. Cách vệ sinh đúng có trong bài rửa và vệ sinh xe máy điện thuê trong kỳ dài.
- Không tự chỉnh phanh hay tra dầu mỡ vào khu vực phanh, vì dầu dính lên má phanh làm phanh mất tác dụng.
- Không cố chạy tiếp cho tới hết kỳ thuê với hy vọng tiếng sẽ tự hết.
Ghi lại tiếng kêu để cửa hàng xử lý nhanh
Thông tin càng cụ thể, cửa hàng kiểm tra càng nhanh. Hãy ghi lại:
- Tiếng xuất hiện lúc nào: khi tăng tốc, khi thả trôi, khi phanh, hay khi qua ổ gà.
- Tiếng có theo tốc độ hay không, có đổi khi chở thêm người hay không.
- Từ khi nào: sau một cú sập ổ gà trên đê, sau khi đi qua đoạn ngập, hay tự nhiên xuất hiện.
- Một đoạn video ngắn có âm thanh, quay sát bánh sau khi xe dựng chân chống và bánh quay nhẹ, chỉ khi việc này an toàn.
Nếu bạn ở gần tiệm tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, có thể chạy chậm mang xe tới trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00 sau khi đã báo trước. Nếu ở xa, như Cầu Giấy hay Tây Hồ, hãy gọi cửa hàng để được hướng dẫn và xác nhận cách hỗ trợ phù hợp, đừng cố chạy xa với chiếc xe đang kêu.
Tóm lại
Tiếng rít nhẹ, đều, tăng khi vặn ga và mất khi nhả ga là tiếng bình thường của động cơ trong bánh sau. Tiếng lạch cạch theo nhịp bánh, tiếng cọ phanh, rung, tiếng rè kéo dài hay mùi khét là lúc nên dừng xe, quan sát mà không tự tháo, rồi báo cửa hàng. Xem thêm các bài về xe máy điện và chuyên mục xe máy để dùng xe thuê yên tâm hơn trong suốt kỳ thuê.