Khách nước ngoài lần đầu đi xe máy Hà Nội thường mang theo một câu hỏi rất cụ thể: “Tôi chưa từng lái xe máy, hoặc chỉ chạy thử vài lần ở quê nhà, vậy nên thuê xe tay ga hay xe số?” Câu hỏi này khác với chuyện người đã quen lái chọn xe theo sở thích. Với người gần như bắt đầu từ con số không, loại xe quyết định bạn phải học bao nhiêu thao tác cùng lúc, trong khi xung quanh là dòng xe dày đặc của phố cổ hay đường ven Hồ Tây. Bài này so sánh hai loại xe đúng từ góc nhìn đó, rồi gợi ý cách làm quen trước khi ra phố đông.
Khách nước ngoài lần đầu đi xe máy Hà Nội cần học những gì
Trước khi so sánh, hãy hình dung những việc bạn phải làm đồng thời khi chạy qua một ngã tư ở phố Hàng Bông hay Đinh Tiên Hoàng: giữ thăng bằng ở tốc độ chậm, điều chỉnh ga, phanh nhẹ khi có người đi bộ cắt ngang, quan sát xe máy lách hai bên, xi nhan và nhìn gương. Đó đã là nhiều việc với người mới.
Xe tay ga và xe số khác nhau ở phần “thêm vào” danh sách đó:
- Xe tay ga (như Honda Vision, Honda Click, Yamaha Mio, Honda Air Blade): chỉ có tay ga bên phải và hai tay phanh. Không có số, không có côn.
- Xe số (như Honda Wave): có cần số dưới chân trái, bạn phải tự lên số khi tăng tốc và về số khi chậm lại. Xe số phổ thông ở Việt Nam dùng côn tự động, nên không có tay côn như mô tô, nhưng vẫn cần phối hợp nhả ga, đạp số và ra ga lại cho nhịp nhàng.
Nói ngắn gọn, xe số thêm một kỹ năng phối hợp tay chân vào đúng lúc bạn đang bận nhất.
Xe tay ga hay xe số cho người mới: so sánh thẳng
Thao tác: xe tay ga thắng rõ. Người chưa từng lái chỉ cần học ga và phanh, giống đi xe đạp có động cơ. Với xe số, lỗi hay gặp của người mới là quên về số khi dừng đèn đỏ, xe giật khi xuất phát lại, hoặc đạp nhầm số khi đang hoảng.
Dừng và đi liên tục: khu phố cổ quanh Hồ Gươm có nhiều đoạn chỉ chạy được vài chục mét rồi lại dừng. Xe tay ga chỉ cần nhả ga, bóp phanh, vặn ga lại. Xe số đòi bạn về số rồi lên số liên tục, rất mệt khi chưa quen.
Chỗ để chân và đồ: xe tay ga có sàn để chân phẳng và cốp dưới yên, đủ cất áo mưa, chai nước hay túi nhỏ. Người mới thường cảm thấy ngồi vững hơn trên sàn phẳng.
Điểm cần cẩn thận của xe tay ga: ga phản ứng ngay, không có số giữ lại. Người mới hay mắc lỗi vừa bóp phanh vừa vô tình vặn ga, hoặc giật ga khi xe đang đứng, khiến xe lao lên. Đây là lý do phải tập ga thật nhẹ trước khi vào phố.
Khi xe số có lợi: nếu bạn từng chạy xe số ở nước khác, hoặc định chạy đường đèo xa sau vài ngày ở Hà Nội, xe số giúp kiểm soát tốc độ khi xuống dốc tốt hơn. Nhưng với lần đầu tiên và chỉ đi trong thành phố, đó không phải ưu tiên.
Kết luận thực tế: với du khách thuê xe máy lần đầu và chưa có kinh nghiệm, một chiếc xe tay ga nhẹ, yên vừa tầm là lựa chọn dễ hơn. Bài khách quốc tế nên thuê xe số hay xe ga bàn thêm cho người đã biết lái và muốn chọn theo chuyến đi.
Trước khi thuê: giấy tờ và một câu hỏi thật lòng
Hai việc nên làm trước khi đặt xe. Thứ nhất, tìm hiểu giấy phép lái xe của bạn có dùng được ở Việt Nam không; bài người nước ngoài dùng bằng lái nước ngoài có đi xe được không giải thích các trường hợp thường gặp. Thứ hai, tự hỏi thật lòng: bạn đã từng giữ thăng bằng trên xe đạp tự tin chưa? Nếu chưa, hãy cân nhắc đi bộ, xe buýt hoặc ngồi sau người lái quen đường cho những ngày đầu.
Khi nhắn đặt xe, hãy nói rõ bạn là người mới, ở khu nào và định đi đâu. Cửa hàng sẽ gợi ý mẫu xe nhẹ, kiểm tra phanh và chỉnh gương trước khi giao. Giá thuê và đặt cọc nên hỏi trực tiếp để biết điều kiện cụ thể; giao xe chỉ trong giờ 09:00 đến 21:00 và chi phí giao cần xác nhận trước.
Làm quen xe trước khi ra phố đông
Đừng nhận xe ở phố cổ rồi chạy thẳng vào dòng xe. Dành ít nhất một buổi riêng để làm quen:
- Tắt máy, ngồi lên xe. Tìm tay phanh trái (phanh sau) và phải (phanh trước), xi nhan, còi, công tắc đèn. Dắt xe vài mét để cảm nhận trọng lượng.
- Nổ máy, chưa đi. Đứng yên, bóp phanh, vặn ga thật nhẹ để thấy độ nhạy. Thả phanh rồi mới ra ga.
- Chạy chậm trên đoạn thẳng vắng. Mắt nhìn xa, hai chân đặt trên sàn. Dừng lại bằng cả hai phanh.
- Tập rẽ và quay đầu rộng. Giảm tốc trước khi rẽ, không phanh gấp giữa khúc cua.
- Tập xuất phát lại nhiều lần. Đây là thao tác bạn làm nhiều nhất trong phố, và là lúc dễ giật ga nhất.
Ở Hà Nội, chỗ dễ tập thường là các đoạn ven hồ hoặc đường nội khu vắng vào sáng sớm. Quanh Hồ Tây, các đoạn như đường Trích Sài hay quanh hồ Trúc Bạch lúc sáu giờ sáng khá thưa xe, nhưng vẫn có người chạy bộ và đạp xe, nên đi chậm và nhường họ. Tránh tập ở phố đi bộ quanh Hồ Gươm vào tối cuối tuần, vì khu vực này cấm xe theo khung giờ.
Lần đầu ra phố cổ và Hồ Tây: thứ tự nên đi
Sau buổi làm quen, tăng độ khó từ từ:
- Ngày đầu: đường ven Hồ Tây giữa buổi sáng, tốc độ thấp, ít ngã tư. Dừng ở các điểm có chỗ gửi xe để nghỉ tay.
- Ngày hai: từ Hồ Tây vào khu Ba Đình qua đường Thanh Niên, tập dừng đèn và xuất phát cùng dòng xe.
- Ngày ba: vào phố cổ ngoài giờ cao điểm, ví dụ đầu giờ chiều. Phố cổ hẹp, nhiều xe đỗ và người đi bộ, phải phanh nhẹ liên tục. Bài chạy xe máy trong phố cổ giờ nào nên tránh giúp bạn chọn khung giờ.
Vài nguyên tắc nhỏ giúp người mới sống sót trong phố: đi đều tốc độ với dòng xe, không đổi hướng đột ngột, bấm một tiếng còi ngắn ở đầu ngõ khuất, và khi không chắc thì giảm tốc chứ đừng dừng phắt. Xe phía sau ở Hà Nội đã quen lách quanh bạn, miễn là bạn đi theo cách dễ đoán.
Khi nào nên đổi phương án
Nếu sau buổi làm quen bạn vẫn run tay khi xuất phát, hoặc phản xạ phanh chưa ổn, đừng cố. Có thể thuê thêm một ngày chỉ để tập ở chỗ vắng, hoặc dành vài ngày đầu đi bộ quanh phố cổ trước. Trời mưa to cũng là lý do chính đáng để gác xe lại, vì mặt đường gạch ở phố cổ khá trơn.
Tóm lại, với người chưa từng lái, xe tay ga dễ hơn xe số vì bớt hẳn một kỹ năng phối hợp, miễn là bạn tập ga thật nhẹ và làm quen ở chỗ vắng trước. Các hướng dẫn thuê xe cho từng nhóm khách khác nằm ở mục thuê xe theo đối tượng, còn mọi bài về thủ tục và kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội được gom trong chuyên mục thuê xe.