Muốn biết Sirius tốn xăng một ngày đi bao nhiêu, đừng hỏi người khác, mà hãy tự đo. Hỏi mười người sẽ nhận chừng ba câu trả lời khác nhau, và không câu nào đúng với lịch trình của người hỏi, vì mức xăng phụ thuộc quãng đường, số lần dừng đèn đỏ, tải ngồi sau và cách mở ga. Bài này hướng dẫn một phép đo đơn giản mà ai cũng làm được: hai lần đổ đầy bình ở cùng cây xăng, một phép trừ số đồng hồ, và một dòng ghi chú về điều kiện trong ngày.
Vì sao con số người khác nói không đáng tin
Cùng một chiếc xe, chạy quãng nội thành Hà Nội đông xe sẽ hao hơn chạy quốc lộ thưa xe, dù tổng cây số ngang nhau. Ngồi thêm người sau cũng ăn thêm phần xăng rõ rệt, và thói quen vặn ga gấp ở mỗi cú vượt cũng tốn hơn chạy đều tay. Nghĩa là muốn biết xe mình thuê hao bao nhiêu cho lịch trình của mình, thì phải đo bằng chính lịch trình đó, trong đúng ngày thường của mình.
Một lỗi hay gặp nữa là so sánh số lít đổ vào với con số đồng hồ ghi ở hai mốc khác loại đường. Đo kiểu nội thành rồi đem so với quãng quốc lộ sẽ ra hai số lệch nhau, và cả hai đều không sai, chỉ là khác điều kiện. Cố định điều kiện là bước đầu tiên của một phép đo tử tế.
Đo Sirius tốn xăng một ngày đi bằng hai lần đổ đầy bình
Chọn một cây xăng gần nhà hoặc gần chỗ làm, đổ đầy bình ở buổi sáng trước khi xuất phát. Đầy nghĩa là đến mức cổ bình, nhìn thấy mặt xăng, không thêm giọt nào nữa sau khi vòi rút ra. Ghi lại con số đồng hồ xe, ghi luôn ngày và kiểu lịch trình hôm đó dự kiến, ví dụ ngày đi làm bình thường hay ngày đi chơi xa.
Cuối ngày, hoặc vào đúng cùng buổi hôm sau trước khi chạy tiếp, quay lại đúng cây xăng đó, đổ đầy lại tới đúng mức như lần đầu. Số lít đổ lần này chính là lượng xe đã ăn trong quãng đã chạy. Lấy số lít chia cho số cây số chạy được rồi nhân lên trăm, ra mức hao của xe cho đúng kiểu chạy hôm đó. Ai đã đọc bài tự kiểm tra nhớt xe thuê trước chuyến đi xa sẽ thấy tinh thần giống nhau: tự đo bao giờ cũng tin hơn hỏi.
Ba lỗi hay làm sai phép đo: dùng hai cây xăng khác nhau có vòi khác nhau, vì mức đầy hai vòi không giống nhau; để xe nghiêng khác nhau giữa hai lần đổ; và tính cả đoạn chạy giật cục lúc nghịch ga thử xe trong ngày. Tránh được ba lỗi này, số đo được đủ tin để tính chi phí cả kỳ thuê.
Một chi tiết nhỏ đáng biết: kim báo xăng trên đồng hồ của xe số phổ thông chỉ mang tính ước, không dùng để đo được. Kim thường tụt nhanh ở nửa bình cuối, và nghiêng xe lúc đổ cũng làm kim nhích lên xuống. Vì vậy phép đo ở trên dựa hoàn toàn vào số lít bơm và số cây số đồng hồ, không dựa vào vị trí kim. Ai từng liên hệ cửa hàng vì nghi bình xăng bị lỗi, đa số trường hợp chỉ là kim báo chưa chuẩn, còn bình vẫn đủ xăng như thường.
Từ phép đo sang ngân sách xăng cho cả lịch trình
Có mức hao theo mỗi trăm cây số rồi, việc tính ngân sách cả ngày chỉ là nhân chia. Ví dụ một ngày chạy hai mươi cây số quanh khu nội thành cho việc vặt, một ngày bốn chục cây số đi làm qua hai quãng, và một ngày xa hơn ra ngoại thành, ba số xăng khác nhau được ghi ra ba dòng. Sau vài ngày, khách thuê tự có bảng xăng của chính mình, thay vì một con số chung chung.
Ngày đi xa, như kiểu các chuyến trong ngày đã chia sẻ ở bài Sirius đi Ba Vì trong ngày, phép đo càng đáng làm, vì đường núi mở ga nhiều hơn và mức hao nhỉnh hơn trong phố. Đo được ngay trong chuyến, ngày sau tính chuyến tiếp dễ hơn hẳn.
Một điểm cũng nên đo là chênh giữa chạy một mình và chở người ngồi sau. Cùng quãng, chạy hai lần, một lần một mình và một lần hai người, sẽ thấy khác biệt rõ. Với ai hay chở đồng nghiệp đi về, con số này mới là con số cần tính cho chi phí thực tế mỗi tuần.
Đừng để quá thấp mới đổ, và đừng để dự đoán thay số đo
Thói quen để bình cạn gần đáy mới đổ khiến phép đo khó làm, và với xe số phổ thông bình nhỏ, chạy cạn cũng không tiện gì. Nên giữ mực xăng trên nửa bình trong kỳ thuê, vừa an toàn đường dài, vừa sẵn vật liệu cho các phép đo bất kỳ lúc nào muốn làm. Ai muốn hiểu thêm cách tính chi phí lăn bánh khi thuê, xem thêm bài so sánh chi phí lái xe máy thuê và taxi nội thành.
Cuối cùng, ghi số đo ra giấy hoặc ghi chú điện thoại, kèm điều kiện của ngày đo: chạy một mình hay chở người, nội thành hay đường trường, trời nóng hay mát. Sau ba bốn lần, khách thuê nắm được mức xăng thật của xe mình đang thuê trong chính lịch trình của mình, và mọi lời đồn trên mạng về xe số ăn xăng nhiều hay ít chỉ còn là chuyện của người khác. Để đọc thêm về đặc tính của dòng xe này, vào trang Yamaha Sirius, hoặc so sánh với các dòng khác ở mục xe máy của trang.