Giữa trưa tháng Sáu, bạn ngồi trên chiếc Air Blade thuê giữa dòng xe dồn ứ ở nút Ngã Tư Sở, đèn đỏ đếm ngược còn rất lâu, mặt đường hắt hơi nóng lên, dưới thân xe nghe tiếng quạt vù vù. Gặp cảnh Air Blade kẹt xe trời nóng như vậy, người đi làm và khách du lịch thường cùng hỏi ba câu: có nên tắt máy chờ đèn không, tiếng quạt kia có phải xe đang có vấn đề, và đến lúc nào thì nên bỏ dòng xe để tấp vào nghỉ. Bài này trả lời lần lượt, dành riêng cho chiếc Air Blade, từ lúc dừng đèn đến khi tìm được bóng râm.
Air Blade kẹt xe trời nóng: hiểu xe trước khi xử lý
Air Blade khác nhiều xe ga phổ thông ở chỗ máy được làm mát bằng dung dịch: có két nước và quạt gió đặt cạnh khối động cơ. Khi xe đứng yên lâu, không có gió thổi qua, nhiệt độ dung dịch làm mát tăng lên và quạt tự bật để kéo gió qua két. Vì thế tiếng quạt chạy lúc kẹt xe giữa trưa là chuyện bình thường, không phải xe hỏng.
Điều cần để ý là những dấu hiệu khác đi kèm. Nếu ngửi thấy mùi khét, thấy hơi nước bốc ra từ thân xe, máy giật hoặc ga yếu hẳn đi, hoặc đồng hồ hiện một đèn cảnh báo lạ, đó là lúc dừng hẳn để kiểm tra chứ không cố chen tiếp. Cách nhận biết máy nóng quá mức và để máy nguội an toàn được nói kỹ trong bài xe máy nóng máy khi kẹt xe giữa trưa hè; ở đây ta tập trung vào thói quen lái của riêng dòng xe này.
Idling Stop và tự tắt máy: khi nào nên, khi nào không
Nếu xe thuê có Idling Stop
Một số đời Air Blade có chức năng Idling Stop: khi xe dừng hẳn vài giây, máy tự ngắt; khi bạn vặn ga, máy nổ lại gần như ngay lập tức. Có hay không, công tắc nằm đâu, tùy đời và phiên bản, nên lúc nhận xe hãy hỏi tiệm chỉ cho bạn. Nếu xe có, cứ để chức năng này bật khi đi trong phố đông: máy tự lo việc ngắt và nổ lại, bạn không phải thao tác thêm, tay vẫn đặt ở ga và phanh.
Nếu xe không có, có nên tự tắt máy?
Tự tắt máy chỉ đáng làm khi bạn chắc chắn phải đứng yên lâu và đứng ở vị trí an toàn. Một gợi ý dễ nhớ:
- Nên tắt khi đèn đỏ đếm ngược còn dài, bạn đứng hẳn sau vạch dừng và xung quanh cũng đã dừng hẳn, ví dụ hàng chờ dài ở ngã tư Kim Liên hay đầu dốc lên cầu Chương Dương phía Long Biên vào giờ tan tầm trưa.
- Không nên tắt khi dòng xe nhích từng đoạn ngắn, khi bạn đang đứng giữa lòng nút giao, trên dốc, hoặc ngay sau xe tải, xe buýt cần chỗ để quay đầu.
Khi tự tắt, nhớ thứ tự khởi động lại: bật khóa hoặc xoay núm Smartkey về vị trí mở, bóp phanh, bấm đề. Làm việc này vài giây trước khi đèn xanh. Nếu chưa quen thao tác trên chiếc xe thuê, cứ để máy nổ chờ: an toàn khi xuất phát quan trọng hơn chút xăng tiết kiệm được.
Kẹt lâu dưới nắng: giữ xe ổn và giữ người tỉnh
Kẹt xe giữa trưa làm người mệt nhanh hơn xe. Vài việc giúp cả hai cùng ổn:
- Không rồ ga khi đứng yên. Vặn ga để “cho máy mát” là hiểu sai; xe đứng yên thì vòng tua cao chỉ làm máy nóng thêm.
- Giữ khoảng trống phía trước. Đừng dí sát đuôi xe trước. Khoảng trống giúp bạn bớt hít khí xả và có chỗ lách ra lề.
- Đứng chỗ có bóng nếu được. Khi đã phải dừng, dịch vào làn sát lề có bóng cây, như các đoạn trên đường Phan Đình Phùng hay Hoàng Diệu, tốt hơn đứng giữa mặt nhựa trống.
- Đi chậm mà đều. Khi dòng xe nhích, giữ ga nhẹ, phanh sau rà, mắt nhìn xa vài xe. Kỹ năng bò chậm không loạng choạng có trong bài chạy chậm khi kẹt xe.
Về phía chiếc xe, hãy nhớ Air Blade có cốp dưới yên khá rộng. Cốp nằm gần khối máy nên đồ trong đó ấm lên khá nhanh vào buổi trưa; chai nước uống, điện thoại hay đồ ăn nên để ở hộc trước hoặc túi đeo, không nên để trong cốp cả buổi.
Giữ nước uống trong tầm tay
Mang theo một chai nước trước khi ra đường buổi trưa là thói quen rẻ nhất mà hiệu quả. Để chai ở hộc đựng đồ phía trước tay lái, nơi bạn lấy được khi xe đã dừng hẳn. Không mở nắp uống khi xe đang lăn bánh, dù chỉ là bò chậm trong dòng kẹt.
Uống từng ngụm nhỏ, đều đặn trong lúc dừng đèn hoặc khi tấp vào lề, thay vì đợi khát cổ mới tu một hơi. Cách chia nước theo quãng đường được viết riêng trong bài uống nước đúng cách khi chạy xe trời nóng.
Khi nào nên tấp vào nghỉ
Không cần chờ đến khi kiệt sức. Hãy tấp vào khi gặp một trong các dấu hiệu sau, ở người hoặc ở xe:
- Đầu choáng, mắt hoa, buồn nôn, hoặc thấy mình phản ứng chậm hẳn với xe xung quanh.
- Mồ hôi ra nhiều rồi tự nhiên thấy người khô nóng, tim đập nhanh, khó tập trung.
- Xe có mùi khét, hơi nước, máy giật hoặc báo đèn lạ như đã nói ở trên.
- Bạn đã kẹt rất lâu và biết phía trước vẫn còn ùn, trong khi gần đó có bóng râm an toàn.
Chỗ tấp phải nằm ngoài dòng xe: bãi gửi xe có mái, hiên một quán nước, gốc cây trên vỉa hè rộng. Ở bên Long Biên, các đoạn đường Nguyễn Văn Cừ, Ngọc Lâm có nhiều quán nước và hàng cây để dừng chân. Tắt máy, dựng chân chống giữa, uống nước, ngồi trong bóng râm cho đến khi thấy tỉnh hẳn. Nếu các triệu chứng không đỡ sau khi nghỉ, đừng cố chạy tiếp; hãy nhờ người xung quanh hỗ trợ và liên hệ cơ sở y tế gần nhất.
Những dấu hiệu say nắng và cách xử lý khi đang chạy xe có trong bài trời nắng gắt và say nắng khi chạy xe.
Trước khi nhận Air Blade cho những ngày nắng
Vài câu nên hỏi tiệm khi nhận xe để buổi trưa kẹt xe đỡ bất ngờ:
- Xe có Idling Stop không, công tắc ở đâu, xe dùng Smartkey hay chìa cơ.
- Mức dung dịch làm mát đã được kiểm tra chưa, quạt có chạy bình thường không.
- Gặp sự cố trên đường thì gọi số nào. Số của tiệm là 0942467674; tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, làm việc từ 09:00 đến 21:00.
Tóm lại
Kẹt xe giữa trưa hè trên Air Blade không đáng sợ nếu bạn hiểu xe: quạt két nước chạy là bình thường, Idling Stop (nếu có) cứ để nó làm việc, còn tự tắt máy chỉ khi đứng yên lâu ở vị trí an toàn. Phần còn lại là chăm cho người lái: nước trong tầm tay, trang phục thoáng, và tấp vào bóng râm ngay khi cơ thể báo mệt. Xem thêm các bài về dòng xe này ở chuyên mục Honda Air Blade và các bài chọn xe, đi xe khác ở chuyên mục xe máy.