Ngày mưa to ở Hà Nội, khách trả xe ở tiệm tôi hay kể một chuyện giống nhau: có chiếc ô tô bám sát sau lưng mà mình không hề biết, tới lúc nó vượt lên mới giật mình. Mưa to không nghe tiếng còi là chuyện bình thường, không phải do tai bạn kém. Cách xử lý không phải là cố nghe cho rõ, mà là bù phần tai bị mất bằng mắt, gương và tín hiệu sớm.
Vì sao mưa to không nghe tiếng còi và tiếng xe phía sau
Đi xe máy, tai là giác quan báo động sớm cho những gì nằm ngoài tầm mắt: tiếng còi, tiếng động cơ xe tải đang tới gần, tiếng phanh rít. Ngày mưa to, mấy lớp âm thanh và vật cản chồng lên nhau:
- Tiếng mưa ngay sát tai. Hạt mưa đập lên vỏ mũ, lên kính chắn gió, lên lớp áo mưa ni lông sột soạt quanh đầu. Tiếng ồn này gần hơn mọi tiếng xe trên đường.
- Mũ trùm của áo mưa. Kéo mũ trùm che kín tai rồi đội mũ bảo hiểm đè lên, tai bạn gần như bị bịt hai lớp.
- Mũ bảo hiểm kín. Mũ cả đầu hay mũ ba phần tư chắn mưa tốt hơn nhưng cũng giảm nghe nhiều hơn mũ nửa đầu.
- Tiếng lốp trên đường ướt. Cả dòng xe cùng xé nước rào rào, tiếng một chiếc xe cụ thể lẫn hẳn vào nền ồn.
- Xe chạy điện. Xe máy điện, ô tô điện ngày càng nhiều ở Hà Nội, vốn đã êm, trời mưa thì gần như không nghe thấy.
Có một điều ít người để ý: dù nghe được tiếng còi, ngày mưa bạn cũng khó đoán nó tới từ bên nào. Và người khác cũng đang nghe kém y như bạn, nên còi của bạn chưa chắc tới được tai họ.
Nghe kém khi trùm mũ áo mưa: chỉnh trang phục trước khi lăn bánh
Không bỏ được mũ trùm khi mưa to, nhưng có thể làm nó bớt cản:
- Cài quai mũ bảo hiểm chặt. Mũ lỏng sẽ lệch theo mũ trùm khi bạn quay đầu, che mất góc nhìn.
- Kéo mũ trùm sát lại, không để phồng gió sột soạt bên tai, không để mép mũ trùm sụp xuống che mắt.
- Thử quay đầu sang hai bên trước khi đi. Nếu mũ trùm kéo đầu lại hoặc che kín khóe mắt, chỉnh lại ngay.
- Không đeo tai nghe để nghe nhạc hay gọi điện khi chạy xe. Ngày khô đã nguy hiểm, ngày mưa còn tệ hơn.
- Giữ kính mũ sạch, không mờ hơi. Tai đã kém mà mắt cũng mờ thì không còn gì để bù. Cách xử lý kính đọng hơi nằm ở bài mưa phùn làm mờ kính mũ bảo hiểm.
Bù bằng mắt: quan sát phía sau khi trời mưa
Khi tai không còn đáng tin, mắt phải làm việc nhiều hơn. Tôi dặn khách ba thói quen.
Liếc gương đều đặn, không chỉ lúc định rẽ
Ngày khô, nhiều người chỉ nhìn gương khi chuẩn bị đổi hướng. Ngày mưa, hãy liếc gương đều đặn vài giây một lần, nhất là khi đi đường lớn có xe buýt, xe tải. Mục đích là luôn biết phía sau đang có gì, để khi cần đổi làn bạn không bị bất ngờ.
Gương bám nước sẽ nhòe. Lúc dừng đèn đỏ, lấy găng tay hoặc khăn lau nhanh mặt gương. Trước khi nhận xe, chỉnh gương sao cho thấy được phần đường phía sau chứ không phải vai mình.
Quay đầu nhìn trước khi đổi làn
Gương xe máy luôn có điểm mù hai bên. Trước khi sang làn hoặc rẽ, quay đầu nhìn nhanh qua vai. Mũ trùm áo mưa làm động tác này khó hơn, nên quay cả vai chứ không chỉ quay cổ, và làm khi xe đang đi thẳng, tốc độ vừa phải.
Đọc ánh đèn trên mặt đường ướt
Mặt đường ướt phản chiếu ánh đèn rất rõ. Thấy vệt sáng loang ra phía trước bánh xe hoặc bên cạnh mình to dần lên, đó là có xe phía sau đang tới gần. Đèn xoay nhấp nháy xanh đỏ phản chiếu trên mặt nước thường báo xe ưu tiên tới sớm hơn tiếng còi hú.
Bật tín hiệu sớm và giữ làn ổn định
Bạn không nghe được người khác thì hãy làm cho người khác nhìn thấy và đoán được mình.
- Bật xi nhan sớm hơn ngày khô, để xe phía sau có thêm thời gian nhận ra, rồi tắt ngay sau khi rẽ xong.
- Giảm tốc từ từ, chạm nhẹ phanh từ xa để đèn phanh sáng lên báo trước, tránh bóp gấp làm xe sau trở tay không kịp.
- Bật đèn chiếu gần cả ban ngày khi mưa to, trời tối sầm.
- Không để áo mưa che đèn hậu, xi nhan. Vạt áo mưa trùm dài hay che mất cả cụm đèn phía sau, xem cách mặc ở bài áo mưa trùm che đèn hậu, xi nhan và biển số.
- Giữ làn ổn định. Đi đều trong phần đường của mình, không lạng lách, không đổi làn liên tục để né vũng nước.
Còi vẫn nên dùng khi cần, bấm ngắn và sớm, nhưng đừng coi tiếng còi là đủ. Hãy luôn giả định người khác chưa thấy và chưa nghe mình, đúng tinh thần lái xe phòng thủ khi đi xe máy ở Hà Nội.
Tình huống thực tế trên đường Hà Nội
Xe buýt phía sau trên đường lớn. Bạn chạy từ Long Biên lên cầu Chương Dương giữa cơn mưa giờ tan tầm. Xe buýt phía sau bấm còi xin vượt, bạn không nghe gì. Nếu đã liếc gương đều, bạn thấy cặp đèn pha lớn đang áp sát và biết giữ thẳng làn bên phải, không bất ngờ tạt ra giữa. Nếu không liếc gương, chỉ cần bạn né một vũng nước là hai xe đã sát nhau.
Rẽ trái vào ngõ ở phố Cầu Giấy. Bạn cần sang trái để rẽ vào ngõ. Bật xi nhan từ khá xa, liếc gương, quay đầu nhìn qua vai trái, giảm tốc dần rồi mới nhích sang. Mưa to thì xe máy phía sau cũng đang cúi đầu né nước, nhìn kém, nên mọi động tác phải sớm và rõ.
Xe cứu thương ở ngã tư. Đứng chờ đèn ở Ba Đình, bạn chưa nghe còi hú nhưng thấy các xe bên cạnh bắt đầu dạt sang một phía. Hãy nhìn quanh, tìm ánh đèn ưu tiên, rồi dạt theo để nhường đường. Đọc hành vi người xung quanh là cách bù tai rất hiệu quả, bài ngày mưa người che ô, người trùm áo mưa khó thấy xe nói kỹ hơn.
Lưu ý riêng khi đi xe máy thuê
Trước khi nhận xe, thử đủ bốn thứ: còi, xi nhan hai bên, đèn phanh và hai gương. Ngày mưa đây là những thứ thay cho đôi tai của bạn. Gương lỏng, xi nhan chập chờn thì báo ngay để được kiểm tra trước khi đi. Nếu bạn cần mượn mũ bảo hiểm, hãy hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Xe thuê ở tiệm Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, gặp lỗi đèn, còi giữa đường thì gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00 để được hướng dẫn.
Mùa mưa còn nhiều tình huống khó khác, bạn đọc tiếp trong chuyên mục thời tiết và đường sá hoặc toàn bộ bài kỹ năng lái xe máy.