Giảm số trên đường ướt xe số là lúc nhiều người giật mình: bánh sau nhún một nhịp, đuôi xe lắc nhẹ, tay lái cứng lại. Mưa Hà Nội hay đến bất ngờ, đúng lúc bạn tiến gần đèn đỏ. Phần lớn những lần như vậy không phải xe lỗi, mà do giảm số gấp khi mặt đường mất độ bám. Bài này giải thích vì sao bánh sau phản ứng như thế và thứ tự thao tác giúp xe vững, mượt hơn.
Vì sao bánh sau dễ giật khi giảm số lúc trời mưa
Khi bạn nhả ga rồi gạt về số thấp hơn, động cơ bị kéo quay nhanh hơn mức nó đang “muốn” chạy. Phần chênh đó biến thành lực hãm truyền thẳng xuống bánh sau, thường gọi là phanh động cơ. Trên đường khô, lốp bám tốt nên lực hãm này chỉ như một cú kéo nhẹ. Trên đường ướt, lớp nước mỏng làm độ bám giảm đi nhiều, và cú kéo ấy có thể đủ để bánh sau khựng lại, giật hoặc trượt ngang.
Còn một yếu tố nữa là sự dồn tải. Lúc xe chậm lại, trọng lượng dồn về phía trước, bánh sau nhẹ đi và càng dễ mất bám. Một bánh vừa nhẹ vừa phải gánh lực hãm đột ngột từ động cơ chính là công thức cho cú giật bạn cảm nhận được.
Với xe số phổ thông, bạn gài số bằng chân và không có tay côn để làm êm cú chuyển, nên mọi thứ phụ thuộc vào nhịp tay ga, nhịp tay phanh và nhịp chân số. Mưa đầu mùa sau mấy ngày nắng còn khó hơn, vì bụi và dầu mỡ nổi lên khiến mặt đường trơn hơn cả những hôm mưa dầm.
Dấu hiệu xe số bánh sau bị khóa khi giảm số
Bánh sau khóa không phải lúc nào cũng ồn ào. Bạn nên để ý những dấu hiệu sau:
-
Có cảm giác bị “đá” nhẹ từ phía sau xe ngay lúc chân vừa gạt số.
- Đuôi xe nhích sang một bên, dù tay lái vẫn đang thẳng.
-
Tiếng máy rú lên rồi tụt xuống bất thường, đôi khi kèm tiếng lốp rít nhỏ.
- Tay lái nhẹ bẫng, như thể xe đang trôi chứ không còn bám đường.
Khi gặp những dấu hiệu này, việc cần làm là bình tĩnh. Giữ tay lái thẳng, nhìn xa về phía trước, nhả bớt lực phanh sau nếu bạn đang đạp, và chờ bánh bám lại. Đừng giật ga để “bù”, vì cú tăng đột ngột lại làm bánh sau giật thêm lần nữa. Nhiều người trượt vì cộng dồn hai việc cùng lúc: vừa đạp phanh sau, vừa dồn số.
Giảm số trên đường ướt xe số: nhả ga, phanh trước, rồi mới giảm số
Nguyên tắc cốt lõi rất ngắn: tốc độ giảm nhờ phanh, còn số thấp chỉ để chuẩn bị cho đoạn đi tiếp. Bạn có thể làm theo năm bước:
-
Nhìn xa và quyết định sớm. Thấy đèn đỏ hoặc xe phía trước chậm lại, hãy bắt đầu từ lúc còn khá xa, đừng đợi đến khi phải xử lý gấp.
- Nhả ga từ từ. Đóng ga đột ngột cũng là một cú hãm bất ngờ lên bánh sau, nên hãy nhả dần dần.
-
Bóp phanh trước nhẹ rồi tăng dần. Lúc xe chúi về trước, bánh trước chịu tải tốt hơn nên làm phần việc chính, nhưng trên đường ướt phải bóp từ tốn, không nắm dứt khoát. Phanh sau chỉ hỗ trợ rất nhẹ để giữ xe thẳng.
- Khi tốc độ đã giảm gần đủ, mới gạt số xuống từng cấp một. Đừng nhảy một lúc từ số cao xuống số một, và đừng gạt khi đang phanh gấp.
- Thả chân số nhẹ nhàng, giữ ga rất khẽ. Một chút ga đều giúp vòng tua khớp với số mới, bánh sau đỡ bị kéo.
Nghe có vẻ chậm, nhưng thực tế chỉ mất vài nhịp. Quen tay rồi, xe sẽ êm hẳn.
Giảm số khi trời mưa ở những điểm quen thuộc của Hà Nội
Mỗi tình huống đường phố có một cách xử lý riêng:
-
Đèn đỏ chiều tan tầm. Mưa là lúc xe chen dày nhất. Hãy phanh sớm, dùng nhịp đều, chỉ về số thấp khi tốc độ đã gần như dừng.
- Vòng xoay hoặc đoạn cua ven đê sông Hồng. Giảm số trước khi vào cua, lúc xe còn thẳng. Đừng gạt số giữa cua, vì lúc xe nghiêng, bánh sau vừa phải giữ hướng vừa phải chịu lực hãm.
-
Dốc xuống hầm chui hoặc cầu vượt. Mặt đường ướt, lại có nắp cống kim loại và vạch sơn trắng rất trơn. Hãy chọn số thích hợp ngay từ chân dốc, khi xe còn thẳng và chưa phải phanh gấp, rồi kết hợp phanh trước nhẹ.
- Ngõ nhỏ khu phố cổ. Nền lát gạch hoặc đá thường có lớp rêu mỏng, trơn hơn vẻ ngoài. Đi chậm, nhả ga sớm và giảm số khi còn thẳng hướng. Nếu bạn thường xuyên chạy loại đường này, hãy đọc thêm về lợi thế của xe số trong ngõ nhỏ Hà Nội.
Nếu trời đổ mưa nặng hạt, nguyên tắc còn rộng hơn chuyện giảm số: bạn nên giảm nhịp độ cả chuyến đi, như bài xe số đi mưa lớn, giảm tốc và giữ đà đã nói.
Những thói quen khiến xe giật mà bạn không để ý
Nhiều cú giật đến từ thói quen nhỏ chứ không phải từ đường trơn.
-
Đạp số rồi thả bật chân ra. Nhịp chân dứt khoát thì cú chuyển số cũng gắt theo. Hãy gạt vừa đủ, thả chân từ từ.
- Giảm số dồn dập nhiều cấp liền khi chưa giảm tốc. Lúc đó động cơ phải chịu một lực hãm rất lớn, bánh sau không gánh nổi trên mặt đường ướt.
-
Giày hoặc dép ướt trượt trên cần số. Chân đạp lệch khiến cú gạt không trọn, xe dễ rơi vào số trung gian rồi tuột. Nếu từng gặp cảnh này, bạn có thể đọc thêm cách xử lý khi xe số thuê bị tuột số giữa đường.
- Lốp mòn hoặc áp suất không phù hợp. Lốp hết gai thì dù giảm số đúng cách vẫn dễ trượt. Hãy xem lại tình trạng lốp, và áp suất theo khuyến nghị của nhà sản xuất xe.
Tập cho mượt trước khi mưa đến
Đường ướt không phải nơi để học thao tác mới. Hãy tập vào một buổi trời khô, ở bãi rộng hoặc đoạn đường vắng, theo nhịp: nhả ga, bóp phanh trước, rồi mới giảm số. Tập chậm và đều, để tai quen với tiếng máy khi vòng tua êm, tay quen với độ nhạy của phanh. Khi đã thuần thục trên đường khô, mới thử áp dụng lúc mặt đường chỉ ẩm. Đừng cố ý thử độ trượt của bánh sau.
Với xe thuê, mỗi chiếc có độ nhạy ga và phanh hơi khác nhau, nên bạn cần vài phút làm quen trước khi ra đường đông. Nếu bạn nhận xe tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy hỏi và xác nhận với Nguyễn Tú về tình trạng phanh và lốp trước khi đi. Nếu bạn muốn nhớ lại cách vào số ở những đoạn ngang dốc, bài cách vào số một khi khởi hành ngang dốc sẽ giúp ích.
Lần tới trời nhá nhem mưa, hãy thử đếm ba nhịp rõ ràng: nhả ga, phanh trước, giảm số. Khi thao tác đã thành phản xạ, bạn sẽ thấy xe vững hơn rất nhiều. Muốn đọc nối tiếp những hướng dẫn khác, hãy ghé chuyên mục xe số hoặc xem tổng hợp kinh nghiệm đi xe máy.