Về số trước khi vào cua là nguyên tắc vàng của người đi xe số, nhưng trên đường phố Hà Nội vẫn có không ít người giữ thói quen xấu: đạp phanh mạnh giữa khúc cua, rồi mới vứt cần số xuống ở chính lúc xe đang nghiêng. Kết quả là xe hụt hơi, rung giật, bánh sau giật cục, và trong những trường hợp xấu, tay lái bị giật khiến xe mất ổn định. Bài viết này phân tích vì sao phải chuẩn bị số từ trước khi cua, về số đúng thời điểm ra sao và cua gắt thì nên chạy số mấy.
Vì sao không được đổi số giữa khúc cua
Khi xe đang nghiêng trong cua, hai bánh chỉ bám đường bằng một dải lốp rất hẹp ở mép ngoài. Bất kỳ cú truyền lực đột ngột nào từ đồng hệ truyền động, như nhả côn nhanh hoặc về số gấp, đều làm bánh sau giật một nhịp. Nhịp giật đó ở tốc độ thấp chỉ làm xe rung, nhưng ở tốc độ cao hoặc mặt đường hơi bụi thì lốp có thể mất bám tạm thời.
Chưa kể trong lúc xe nghiêng, bàn chân phải đang bận giữ phanh sau và giữ thăng bằng, việc mò cần số lúc đó rất dễ đạp hụt hoặc đạp qua số. Hai tay thì đang giữ góc nghiêng, nếu tay trái phải gài côn thì tay lái mất một điểm giữ. Đó là lý do mọi giáo trình dạy lái, từ lớp lái cơ bản tới huấn luyện tay lái nâng cao, đều dạy chung một trình tự: giảm tốc và về số khi xe còn thẳng, vào cua khi mọi thứ đã sẵn sàng.
Xác định điểm về số đúng thời điểm
Cách dễ nhất để nhận diện là nhìn điểm vào cua từ xa: hàng cây, biển báo rẽ, vạch sơn hoặc nóc nhà dọc theo đường cong. Khoảng cách đủ để chuẩn bị thường là ba đến năm giây trước điểm cua, tương đương với đoạn đường bạn nhìn thấy rõ phía trước. Trong khoảng thời gian đó, bạn hoàn thành theo thứ tự: nhả ga, phanh nhẹ hai bánh, về số, rồi thả phanh và vào cua với ga vừa mở nhẹ.
Quy tắc đơn giản để nhớ là chậm vào nhanh ra. Toàn bộ việc giảm tốc phải kết thúc trước vạch tưởng tượng nơi cua bắt đầu. Khi đã ở trong cua, tay ga giữ đều hoặc tăng nhẹ, tuyệt đối không phanh mạnh trừ khi có chướng ngại bất ngờ. Ra khỏi cua, bạn mới tăng số và tăng tốc bình thường.
Một thực tế đáng chú ý là nhiều người tưởng phải về số ngay trước vạch cua, nhưng điểm chuẩn thực sự là khi tay phanh bắt đầu nới ra, chứ không phải lúc xe đã cua. Về số sớm hơn một nhịp luôn tốt hơn muộn.
Cua gắt về số mấy cho từng tình huống
Số nào phù hợp phụ thuộc bán kính cua và tốc độ vào cua. Với cua giao lộ trong phố, rẽ trái hoặc rẽ phải ở ngã tư, số một hoặc số hai là lựa chọn chuẩn. Với cua đường tròn hoặc dải phần đường có bán kính rộng trên quốc lộ, số ba thường đủ. Cua gắt dốc lên, ví dụ rẽ vào hẻm từ mặt đường lớn có dốc, nên về số một để có lực kéo sẵn, tránh hụt hơi giữa chừng.
Cách kiểm tra nhanh sau khi về số: nếu mở ga nhẹ mà xe muốn vọt, số còn quá thấp so với tốc độ; nếu ga lên mà xe đuối, vòng tua rớt và có tiếng gàu, số còn quá cao. Sau vài lần thử trên cùng con đường, bạn sẽ thuộc lòng cả dải số cho cung đường quen thuộc. Khi cua ở số thấp, lưu ý giữ vòng tua máy ở mức vừa, đừng để máy rú quá cao gây mất kiểm soát.
Cách về số mượt không làm xe giật
Kỹ thuật đốm ga là chìa khóa. Khi về số từ cao xuống thấp trong lúc giảm tốc, tay trái gài côn, tay phải vặn ga một nhịp rất ngắn để nâng vòng tua máy khớp với số thấp hơn, rồi nhả côn. Nhịp ga đó khiến trục số và trục máy quay gần cùng tốc độ, nhả côn sẽ mượt như không về số. Người mới có thể luyện riêng kỹ thuật này trên đường thẳng vắng trước khi áp dụng trước khúc cua.
Nếu chưa thành thạo đốm ga, hãy về số theo kiểu hai nhịp: gài côn, về số, nhả côn chậm rãi trong lúc phanh sau vẫn giữ nhẹ. Cách này chậm hơn nhưng không làm xe giật. Điều tối kỵ là thả côn bật ra sau khi về số ở tốc độ còn cao, vì cú giật tới bánh sau trên đường ướt là nguyên nhân gây ngã rất phổ biến.
Phanh và về số: trình tự kết hợp
Trình tự chuẩn khi tới ngã tư hoặc cua gắt là nhả ga trước, siết phanh trước và phanh sau với lực chủ yếu ở phanh trước, gài côn về số thấp khi tốc độ đã giảm, rồi nhả phanh trước khi vào cua. Phanh trước đảm nhiệm phần lớn việc giảm tốc, nhưng phải nhả hết trước khi xe nghiêng, vì phanh trước giữa cua làm bánh trước giảm tốc và trượt ngang.
Nhiều xe máy thuê có phanh ăn yếu hoặc phát tiếng kêu, và đây là lúc kỹ năng về số sớm trở nên quý giá: nếu phanh yếu, việc giảm tốc bằng ga và số sớm bù được phần thiếu. Khi nhận xe thuê, hãy dành một phút kiểm tra độ ăn phanh, và nếu thấy bất thường, đọc thêm cách xử lý khi phanh xe thuê yếu và có tiếng kêu để kịp trao đổi với bên cho thuê.
Lỗi thường gặp khi về số trước khi vào cua
Lỗi phổ biến nhất là về số mà không giảm tốc trước, tạo cú giật mạnh. Lỗi thứ hai là đạp số nhầm, từ số ba suýt sang số không hoặc nhảy cóc từ ba xuống một, làm máy rú lên rất hại máy. Lỗi thứ ba là giữ côn kéo dài từ trước cua tới hết cua, khiến xe trôi tự do không có phanh động cơ, rất nguy hiểm trên đường dốc cua.
Nguyên nhân gốc của cả ba lỗi là quan sát muộn. Khi mắt chỉ nhìn vạch cua ở sát đầu xe, bạn không còn thời gian chuẩn bị. Hãy tập thói quen đảo mắt xa gần liên tục, khi thấy khúc cua phía trước là bắt đầu trình tự chuẩn bị ngay.
Luyện tập trình tự thành phản xạ
Chọn một cung đường vắng có cua quen, ví dụ vòng quanh hồ hoặc đường công viên sáng sớm, rồi chạy lại nhiều vòng chỉ tập một trình tự: nhả ga, phanh, về số, vào cua, ra cua. Làm thật chậm trước, chấp nhận cua ở tốc độ rất thấp, rồi tăng dần. Sau một tuần, trình tự sẽ tự chạy không cần nghĩ.
Khi đã mượt với xe số nhà, hãy thử lại với xe số thuê để cảm nhận khác biệt về điểm côn và độ nặng cần số, vì mỗi chiếc xe có nhịp đốm ga khác nhau. Chủ đề này thuộc nhóm thao tác nền tảng, bạn có thể ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản để đọc nối tiếp các bài giữ thăng bằng và quan sát. Danh sách các hướng dẫn lái an toàn đang mở tại mục kỹ năng.