Bạn vừa dắt xe ga vào chỗ gửi trong ngõ, nắm tay dắt kéo lên hết sức mà chân chống giữa vẫn không chịu lên. Tay mỏi, vai ê, xe nghiêng ngả. Chuyện này rất quen với người mới đi xe ga và nhất là người nhẹ cân. Thực ra dựng xe ga bằng chân chống giữa gần như không cần lực tay: bạn chỉ cần đứng đúng chỗ, dồn trọng lượng cơ thể xuống chân và kéo xe theo đúng hướng. Bài này đi từng thao tác, kèm chuyện nền nào nên và không nên dựng.
Xe ga nặng khó dựng chân chống: sức tay không phải chỗ để ra sức
Xe tay ga có thân dài, nhiều nhựa ốp, cốp rộng, và phần lớn khối lượng dồn về phía sau. Khi dựng chân chống giữa, thứ bạn nâng lên là cả cụm bánh sau cùng động cơ. Nếu cố nhấc bằng hai cánh tay, bạn đang dùng nhóm cơ yếu nhất của cơ thể cho phần việc nặng nhất.
Chân chống giữa thực chất là một đòn bẩy. Đạp xuống đúng đầu cần, trọng lượng của chính bạn sẽ làm phần lớn công việc, tay chỉ giữ xe không đổ sang hai bên. Người nhẹ cân vì thế không bất lợi như họ nghĩ, miễn là biết dùng cân nặng của mình thay vì gồng tay. Đang cân nhắc chọn xe thì bài xe tay ga phù hợp với ai khi thuê sẽ giúp ích.
Chuẩn bị trước khi nhấc: tắt máy, dọn đồ, nhìn nền
Ba việc nhỏ này quyết định xe lên nhẹ hay nặng, nên làm trước khi đặt tay vào xe.
- Tắt máy hẳn. Không vừa dựng vừa để máy nổ. Xe ga không có số nên không cần gài gì, chỉ cần tắt máy và lấy chìa.
- Dọn đồ nặng. Cốp chất đầy áo mưa, laptop, chai nước hay túi mua sắm treo móc trước đều làm xe nặng thêm. Lấy ra trước, dựng xong để lại sau. Người ngồi sau cũng phải xuống xe.
- Nhìn nền và khoảng trống. Khi bánh sau rời đất, xe nhích về phía trước một chút. Phía trước không nên sát tường, sát xe khác hay ngay mép bậc thềm.
Nếu bạn hay chở thêm người hoặc đồ, xe càng nặng thì thao tác càng cần chuẩn. Bài chọn xe ga thuê cho người hay đi hai người nói thêm về kiểu đi này.
Cách dựng chân chống giữa xe tay ga theo từng bước
Đây là trình tự mà người mới có thể tập chậm, mỗi bước một nhịp.
- Đứng bên trái xe, hai chân mở rộng ngang vai, gối hơi chùng, lưng thẳng. Đứng sát xe, đừng đứng xa rồi vươn người.
- Tay trái nắm tay lái, giữ cho xe đứng thẳng, không xoay lái sang hẳn một bên.
- Tay phải nắm tay dắt phía sau yên hoặc phần khung sau cứng. Đừng nắm vào nhựa ốp, đèn hậu hay mép yên vì các chi tiết này không sinh ra để chịu lực kéo.
- Đặt một bàn chân lên tai đạp của chân chống giữa, đạp nhẹ cho hai đầu chân chống chạm hẳn mặt đất. Bước này hay bị bỏ qua: chân chống chưa chạm đất mà đã kéo xe thì xe không lên, còn người thì mất sức.
- Dồn trọng lượng xuống chân đạp, như thể bạn đang nhún người xuống. Lúc này không cần kéo mạnh.
- Kéo tay dắt về sau và lên theo đường chéo, nhịp nhàng cùng lúc người ngả nhẹ ra sau. Bánh sau sẽ tự rời đất, xe trượt tiến nhẹ lên chân chống.
Khi xe đã lên, lắc nhẹ thân xe để kiểm tra chân chống đứng vững. Đừng vặn ga khi bánh sau còn lơ lửng, và đừng để ai ngồi lên xe lúc đó.
Dùng chân và thân người thay vì tay: mẹo cho người nhẹ cân
Người nhẹ cân thường gặp ba lỗi giống nhau, và cả ba đều sửa được.
Kéo thẳng lên bằng tay. Hãy kéo chéo ra sau. Xe ga xoay quanh chân chống, nên hướng kéo đúng giúp xe trượt lên thay vì bị nhấc.
Chỉ đạp bằng sức bàn chân. Hãy đưa cả trọng lượng người xuống: hơi nhấc gót chân còn lại, hoặc nhún nhẹ để thân người dồn vào cần đạp. Một cái nhún đúng lúc hiệu quả hơn mười lần đạp gượng.
Gập lưng để nhấc. Đây là kiểu dễ gây mỏi lưng nhất. Giữ lưng thẳng, gối chùng, để đùi và hông làm việc, ngả người ra sau như một đối trọng.
Nếu thử vài lần mà xe vẫn quá nặng, đừng cố đến mức mất thăng bằng. Hãy nhờ một người đứng cạnh giữ tay lái trong lúc bạn đạp, hoặc chọn chỗ khác bằng phẳng hơn.
Nền nào nên và không nên dựng chân chống giữa
Kỹ thuật tốt đến mấy cũng không cứu được nền xấu. Chân chống giữa có hai điểm chạm nhỏ, nên nền phải đủ cứng, đủ phẳng và không trơn.
Nên dựng trên:
- Nền bê tông hoặc xi măng phẳng, như sân nhà, sân gửi xe tầng hầm.
- Mặt đường nhựa phẳng, khô, nhất là vào buổi sáng hoặc chiều mát.
- Nền gạch men hoặc đá chắc chắn, bằng phẳng, không ẩm.
Không nên dựng trên:
- Nền dốc hoặc nghiêng. Mặt đường sát lề thường nghiêng để thoát nước, và chân chống giữa trên nền nghiêng dễ làm xe lăn đi.
- Đất mềm, cát, sỏi, bùn. Bãi đất ven đê sông Hồng sau mưa là ví dụ điển hình, chân chống lún sâu rồi xe nghiêng.
- Nhựa đường nóng. Giữa trưa mùa hè, nhựa đường có thể mềm, hai đầu chân chống ghim xuống và xe tự nghiêng.
- Vỉa hè lát gạch cũ, gạch lỏng lẻo, nắp cống, khe rãnh. Khe nhỏ ở các tuyến phố cổ cũng đủ làm chân chống trượt hoặc lọt.
- Nền ướt, trơn, có dầu, có rêu. Những ngày nồm ở Hà Nội, nền gạch men ngoài sảnh ẩm như vừa lau, chân chống dễ trượt.
Nếu bạn mới làm quen xe ga thuê khi chạy trong phố, hãy tập nhìn nền trước khi tắt máy, tập thành phản xạ giống như nhìn gương. Nền không ưng thì đổi chỗ đỗ, đừng cố dựng cho bằng được.
Hạ chân chống giữa nhẹ tay, không để xe lao về trước
Hạ xe cũng cần cẩn thận không kém, vì xe đang đứng trên chân chống và sẽ lao về phía trước khi hạ.
Đứng bên trái xe như lúc dựng, nhìn phía trước xem có người hay vật cản không. Hai tay nắm tay lái, hoặc tay trái nắm tay lái, tay phải giữ tay dắt, rồi đẩy xe tiến thẳng về trước bằng cả thân người, không giật. Bánh sau hạ xuống đất, chân chống thường được lò xo kéo gập về vị trí cũ.
Trước khi leo lên xe, cúi nhìn xem chân chống đã gập hẳn chưa. Chân chống gập dở chạm đất khi vào cua là lỗi dễ gây tai nạn mà người mới hay quên.
Tập thế nào để thành thói quen
Hãy tập vài lần ở nơi bằng phẳng, vắng vẻ, như sân nhà, trước khi cần dựng xe giữa phố. Mỗi lần tập, tự hỏi ba câu: nền có ổn không, chân chống đã chạm đất chưa, mình đang kéo bằng tay hay đang dồn cả người. Sau vài lần, nhịp đạp, dồn, kéo sẽ thành phản xạ và xe nhẹ đi trông thấy.
Với xe thuê, hãy thử dựng và hạ chân chống ngay tại chỗ nhận xe, trước khi chạy ra đường. Nếu thuê xe tay ga ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), bạn có thể nhờ người giao xe cho thử một lần. Các bài khác về dòng xe này nằm ở chuyên mục xe tay ga, còn tổng quan về xe máy và kinh nghiệm đi xe có ở mục xe máy.