Đang chờ đèn đỏ ở Ngã Tư Sở, chiếc xe ga vừa thuê bỗng im bặt, tiếng máy mất hẳn, đèn báo trên đồng hồ nháy liên tục. Người lần đầu gặp thường hoảng, tưởng xe chết máy, vội bấm đề hoặc gạt chân chống định dắt vào lề. Thực ra đó thường là idling stop xe tay ga đang làm đúng việc của nó: tự ngắt động cơ khi xe dừng hẳn, và nổ lại ngay khi bạn vặn ga. Bài này giải thích chức năng này hoạt động ra sao, cách bật tắt, và khi nào nên tắt nó trong cảnh kẹt xe giờ cao điểm ở Hà Nội.
Lưu ý trước: không phải xe ga nào cũng có chức năng này, và vị trí công tắc, ký hiệu, điều kiện kích hoạt khác nhau theo hãng và đời xe. Nội dung dưới đây là nguyên tắc chung; với chiếc bạn đang thuê, hãy nhờ tiệm chỉ tận nơi lúc nhận xe.
Idling stop xe tay ga là gì
Idling stop, tiếng Việt hay gọi là ngắt động cơ tạm thời, là chức năng cho phép xe tự tắt máy khi dừng lại một lúc thay vì nổ không tải. Khi bạn vặn ga, máy tự khởi động lại và xe chạy tiếp, không cần bấm đề.
Mục đích chính là bớt tốn xăng và bớt khí thải, tiếng ồn trong lúc chờ đèn đỏ hay dừng đón người. Trên những xe có chức năng này, việc nổ lại thường êm và nhanh, nên nếu không để ý đèn báo, nhiều người không nhận ra máy vừa tắt.
Chức năng này thường không kích hoạt ngay khi vừa nổ máy. Trên nhiều đời xe, máy cần đủ ấm và xe phải chạy được một đoạn trước đó. Vì thế buổi sáng mới dắt xe ra khỏi nhà, có thể xe chưa tự ngắt; chạy một lúc thì mới thấy.
Nhận biết xe đang ở chế độ ngắt động cơ tạm thời
Dấu hiệu dễ thấy nhất là đèn báo trên đồng hồ. Thông thường:
- Đèn sáng đứng khi công tắc đang bật, nghĩa là chức năng sẵn sàng.
- Đèn nháy khi máy đã được ngắt tạm thời, xe đang chờ bạn vặn ga.
- Đèn tắt khi công tắc đang ở vị trí tắt chức năng.
Cách hiển thị cụ thể có thể khác theo đời xe, nên lúc nhận xe hãy nhìn đồng hồ cùng nhân viên và hỏi đèn nào là đèn này.
Điều cần ghi nhớ: khi đèn đang nháy, xe chỉ đang tạm im máy chứ không phải đã tắt hẳn. Chỉ cần vặn ga, xe sẽ chạy. Vì vậy trong lúc dừng, hãy giữ phanh và đừng đặt tay hờ lên tay ga.
Cách bật, tắt idling stop trên xe thuê
Phần lớn xe có chức năng này đặt một công tắc riêng trên tay lái, hay gặp ở cụm công tắc bên phải, có chữ hoặc ký hiệu riêng. Gạt sang một bên là bật, gạt sang bên kia là tắt. Thao tác chỉ nên làm khi xe đang dừng an toàn, không cúi nhìn tìm công tắc lúc đang chạy giữa dòng xe.
Một vài điểm nên hỏi tiệm:
- Công tắc nằm ở đâu, vị trí nào là bật, vị trí nào là tắt.
- Sau khi tắt máy bằng núm hoặc chìa, lần sau nổ máy thì chức năng giữ trạng thái cũ hay tự trở về mặc định.
- Xe có điều kiện riêng nào khiến chức năng không hoạt động không.
Nếu bạn không muốn dùng chức năng này, cứ để công tắc ở vị trí tắt; xe vẫn chạy bình thường như mọi xe ga khác.
Khi nào nên dùng, khi nào nên tắt khi kẹt xe
Idling stop hợp nhất với những lần dừng hẳn và đủ lâu: chờ đèn đỏ dài ở nút giao Kim Mã, Ngã Tư Sở, hay dừng trước cổng trường chờ đón con. Máy im, xe đỡ tốn xăng, người ngồi trên xe cũng bớt nóng vì không có hơi máy phả lên.
Ngược lại, có những lúc nên tắt idling stop khi kẹt xe:
- Dòng xe nhích từng chút. Trên đường Trường Chinh hay đoạn Nguyễn Trãi giờ tan tầm, xe đi vài mét lại dừng. Máy cứ tắt rồi nổ liên tục, mỗi lần nổ lại có độ trễ nhỏ khiến bạn bị dòng xe phía sau thúc.
- Dừng giữa dốc cầu vượt hoặc lên cầu. Lúc xuất phát cần máy phản ứng ngay; xem thêm bài xe ga dừng rồi xuất phát lại trên dốc cầu vượt.
- Chở người hoặc chở đồ nặng. Xe nặng hơn, bạn muốn ga đều và chủ động, không phải chờ máy nổ lại.
- Người mới lái xe ga. Khi chưa quen, việc xe im lặng rồi giật lên vì lỡ chạm ga dễ gây luống cuống.
Khi đèn chuyển xanh và xe đang tạm ngắt, hãy nhả phanh rồi vặn ga từ từ thay vì giật mạnh. Máy nổ lại và bánh sau bắt đầu kéo gần như cùng lúc; vặn ga quá tay ở bước này dễ làm xe vọt lên, nhất là khi phía trước còn người đi bộ qua đường hay xe khác chưa kịp lăn bánh. Ở những nút có nhiều xe rẽ phải như góc Kim Mã giao Liễu Giai, giữ khoảng cách với xe trước một chút để có chỗ cho nhịp nổ máy ấy.
Không có quy tắc cứng; cứ thấy mình phải để ý tới chức năng này nhiều hơn để ý đường thì tắt đi.
Những hiểu lầm thường gặp với xe thuê
Xe im máy ở đèn đỏ là xe hỏng. Không phải. Nhìn đèn báo trước. Nếu đèn đang nháy, vặn ga nhẹ là xe chạy. Đừng vội bấm đề hay xuống xe.
Đã tắt máy rồi thì xuống xe được. Khi xe đang tạm ngắt, máy chưa tắt hẳn. Muốn dừng lâu hoặc rời xe, hãy tắt bằng núm hoặc chìa như bình thường và gạt chân chống.
Idling stop làm hỏng ắc quy. Xe được thiết kế để làm việc này. Tuy vậy nếu ắc quy yếu, chức năng có thể không kích hoạt, hoặc xe đề chậm. Gặp dấu hiệu đó thì báo tiệm; các triệu chứng được nói ở bài ắc quy xe thuê yếu, đề không nổ.
Không thấy xe tự ngắt nghĩa là chức năng hỏng. Có thể công tắc đang tắt, máy chưa đủ ấm, hoặc xe chưa đáp ứng điều kiện. Hỏi tiệm trước khi kết luận.
Kết hợp với thói quen lái trong phố
Chức năng này chỉ là một phần. Muốn đi trong phố nhàn và tiết kiệm, cách cầm ga và giữ khoảng cách quan trọng hơn; bài chạy xe ga tiết kiệm xăng trong phố đông và bài kỹ năng đi xe máy khi kẹt xe giờ cao điểm có thêm chi tiết.
Nếu xe bạn thuê có idling stop, cứ coi nó là trợ thủ cho những lần dừng lâu, và tắt đi khi dòng xe nhích từng chút. Biết đèn báo nghĩa là gì, bạn sẽ không còn giật mình mỗi lần xe im máy ở đèn đỏ. Các bài khác về dòng xe này nằm ở mục xe tay ga, còn kiến thức chung về các loại xe cho thuê ở chuyên mục xe máy.