Thuê xe ga chạy cả tháng, bạn nghe thợ và bạn bè nhắc đúng một chuyện: nhớt máy. Ít ai kể rằng ở phía bánh sau còn có một ngăn dầu thứ hai, nhỏ và kín. Đó là dầu hộp số xe ga, giới thợ gọi là nhớt láp. Bài này giúp bạn hiểu nó là gì, khi nào nên hỏi đến và thấy hay nghe thấy điều gì thì nên báo cửa hàng ngay.
Dầu hộp số xe ga khác nhớt máy ở chỗ nào
Nhớt máy nằm trong động cơ, bôi trơn các chi tiết chuyển động bên trong lốc máy. Bạn nhìn được nó qua que thăm hoặc kính xem nhớt.
Dầu hộp số thì ở chỗ khác hẳn. Xe ga không có cần số ở chân. Sức kéo đi từ máy qua bộ truyền động dây curoa (dây đai cao su truyền lực) và cụm nồi, rồi xuống một hộp bánh răng nhỏ ở bên bánh sau trước khi tới trục bánh xe. Hộp bánh răng này chứa dầu riêng, kín và tách biệt với nhớt máy. Loại dầu, độ đặc và lượng dầu tùy dòng xe, nên hãy xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ thay vì đoán.
Cụm láp ở bánh sau làm việc ra sao
Nếu ngồi xổm cạnh chiếc xe ga đang dựng chống, nhìn sát bánh sau ở một bên, bạn sẽ thấy một hộp kim loại nối từ thân máy ra trục bánh. Đó là cụm láp, hay hộp truyền động cuối. Vị trí và hình dáng thay đổi tùy dòng xe.
Bên trong là vài bánh răng giảm tốc, việc của chúng là hạ vòng quay từ máy xuống mức vừa với bánh xe và tăng lực kéo để xe lên dốc, chở hai người hay đứng đèn đỏ rồi vọt đi vẫn khỏe. Các bánh răng này ngập trong dầu để bớt ma sát và mòn.
Lượng dầu trong hộp rất ít, nên một chỗ rò nhỏ kéo dài cũng đủ làm cạn đáng kể. Đây cũng là lý do nó hay bị quên: không có que thăm trước mặt, thường không có đèn báo trên đồng hồ, dầu cũng không bẩn nhanh như nhớt máy. Thường phải đến khi có tiếng kêu thì mọi người mới nhớ ra.
Bao lâu thay nhớt láp thì hợp lý
Câu hỏi bao lâu thay nhớt láp không có một mốc chung cho mọi xe, vì tùy dòng xe và cách chạy. Nguyên tắc phổ thông thì có:
- Nhớt láp thường được xét thưa hơn nhiều so với nhớt máy. Nhà sản xuất hay ghi mốc riêng trong sổ bảo dưỡng.
- Thợ thường kiểm tra nó trong đợt bảo dưỡng lớn, khi xe được nâng lên và có người nhìn kỹ phần bánh sau.
- Chạy nặng thì nên xem sớm hơn: chở hai người kèm hành lý, leo dốc liên tục, đường nhiều bụi, hoặc lội qua đoạn ngập nước.
Hà Nội mùa mưa có những đoạn thấp ngập khá nhanh. Sau khi xe lội qua chỗ nước sâu gần tới trục bánh, bạn nên liếc lại cụm láp và nghe xem tiếng xe có khác đi không. Phần nhớt máy thì có bài riêng về mốc đổi dầu máy theo cách đi xe.
Với người thuê dài ngày, hôm nhận xe hãy hỏi ba câu ngắn: lần gần nhất kiểm tra nhớt láp là khi nào, trong thời gian thuê có tới kỳ không, và nếu tới kỳ thì ai xử lý. Chuyện trách nhiệm trong xe thuê, bài về thay nhớt định kỳ và ai chịu khi đi xe thuê có nói kỹ hơn.
Vệt dầu và mùi lạ: dấu hiệu rò rỉ ở bánh sau
Hình dung buổi sáng bạn dắt xe ra khỏi một ngõ nhỏ ở khu phố cổ, chỗ xe đỗ qua đêm có một vệt tối nhỏ trên nền xi măng. Trước khi nghĩ ngay tới nhớt máy, hãy nhìn xem vệt nằm ở đâu. Nếu nó ngay dưới phần bánh sau, nhớt láp là một nghi vấn đáng đưa vào danh sách.
Các dấu hiệu rò rỉ thường gặp:
- Vỏ hộp ở bánh sau ướt, bóng dầu, hoặc bụi dính thành lớp đen nhớp nháp quanh vùng trục bánh.
- Vệt dầu mới trên nền, đúng vị trí bánh sau, lặp lại sau mỗi lần đỗ.
- Mùi dầu hôi hoặc hơi khét khi dừng đèn đỏ sau một chặng dài.
- Dầu bám lên vành, lốp hoặc gần phanh sau.
Dấu hiệu cuối cùng cần đặc biệt cẩn thận. Dầu dính vào bộ phận phanh có thể làm phanh trơn, nên nếu thấy dầu lan gần phanh sau, đừng chạy tiếp mà dừng xe và báo cửa hàng.
Đừng tự lau sạch rồi coi như hết chuyện, hãy chụp ảnh vệt dầu trước. Cũng đừng tự tháo ốc để xem trong hộp còn bao nhiêu dầu, vì thao tác sai dễ làm rò thêm.
Xe ga kêu ở bánh sau: nghe thế nào, phân biệt ra sao
Tiếng kêu ở bánh sau có nhiều thủ phạm: lốp mòn không đều, bạc đạn bánh, má phanh, và cả cụm láp thiếu dầu. Bạn không cần đoán đúng. Việc của bạn là nhớ tiếng kêu xuất hiện lúc nào để mô tả lại cho thợ.
- Tiếng hú hoặc rít đều, to dần khi xe nhanh lên và nhỏ lại khi chậm đi. Nó đi theo tốc độ bánh xe, thường khiến người ta nghĩ tới bánh răng hoặc bạc đạn.
- Tiếng rền ở phía sau ngay cả khi bạn nhả ga cho xe trôi, nên không cho qua.
- Tiếng lạch cạch ở bánh sau mỗi lần đề-pa hoặc vặn ga đột ngột.
- Tiếng rít chỉ có khi bóp phanh và hết khi nhả phanh. Đây thường là chuyện của phanh, không phải của láp.
Với tiếng phanh sau những ngày mưa, bạn có thể đối chiếu bài về phanh xe máy phát tiếng kêu sau mưa. Nghe tiếng chỉ để mô tả cho thợ, không phải để tự chẩn đoán, còn sửa hay tháo mở phần truyền động thì nên để người có nghề làm.
Phát hiện bất thường khi đang thuê xe: làm gì và báo ai
Giả sử bạn đang chạy trên đoạn đê ven sông Hồng và nghe một tiếng hú lạ từ phía sau. Việc đầu tiên là giảm tốc, nhìn gương, tìm chỗ rộng để tấp vào an toàn. Đừng cố phóng tiếp để “về tới nhà rồi tính”, vì nếu láp thiếu dầu, bánh răng có thể mòn nhanh và chuyện nhỏ thành chuyện lớn.
Khi đã dừng xe, hãy:
- Nhìn nhanh quanh bánh sau xem có dầu bám ra ngoài không, nhưng không tự tháo ốc nào.
- Chụp ảnh chỗ nghi ngờ, ghi lại tiếng kêu xuất hiện lúc vặn ga, nhả ga hay bóp phanh.
- Nếu thấy dầu ở gần phanh hoặc xe kêu rõ rệt, nhờ cửa hàng hướng dẫn cách xử lý thay vì tự chạy tiếp.
- Báo cửa hàng trước khi nhờ thợ bên ngoài, để tránh tình huống tháo mở rồi không ai nhận trách nhiệm.
Nếu bạn thuê xe ở Nguyễn Tú, hãy gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 và kể đúng những gì bạn thấy hoặc nghe. Lần tới nhận xe ga, hãy hỏi thêm một câu ngoài nhớt máy: lần gần nhất kiểm tra nhớt láp là khi nào. Các hướng dẫn khác về chăm xe nằm trong mục bảo dưỡng xe máy, và toàn bộ kinh nghiệm đi xe có ở chuyên mục xe máy.