Xe số xuống dốc thả số mo, hoặc tắt hẳn máy cho xe tự trôi, nghe như một mẹo hay: xe có đà sẵn rồi, việc gì phải đốt thêm xăng. Mẹo này truyền miệng khắp nơi, từ quán trà đá đầu ngõ tới nhóm bạn cùng tuyến đi làm. Thực tế, thứ bạn tiết kiệm được rất nhỏ, còn thứ bạn đánh đổi là khả năng kiểm soát chiếc xe. Bài này giải thích vì sao, rồi chỉ cách xuống dốc đúng hơn. Nếu bạn hay tìm hiểu về xe số, chuyên mục xe số còn nhiều bài cùng chủ đề.
Vì sao xe số xuống dốc thả số mo nghe có lý
Lý lẽ của nó dễ thuyết phục. Xe đang xuống dốc thì tự có đà, nên để máy chạy cầm chừng là đủ, còn tắt máy thì khỏi tốn giọt nào. Người chỉ mẹo lại thường là người đi xe lâu năm, nên bạn càng dễ tin.
Có lẽ mẹo này bắt nguồn từ thời người ta tính từng giọt xăng. Nhưng xe chạy trên đường không chỉ cần xăng để di chuyển. Nó cần động cơ, hộp số và phanh phối hợp để bạn giữ được tốc độ mình muốn. Bỏ đi một thứ trong bộ ba đó chỉ để lấy lại chút xăng không phải là cuộc đổi hời.
Xe số tắt máy xuống dốc có tiết kiệm xăng không
Câu trả lời ngắn: có, nhưng gần như không đáng kể. Cái khó là hiểu đúng điều gì xảy ra khi bạn nhả ga.
Nếu xe còn vào số và bạn nhả hẳn ga, bánh xe sẽ kéo ngược động cơ quay. Với xe phun xăng điện tử, nhiều xe lúc này cắt hoặc giảm rất mạnh lượng xăng phun, nên xuống dốc bằng số thấp có thể tốn không hơn, thậm chí ít hơn so với số mo. Với xe chế hòa khí đời cũ, nhả ga khi đang vào số cũng chỉ hao rất ít. Mỗi đời xe xử lý một kiểu, bạn có thể hỏi thợ quen hoặc xem sách hướng dẫn nếu muốn biết chắc.
Khi về số mo, động cơ phải tự quay cầm chừng nên xăng vẫn được cấp đều. Còn tắt máy thì tiết kiệm đúng bằng lượng xăng của đoạn dốc đó. Một con dốc cầu hay đường xuống hầm chui chỉ kéo dài trong chốc lát, nên con số nhỏ tới mức bạn không thể thấy trên bình xăng. Đổi lại, bạn phải gánh những rủi ro ở phần dưới.
Những rủi ro khi thả trôi xe số xuống dốc
Mất phanh động cơ. Khi xe vào số, lực cản của động cơ giúp giữ tốc độ, nhất là ở số thấp. Về số mo hoặc tắt máy thì toàn bộ việc hãm xe dồn lên hai tay phanh. Dốc càng dài, má phanh càng nóng và ăn càng yếu, đúng lúc bạn cần phanh nhất.
Mất khả năng phản ứng. Xuống dốc mà gặp xe cắt ngang hay người đi bộ băng qua, đôi khi cách xử lý tốt nhất là tăng ga né sang bên. Xe ở số mo thì phải đạp số trước, tắt máy thì còn phải đề lại. Mất vài giây khi xe đang tăng tốc là rất lâu.
Vào số lại khi xe đã nhanh. Nhiều người thả trôi cho tới khi thấy xe lao nhanh mới hoảng, đạp số vào gấp. Lúc đó bánh sau có thể giật mạnh, khựng hoặc trượt, nhất là khi mặt đường ướt hay có cát, lá rụng.
Tắt máy thì thêm rắc rối. Một số xe có phần điện như đèn pha phụ thuộc vào máy phát, nên khi tắt máy đèn có thể yếu hơn. Đề lại giữa dốc cũng không phải lúc nào cũng nổ ngay. Người đi sau thì không biết bạn đang trôi không số, dễ đánh giá sai tốc độ và khoảng cách.
Xuống dốc đúng cách với xe số
Cách an toàn đơn giản hơn bạn nghĩ. Dốc càng dài và càng dốc thì càng nên số thấp.
- Giảm tốc trước chân dốc. Nhả ga sớm, dùng phanh đưa tốc độ về mức vừa phải, rồi mới xuống một hoặc hai số tùy độ dốc.
- Giữ xe vào số, nhả ga. Để động cơ góp sức hãm xe. Bạn sẽ thấy tay phanh nhẹ hẳn đi.
- Phanh ngắt quãng. Dùng cả phanh trước lẫn phanh sau, bóp nhẹ rồi nhả, thay vì rà phanh liên tục làm má phanh nóng.
- Chừa khoảng cách rộng hơn. Xuống dốc cần quãng dừng dài hơn đường bằng, nên đừng bám đuôi xe trước.
- Xuống số khi tốc độ đã giảm. Đừng đạp số thấp khi xe còn đang chạy nhanh, vì máy gào và bánh sau dễ khựng.
Muốn nắm kỹ nhịp phối hợp tay ga, chân số và phanh, bạn có thể đọc thêm về kỹ thuật lên xuống số trên xe số.
Tiết kiệm xăng đúng chỗ thay vì thả trôi
Xăng không hao nhiều ở những con dốc, mà hao ở thói quen lái hằng ngày. Vài việc đáng giá hơn nhiều so với thả số mo:
- Giữ ga đều. Tăng giảm ga đột ngột là kẻ ngốn xăng lớn trong phố đông.
- Lên số sớm khi xe đã có đà. Để máy gào ở số thấp thì vừa ồn vừa tốn.
- Nhìn xa hơn. Thấy đèn đỏ phía trước thì nhả ga sớm cho xe lăn tới, vẫn vào số, thay vì ga tới sát rồi phanh gấp.
- Giữ xe khỏe. Lốp đủ hơi theo khuyến cáo nhà sản xuất, sên được tra dầu, lọc gió sạch, bugi còn tốt.
Cách chạy trong nội đô còn nhiều chi tiết, bạn có thể tham khảo bài về thói quen đi xe số tiết kiệm xăng trong phố. Điểm hay là các thói quen này vừa đỡ xăng vừa an toàn hơn, không có mặt trái như thả trôi.
Dốc cầu, hầm chui và đường đèo: mỗi nơi một kiểu
Ở nội đô Hà Nội, “dốc” thường là đường lên xuống cầu vượt hay hầm chui. Đoạn ngắn nhưng đông xe, lại hay ướt trong những ngày mưa phùn đầu thu. Tưởng tượng bạn xuống dốc cầu vào giờ tan tầm, xe phía trước bất ngờ phanh gấp. Nếu đang số mo, hai bàn tay phải gánh hết việc dừng xe trên mặt đường trơn. Nếu đang vào số thấp, động cơ đã hãm bớt giúp bạn từ trước.
Ở đường đèo như Tam Đảo hay vùng Ba Vì, dốc dài hơn và cua liên tiếp, phanh động cơ gần như là thứ bắt buộc. Thả trôi ở đó là cách nhanh nhất để phanh nóng, ăn yếu và mất kiểm soát ở khúc cua kế tiếp. Nếu định đi xa, hãy đọc thêm bài xe số đi đường đèo dốc có ổn không trước chuyến đi.
Nếu thuê xe số ở Nguyễn Tú, bạn cũng có thể hỏi về tình trạng phanh và độ nhạy hộp số ngay khi nhận xe.
Bỏ thói quen cũ trong vài tuần
Thói quen đã quen tay thì khó bỏ trong một ngày. Hãy bắt đầu bằng một câu nhắc cho riêng mình: dốc thì nhả ga, vào số thấp, phanh ngắt quãng. Chọn một con dốc quen trên đường đi làm và tập đúng cách đó trong vài ngày đầu, khi đường còn thưa xe.
Muốn kiểm chứng chuyện xăng, bạn đổ đầy bình rồi ghi lại số kilômét sau mỗi lần đổ trong vài tuần. Khi bạn lái đều ga và nhìn xa hơn, mức xăng thường cải thiện rõ hơn nhiều so với thả số mo. Lần tới đứng ở đỉnh dốc, cứ để xe vào số, nhả ga, và để chiếc xe làm đúng phần việc của nó. Muốn đọc thêm những kinh nghiệm tương tự, bạn có thể ghé mục kinh nghiệm đi xe máy của blog.