Dây curoa xe ga mòn hay bi nồi mòn hiếm khi báo trước bằng đèn cảnh báo, mà lộ ra qua cảm giác ì mỗi lần lấy đà và những tiếng kêu lạ dưới sàn xe. Nhiều người đi xe ga hằng ngày nghe thấy nhưng không biết tiếng đó từ đâu ra, nên cứ chạy tiếp cho tới khi xe yếu hẳn. Bài viết giúp bạn hiểu hai chi tiết này làm gì, mòn thì xe nói gì với bạn, và lúc nào nên báo cửa hàng thay vì chịu đựng.
Dây curoa và bi nồi làm gì dưới sàn xe ga
Xe ga không có cần số. Sức kéo từ máy đi qua một bộ truyền động vô cấp nằm kín trong hộp ở thân xe, gồm hai bánh puly: một cái nối với máy, một cái nối với bánh sau qua nồi ly hợp tự động. Dây curoa là sợi đai cao su quấn giữa hai puly để truyền lực.
Bi nồi là những con lăn nhỏ nằm trong puly phía máy. Khi tua máy tăng, lực ly tâm đẩy chúng văng ra, ép hai má puly lại gần nhau và đẩy dây curoa lên vòng lớn hơn. Nhờ vậy tỉ số truyền thay đổi êm, bạn không phải đổi số. Tên gọi và cấu tạo khác nhau tùy dòng xe, hãy xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ để biết đúng với xe của mình.
Cả hai làm việc liên tục trong ma sát và nhiệt, nên mòn dần là chuyện tự nhiên, không phải lỗi người lái.
Xe ga ì khi lấy đà: dấu hiệu bi nồi mòn
Khi bi nồi còn tốt, lấy đà rất gọn: vặn ga là xe nhích lên đều. Khi bi nồi mòn, nhịp đó bị lệch. Những biểu hiện thường gặp:
- Xe ga ì khi lấy đà từ vạch dừng đèn đỏ: máy gầm lên nhưng xe nhích chậm, như đang chở thêm một người.
- Tăng tốc rề rà, tới đoạn đường thoáng vẫn không “bốc” như trước.
- Rung hoặc giật nhẹ ở dải ga nhỏ, lúc bạn giữ tốc độ đều trong phố.
- Tiếng lạch cạch, lọc cọc dưới sàn khi vặn ga rồi nhả ga.
Lý do thường là các viên bi mòn dẹt, nhẹ đi nên không ép puly đúng thiết kế, dây curoa leo lên vòng lớn không kịp. Tua máy vì thế lên cao nhưng tốc độ xe không theo kịp.
Hình dung một chiều tan tầm ở ngã tư gần cầu Chương Dương: đèn xanh bật, bạn vặn ga mà xe lờ đờ, xe sau bấm còi giục. Một lần có thể do bạn chở thêm đồ. Nhưng nếu ngày nào lấy đà cũng ì như vậy, đó là tín hiệu đáng ghi nhớ.
Dây curoa xe ga mòn: tiếng kêu và cảm giác trượt
Dây curoa mòn nghiêng về tiếng kêu và cảm giác trượt hơn là ì thuần túy:
- Tiếng rít hoặc ken két ngắn khi vừa vặn ga mạnh, nhất là lúc đề-pa trên dốc.
- Cảm giác trượt: tua máy tăng nhưng xe không đi tương ứng.
- Giật cục khi đề-pa, nhất là lúc máy còn nguội.
- Mùi cao su nóng sau đoạn kẹt xe hoặc leo dốc dài.
Sợi dây chai bóng, mỏng đi hay nứt chân thì chỉ thợ nhìn thấy khi mở hộp truyền động. Bạn không nên tự tháo hộp ra xem, vì lắp sai có thể gây hỏng nặng hơn.
Cần nhớ: nếu dây curoa đứt, máy vẫn nổ nhưng xe không đi, mất lực kéo đột ngột ngay giữa dòng xe. Vì vậy đừng để tiếng rít hay cảm giác trượt kéo dài. Nếu xe mất lực giữa đường, hãy bật xi nhan, giảm tốc từ từ, tìm chỗ an toàn sát lề rồi dừng, tắt máy và nhờ người hỗ trợ.
Phân biệt với những nguyên nhân khác dễ nhầm
Xe ì chưa chắc do bộ truyền động. Vài thủ phạm quen thuộc khác cũng gây cảm giác tương tự:
- Lốp non hơi làm xe nặng, nhích chậm. Bài phát hiện lốp non hơi từ cảm giác lái giúp bạn loại trừ nguyên nhân dễ kiểm tra nhất trước.
- Tiếng kêu chỉ xuất hiện khi bóp phanh là chuyện của hệ thống phanh, xem thêm về tiếng kêu khi phanh của xe thuê.
- Đề yếu hoặc đèn mờ khi vặn khóa thường liên quan ắc quy, xem dấu hiệu ắc quy yếu.
- Bugi, lọc gió hay nhiên liệu cũng có thể làm xe yếu, cần thợ kiểm tra.
Mẹo để dễ nói chuyện với thợ: ghi lại hiện tượng xuất hiện khi nào, chỉ khi vặn ga, lúc nhả ga, khi xe nguội hay khi chở hai người. Thông tin này giúp khoanh vùng nhanh hơn nhiều so với câu “xe nghe kỳ kỳ”.
Bao lâu thay dây curoa xe ga: vì sao không có con số chung
Câu hỏi bao lâu thay dây curoa xe ga rất hay gặp, nhưng không có một mốc chung cho mọi xe. Mỗi nhà sản xuất đưa ra chu kỳ kiểm tra và thay thế riêng cho từng dòng xe, ghi trong sách hướng dẫn hoặc sổ bảo dưỡng. Cách đi còn làm mốc đó dịch chuyển: người hay đi đường đông, leo dốc, chở nặng thường khiến bộ truyền động mòn nhanh hơn người đi thong thả.
Vì vậy đừng chờ một con số, hãy kết hợp ba thứ: mốc kiểm tra trong sách hướng dẫn của dòng xe, lời khuyên của thợ sau khi mở hộp xem tình trạng thực, và cảm giác lái của chính bạn. Bi nồi thường được kiểm tra cùng dịp với dây curoa vì cả hai nằm chung bộ truyền động.
Đi phố Hà Nội làm bộ truyền động mòn nhanh hơn thế nào
Hà Nội có những điều kiện khiến bộ truyền động của xe ga làm việc nhiều hơn bạn tưởng.
Thứ nhất là kiểu đi dừng liên tục. Ngõ nhỏ khu phố cổ, đèn đỏ dày, kẹt xe giờ tan tầm khiến bạn đề-pa hàng chục lần trong một chuyến, mỗi lần là một lần bi nồi và dây curoa chịu tải lớn nhất.
Thứ hai là dốc cầu và chở nặng. Leo dốc cầu khi chở thêm người hoặc hành lý, máy phải kéo nhiều hơn, dây curoa chịu lực và nhiệt nhiều hơn. Với khách thuê xe đi chơi cuối tuần, hai người cộng ba lô là cảnh rất quen.
Vài thói quen nhỏ giúp giảm hao mòn: đề-pa vừa phải thay vì vặn thốc ga, và đừng cố chạy tiếp khi đã nghe tiếng rít kéo dài.
Nghi mòn thì làm gì và báo cửa hàng ra sao
Khi nghi dây curoa hoặc bi nồi có vấn đề, bạn làm theo trình tự sau:
- Dừng ở chỗ an toàn nếu xe trượt rõ, mất lực hoặc có mùi khét, đừng cố chạy hết đoạn đường rồi tính sau.
- Ghi lại hiện tượng: xuất hiện khi nào, ở dải ga nào, kéo dài bao lâu. Quay được đoạn video ngắn có tiếng thì càng tốt.
- Không tự mở hộp truyền động, không tự thay hay chỉnh bộ phận nào, hãy nhờ thợ có chuyên môn.
- Với xe thuê, báo cửa hàng cho thuê trước khi tự đi sửa ở đâu đó, để hai bên thống nhất cách xử lý.
Về chi phí khi bộ phận hao mòn trên xe thuê, hãy hỏi và xác nhận với cửa hàng trước khi đặt xe. Nếu đang thuê xe của Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 để mô tả tình trạng ngay khi nghe tiếng lạ.
Sáng mai trước khi ra đường, hãy nổ máy, vặn ga nhẹ vài lần và nghe thử có tiếng nào khác ngày thường không. Muốn đọc thêm các dấu hiệu hao mòn khác, bạn có thể ghé chuyên mục bảo dưỡng xe máy hoặc xem toàn bộ nội dung ở mục xe máy.