Người đi xe số di chuyển hằng ngày trong phố dễ thấy rõ mỗi lần đổ xăng: cùng một chiếc xe, cùng tuyến đường, có tháng bình cạn nhanh hơn hẳn. Đi xe số tiết kiệm xăng trong phố không nằm ở một mẹo vặt đơn lẻ, mà là tổng hòa của cách vào số, vòng tua máy, cự ly phanh và cả thời điểm xuất phát. Người hay phanh gấp và vào số sớm thường tốn xăng hơn người đi cùng chặng mà vào số đúng lúc, dù hai chiếc xe giống hệt nhau. Bài này bóc tách từng nhóm thói quen khiến xe tốn xăng và cách chỉnh lại cho lộ trình hằng ngày; tổng quan dòng xe số nằm trong nhóm xe số.
Đi xe số tiết kiệm xăng trong phố bắt đầu từ cách vào số
Xe số tiêu hao xăng nhiều nhất ở hai thời điểm: tăng tốc từ lúc đứng im và kéo số sai vòng tua. Khi khởi hành, vào số một, đi được vài mét thì vào số hai, và cảm giác máy nhẹ tay là lúc vào số kế tiếp. Điểm mấu chốt là đừng để máy phải gào lên: nếu bạn nghe máy rít lớn mà xe chưa vào số tiếp, xe đang uống xăng nhiều nhất mà tốc độ chưa tương xứng.
Vào số sớm quá cũng có hại. Số quá lớn so với tốc độ hiện tại làm máy bị đè, xe rung lắc, vừa mất đà vừa hao xăng. Cách cân bằng đơn giản là nghe tiếng máy và cảm ga: máy kêu đều, bóp nhẹ mà xe vẫn tăng tốc là đang đi đúng số; máy đè nặng hoặc rít to đều là dấu hiệu vào số chưa đúng lúc.
Một chi tiết nhỏ nhiều người bỏ qua là lọc gió. Lọc gió bẩn khiến máy hút khí khó khăn, hỗn hợp cháy lệch về phía giàu xăng, ga đạp nặng và ống xả chuyển màu bồ hóng. Trong điều kiện bụi phố, lọc gió nên được vệ sinh đúng kỳ bảo dưỡng thay vì chờ tới khi máy có triệu chứng.
Vì sao chạy xe số hao xăng hơn người khác
Phanh gấp là thủ phạm lớn nhất trong phố. Mỗi lần tăng tốc, xăng được đốt để tạo đà, và mỗi lần phanh gấp, phần đà ấy biến thành nhiệt ở má phanh mà không đưa bạn đi thêm một mét nào. Đi phố tiết kiệm là đi theo kiểu nhìn xa: thấy đèn đỏ phía trước từ hàng chục mét thì nhả ga sớm, để xe trôi dần, và phanh chỉ để dừng hẳn.
Thói quen rú ga tại chỗ cũng tốn xăng rõ rệt. Rú ga khiến buồng đốt nhận lượng xăng lớn trong khi xe không di chuyển, chưa kể muội than bám bugi làm những chuyến sau nổ khó hơn và tiêu hao thêm. Người quen tay ga mạnh nên tự rèn lại: đặt ga như đang cầm một quả trứng, bóp vừa đủ và thả từ từ.
Các đoạn cầu vượt và dốc dài cũng ăn xăng nếu đi sai cách. Xuống dốc nên về số vừa đủ để phanh động cơ giữ đà, không nhả côn cho xe trôi tự do vì vừa khó phanh kịp vừa không tiết kiệm được mấy. Lên dốc thì giữ số và ga đều trước khi tới chân dốc, tránh để máy bị đè sát giữa dốc rồi mới hạ số, lúc đó máy vừa mệt vừa uống xăng.
Lộ trình và thời gian cũng quyết định lượng xăng
Giờ cao điểm, xe chạy vài mét lại dừng một lần, mỗi lần dừng là một lần tăng tốc lại từ đầu, và đó chính là phần xăng tiêu hao lớn nhất. Xuất phát sớm hơn hai mươi phút, chọn tuyến ít ngã tư đèn đỏ, đôi khi xa hơn vài km về quãng đường nhưng lại vừa tiết kiệm xăng vừa nhanh hơn. Nhiều người đi làm quanh Hà Nội thử đổi tuyến một tuần là thấy rõ chênh lệch.
Nghỉ máy dài cũng đáng cân nhắc. Nếu phải chờ quá vài phút, tắt máy thay vì để máy nổ không tải, vì máy chạy không tải vẫn đốt xăng mà chẳng đưa bạn đi đâu. Ngược lại ở đoạn ngắn, tắt máy rồi lại khởi động cũng tiêu tốn, nên chỉ tắt khi chắc chắn sẽ chờ lâu.
Để việc tiết kiệm có thể theo dõi, hãy thử một cách đo thô: đổ đầy bình ở một cây xăng quen, ghi lại số trên đồng hồ, đi như thói quen cũ một tuần rồi đổi sang thói quen mới một tuần tiếp theo. Cùng một quãng đường đi làm, sự chênh lệch sẽ tự nói lên điều gì đáng sửa trước tiên.
Một điểm nhỏ nữa là cách qua các đoạn đường gồ ghề hay đang thi công: nhìn trước vài chục mét, giảm tốc sớm và chọn vệt đường phẳng thay vì để xe va mạnh rồi mới lấy lại ga. Mỗi cú va lớn làm bạn mất đà, và lấy lại đà chính là lúc máy tiêu xăng nhiều nhất trong phố.
Để xe luôn ở trạng thái tiết kiệm
Lốp non hơi làm bánh xe cầm đường kém và máy phải kéo nặng hơn. Nhớt đúng kỳ giúp các mối ma sát trơn tru, bugi sạch giúp tia lửa cháy đủ. Một chiếc xe được bảo dưỡng đều đặn có thể đi thêm một quãng đáng kể trên mỗi bình xăng so với xe lâu không được chăm; các hạng mục kiểm tra định kỳ được gom trong bảo dưỡng xe máy.
Cốp xe cũng đáng kể: càng để nhiều đồ thừa, máy càng phải kéo nặng. Lấy khỏi cốp những món không dùng hằng ngày, không lắp thêm đồ tạo sức cản gió. Với xe chở hàng, buộc chặt và chia đều hai bên thay vì dồn một bên, vừa an toàn lại đỡ mệt máy khi vào cua.
Trang bị cũng ăn vào lượng xăng: áo mưa dày hay ba lô quá nặng khiến máy kéo tốn sức, nhất là khi ngược gió trên những tuyến cầu dài. Chọn áo mưa gọn, ba lô nhẹ và buộc kín áo khi đi để giảm sức cản, là cách ít ai nghĩ tới nhưng cộng dồn mỗi ngày lại thấy khác.
Tóm lại, đi xe số trong phố mà muốn hao xăng ít, hãy chỉnh từ những thói quen nhỏ: vào số đúng lúc, nhả ga sớm trước đèn đỏ, tắt máy khi chờ lâu và giữ xe khỏe đều đặn. Ai mới cầm lái nên kết hợp cùng các quy tắc nền tảng trong nhóm kỹ năng lái cơ bản, còn ai muốn tìm hiểu sâu về dòng xe có thể xem nhóm xe số trong tổng quan xe máy.