Xe số không có đèn báo số là chuyện quen thuộc với phần lớn xe phổ thông ở Hà Nội: bạn nhìn xuống đồng hồ và chỉ thấy một đèn nhỏ chữ N, sáng khi xe ở số mo. Không có con số nào báo bạn đang ở số một, số hai hay số ba, nên người mới rất dễ lo mình lên nhầm hoặc xuống nhầm số mà không hay. Tin tốt là xe vẫn cho bạn đủ tín hiệu để biết, miễn bạn đọc được ba thứ: bàn chân, đôi tai và kim đồng hồ tốc độ.
Xe số không có đèn báo số: đèn chữ N cho biết gì, bỏ trống gì
Đèn báo số mo chỉ trả lời đúng một câu hỏi: xe đang ở vị trí trung gian hay đang cài số. Nó sáng khi máy nổ mà bánh sau không nhận lực, và tắt khi bạn cài một số bất kỳ. Nó không nói được bạn đang ở số hai hay số bốn.
Vì vậy đừng chờ đồng hồ nhắc. Hãy coi đèn N là điểm mốc để đếm từ đó. Mỗi lần dừng xe, bạn có thể nhấc nhẹ cần số xem đèn có sáng không rồi tính lại từ đầu.
Đọc số bằng bàn chân: hành trình của cần số
Cần số nằm dưới chân trái, mỗi nấc bạn đạp hoặc nhấc là một số. Với đa số xe số phổ thông, đạp xuống hết hành trình là về số một, còn từ số một nhấc lên từng nấc sẽ ra các số cao hơn. Giữa số một và số hai thường có số mo, nấc này hay nhẹ và ngắn hơn các nấc còn lại. Cách sắp xếp có thể khác nhau giữa các dòng xe, vì vậy hãy hỏi người giao xe và tự thử vài lần khi xe còn đứng yên.
Bạn chỉ cần nhớ hai điểm tựa:
- Đáy hành trình: đạp cần số xuống tới khi chân thấy cụt, không xuống thêm được. Đó là số một.
- Đỉnh hành trình: nhấc lên liên tục tới khi chân không lên thêm được. Đó là số cao nhất của xe.
Mọi số ở giữa được đếm bằng số lần nhấc kể từ đáy. Khi đang chạy, hãy đếm thầm theo từng lần sang số: hai, ba, bốn. Nghe hơi trẻ con, nhưng với người mới nó hiệu quả hơn mọi cách nhớ phức tạp. Muốn sang số nhẹ chân và đúng nhịp, bạn có thể đọc thêm bài kỹ thuật lên xuống số trên xe số.
Còn một dấu hiệu đáng nhớ: nếu bạn vặn ga mà máy gầm lên nhưng xe không tăng tốc, nhiều khả năng cần số đang ở số mo hoặc chưa vào hẳn số. Hãy nhả ga, sang số dứt khoát hơn một chút rồi thử lại.
Nghe tiếng máy để lên số và xuống số đúng lúc
Tiếng máy giống nhịp thở của người chạy bộ: thở gấp là gắng sức, thở nặng nề là đuối, thở đều là đúng nhịp. Bạn không cần tai nhạy, chỉ cần để ý ba trạng thái dưới đây.
Máy gắt, gào lên
Xe chưa chạy nhanh mà máy rú cao, nghe căng như đang bị kéo giãn, tức là số đang quá thấp so với tốc độ. Đây là lúc nên lên số kế tiếp, nếu giữ nguyên thì máy làm việc nhiều mà xe không đi được bao xa.
Máy ì, rền thấp, xe rung
Bạn chạy chậm, vặn ga mà máy nặng nề, xe giật cục hoặc rung nhẹ. Đó là dấu hiệu số quá cao, và bạn nên xuống một số cho máy lấy lại sức kéo. Cảm giác này hay gặp khi người mới ngại xuống số lúc chậm dần.
Máy đều, êm
Vặn ga thấy xe nhích lên mượt, không giật, không gào. Hãy ghi nhớ nhịp này, vì nó là thước đo cho các số còn lại. Nếu tiếng máy gắt dù bạn đang ở số cao và chạy chậm rãi, hãy xem thêm bài về dấu hiệu tiếng máy xe số nổ to bất thường để phân biệt vòng tua cao bình thường với một vấn đề thật sự.
Dùng kim tốc độ làm điểm đối chiếu
Mỗi số có một dải tốc độ mà máy chạy thoải mái. Con số cụ thể khác nhau tùy đời xe, độ mòn và cả người ngồi, nên không có bảng chung cho mọi chiếc xe. Cách tốt nhất là tự lập bảng riêng: chạy trên đoạn đường thẳng, vắng, lên từng số một và để ý kim tốc độ vào lúc tiếng máy bắt đầu gắt. Đó là mốc nên lên số kế tiếp.
Có hai quy tắc ai cũng áp dụng được. Số một chỉ dùng để xuất phát và đi rất chậm, số cao nhất dùng để chạy ổn định khi đường thoáng. Nếu máy gào mà kim tốc độ nhích rất chậm, bạn có thể đang ở số thấp. Nếu xe chạy chậm mà giật, bạn có thể đang ở số cao.
Bài tập mười lăm phút trên đoạn đường vắng
Không ai nên học đọc số giữa giờ tan tầm. Hãy chọn buổi sáng sớm, một đoạn đê ven sông Hồng ít xe hoặc một khoảng sân rộng không người qua lại, rồi làm lần lượt như sau.
- Dừng xe, đạp về số một, nhấc nhẹ cho đèn N sáng rồi đạp lại. Lặp vài lần để chân quen độ dài từng nấc.
- Chạy chậm, lên số hai rồi số ba, mỗi lần đếm thầm số mình vừa vào. Liếc xuống xem đèn N đã tắt chưa, đèn tắt nghĩa là bạn đã thật sự vào số.
- Giảm ga, xuống số từng nấc, vừa xuống vừa nghe máy có êm lại không. Dừng xe rồi kiểm tra đèn N.
- Chơi trò đoán trước: trước khi dừng, tự hỏi mình đang ở số mấy rồi mới đếm lại để kiểm tra.
Khoảng một buổi như vậy, hầu hết người mới đã bớt phải nhìn xuống chân mỗi lần sang số.
Lúc dễ lạc số nhất: đèn đỏ, ngõ nhỏ, cầu vượt
Khi quen đường thoáng, bạn sẽ gặp ba tình huống ở Hà Nội mà người mới hay lạc số nhất.
- Đèn đỏ ngã tư giờ cao điểm: xe dừng, đi, dừng liên tục. Sau mỗi lần dừng hãy nhớ xe đang ở số nào trước khi xuất phát, vì nhấc ga ở số cao là máy dễ tắt. Chi tiết nằm trong bài xe số dễ bị chết máy ở đèn đỏ.
- Ngõ nhỏ khu phố cổ: lối đi hẹp, người và xe chen nhau. Nếu xe giật khi len qua ngõ, hãy xuống số thấp rồi mới đi tiếp.
- Cầu vượt hoặc đoạn dốc: xe mất đà, tiếng máy bắt đầu ì thì xuống số sớm thay vì cố vặn ga.
Trước khi nhận xe số thuê
Nếu bạn thuê xe số ở Nguyễn Tú, tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, hãy nhờ người giao xe chỉ cách sắp xếp các nấc số của chính chiếc xe bạn nhận rồi thử vài lần ngay trước cửa.
Lần đầu đi, bạn không cần thuộc lòng mọi thứ. Chỉ cần nhớ ba điểm tựa: đèn N là mốc, tiếng máy là lời nhắc, kim tốc độ là phép đối chiếu. Sau vài chuyến, chân bạn sẽ tự biết số. Muốn đi tiếp, hãy ghé chuyên mục xe số để đọc thêm các bài hướng dẫn, hoặc xem toàn bộ kinh nghiệm xe máy để chuẩn bị cho chuyến đi đầu tiên.