Nhiều người chuẩn bị chuyến đi qua các tuyến đèo phía Bắc hay đơn giản là đoạn dốc dài trên đường về quê đều đặt câu hỏi xe số đi đèo có ổn không, vì lo xe yếu, nóng máy hoặc chết máy giữa dốc. Câu trả lời ngắn gọn là xe số thuộc nhóm dòng xe có lợi thế rõ rệt trên đường dốc, thậm chí vượt trội hơn xe ga trong nhiều tình huống, miễn là người lái biết phối hợp chân số với tay ga đúng cách. Bài viết này giải thích vì sao xe số phù hợp với đèo dốc, kỹ thuật lên về số khi leo và đổ dốc, cùng những lỗi cần tránh để chuyến đi an toàn, kể cả khi bạn đang đi một chiếc xe số thuê ở Hà Nội.
Khả năng của xe số trên đường dốc đến từ đâu
Xe số truyền lực từ máy qua dây côn rồi tới bộ số, và người lái được quyền chọn tỷ số truyền phù hợp với từng độ dốc. Khi gặp đoạn lên dốc, bạn về số thấp, động cơ quay nhanh hơn trong khi tốc độ xe chậm lại, kết quả là bánh xe nhận lực kéo lớn. Khả năng này chính là điểm mà xe ga khó đạt được, bởi hộp số tự động của xe ga chọn số theo tốc độ chứ không hiểu được phía trước là dốc. Thêm vào đó, hầu hết xe số phổ thông có khối lượng nhẹ, trọng tâm thấp, nên khi ôm cua trên đường đèo xe ít bị đè dằng và giữ thân xe ổn định. Về nguyên lý, đường dốc là môi trường mà bộ số thủ công phát huy đúng giá trị của nó.
Leo dốc: về số trước chân dốc, không để máy non
Nguyên tắc số một khi leo dốc bằng xe số là chuẩn bị số trước khi xe bắt đầu đoạn dốc. Đến gần chân dốc, bạn giảm tốc, về một số thấp hơn, để xe vào đoạn dốc với vòng tua máy trong vùng khỏe. Khi máy đã vào vùng khỏe, xe bò dốc đều, tay ga chỉ cần duy trì, không cần vặn mạnh. Nếu để số cao, máy sẽ ì dần rồi rung giật, và đó là dấu hiệu xe sắp không đủ sức. Trong trường hợp máy bắt đầu ì giữa dốc, hãy bóp côn, về thêm một số ngay khi xe còn đà, rồi nhả côn từ từ và tiếp ga nhẹ. Cách xử lý này giữ cho xe không chết máy giữa dốc, vốn là tình huống nguy hiểm nhất vì xe có thể trôi ngược ra sau.
Đổ dốc: phanh động cơ quan trọng hơn phanh tay
Khi đổ dốc, vai trò của số thậm chí còn rõ hơn. Về số thấp trước khi dốc bắt đầu xuống, bạn đã có phanh động cơ giữ xe, nghĩa là máy và bộ truyền giúp hãm đà tự nhiên. Nhờ vậy bạn đỡ phải bóp phanh liên tục, bởi phanh bị bóp suốt trên dốc dài sẽ nóng, mòn và mất hiệu quả. Kỹ thuật chuẩn là về số thấp ngay đầu dốc, duy trì tốc độ đều, bóp phanh nhịp nhàng khi cần, và tuyệt đối không về số mo giữa dốc vì lúc đó xe tự do lao đi. Cặp phanh trước sau phối hợp theo tỷ lệ đầm trước, nhẹ sau, nhả phanh trước khi qua cua để bánh không bị khóa trượt.
Lỗi thường gặp khi xe số đi đèo
Người ít kinh nghiệm hay mắc một vài lỗi điển hình. Thứ nhất là giữ số cao cho tới khi máy ì hẳn mới về số, khiến xe giật đột ngột và dễ chết máy. Thứ hai là về số nối, tức đạp liên tiếp hai số trong một cú, làm bộ số giật mạnh, đặc biệt nguy hiểm khi đang đổ dốc. Thứ ba là tì vào phanh tay suốt chặng xuống, khiến má phanh nóng và xa hơn là mất phanh. Thứ tư là lên dốc bằng số một nhưng vặn ga hết cỡ, khiến máy gào, nóng và tiêu xăng mà xe vẫn ì. Tất cả các lỗi này đều xuất phát từ một gốc rễ là chưa nghe được tiếng máy, nên hãy tập nhận biết tiếng máy khỏe, máy non và máy gào trước khi đi đèo thật.
Những cung đường nên cân nhắc nếu chưa quen
Không phải đoạn đèo nào cũng như nhau. Với người mới, nên tránh dốc dựng đứng nối tiếp cua gắt, mặt đường sỏi đá hoặc đang mưa ướt, bởi trên các cung đường này một sai sót nhỏ về số cũng khó sửa kịp. Thay vào đó, hãy chọn cung đường có làn đi rộng, dốc vừa, đoạn tránh xe hợp lý để tập cảm giác dốc trước. Những ai hay chạy chuyến dài quanh Hà Nội hoặc đi các tỉnh có thể tham khảo các bài viết trong chủ đề cung đường để hình dung đặc điểm từng tuyến trước khi lên lịch. Chọn đường đúng trình tự, từ dễ đến khó, là cách nhanh nhất để kỹ năng đi đèo của bạn chắc thay vì liều.
Đi xe số thuê lên đèo cần kiểm tra gì
Nếu bạn đi xe số thuê cho chuyến qua đèo, việc kiểm tra trước khi nhận xe càng quan trọng hơn đi xe nhà. Hãy thử phanh trước và phanh sau ở đoạn vắng, nghe tiếng máy ở các số, xem độ ăn của cần số, và kiểm tra lốp còn đủ sâu gai không, bởi lốp mòn trên đường dốc ướt là rủi ro lớn. Nên hỏi rõ người cho thuê về tình trạng nhớt và lần bảo dưỡng gần nhất, vì xe leo dốc làm việc nặng hơn đi phố. Các dòng xe số thường gặp tại các điểm thuê ở Hà Nội phần nhiều là các mẫu phổ thông, nhẹ và dễ sửa, phù hợp cả người mới; bạn có thể xem thêm về đặc tính của nhóm này trong chủ đề xe số, hoặc tham khảo tổng quan các dòng xe máy cho thuê trong chủ đề dòng xe máy.
Kết lại, xe số đi đèo không những ổn mà còn là lựa chọn hợp lý cho đường dốc, miễn là bạn nắm được ba kỹ năng cốt lõi: về số trước dốc, dùng phanh động cơ khi đổ dốc, và luôn nghe tiếng máy để biết xe còn sức hay không. Người mới nên tập trên những đoạn dốc ngắn, vắng xe, rồi mới tiến tới các cung đèo dài. Đi càng đúng kỹ thuật, xe càng bền, người ngồi trên yên càng an tâm.