Cuối mùa mưa, tôi hay được hỏi khi nước sông Hồng lên đi xe máy qua các khu ven đê ở Long Biên, Tây Hồ hay Hoàng Mai có sao không. Câu trả lời ngắn: đường trong đê vẫn đi bình thường, còn các lối xuống bãi ven sông và dốc phía ngoài đê thì nên tránh. Bài này giúp bạn nhận ra những ngày nước lên cao, biết đoạn nào dễ ngập, dễ sạt mép và cách chọn lộ trình an toàn hơn.
Nước sông Hồng lên đi xe máy: phân biệt trong đê và ngoài đê
Con đê chạy dọc sông Hồng là ranh giới quan trọng nhất cần nhớ. Phía trong đê là phố xá, khu dân cư được bảo vệ. Phía ngoài đê, tức phía giáp sông, có khu dân cư thấp hơn, bãi trồng rau, vườn chuối, bãi cát, bến đò và các con đường nhỏ dẫn xuống mép nước.
Khi nước dâng, những chỗ thấp ngoài đê bị ngập trước. Đợt lũ sau bão Yagi tháng 9 năm 2024 là ví dụ rõ: nước sông Hồng ở Hà Nội lên cao nhất trong nhiều chục năm, các khu ven bờ như bãi Phúc Xá, bến đò Ngọc Lâm, hai bên chân cầu Long Biên và chân cầu Nhật Tân đều bị nước tràn vào. Những con đường mà ngày thường bạn vẫn chạy xe xuống thì khi ấy đã nằm dưới nước.
Với người đi xe máy, nguyên tắc rất gọn: mùa nước lên, ở yên phía trong đê, chỉ lên mặt đê khi cần đi qua và không xuống phía bãi.
Dấu hiệu nhận biết những ngày nước sông Hồng dâng cao
Nước sông Hồng có thể lên dù Hà Nội trời nắng, vì nước đổ về từ thượng nguồn sau những đợt mưa lớn ở miền núi phía Bắc. Đừng chỉ nhìn trời ở chỗ mình. Hãy để ý những dấu hiệu sau:
- Bản tin thủy văn: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và chính quyền địa phương thường thông báo mực nước tại trạm Long Biên, kèm các mức báo động. Có cảnh báo là nên tránh khu ngoài đê.
- Thông báo xả lũ của hồ thủy điện phía thượng nguồn: khi hồ mở thêm cửa xả, mực nước ở Hà Nội có thể lên trong những ngày sau đó.
- Nhìn từ trên cầu: nước đục đỏ, chảy xiết, cuốn theo rác và thân cây, bãi giữa sông thu hẹp lại.
- Trên mặt đê: xuất hiện bao cát, cọc tiêu, dây chăng, người trực đê hoặc biển cấm ở đầu các dốc xuống.
Thông tin về mực nước và lệnh cấm đường có thể thay đổi theo từng ngày, nên kiểm tra lại trước khi ra khỏi nhà.
Những đoạn đường ngoài đê sông Hồng mùa lũ nên tránh
Đường xuống bãi ven sông và bãi giữa
Đây là những lối đất hoặc bê tông nhỏ dẫn xuống bãi trồng rau, vườn chuối, khu bãi giữa dưới chân cầu Long Biên. Mặt đường thấp, sát mép nước, chỉ cần nước lên thêm một chút là tràn qua. Nguy hiểm nhất là lối vào thường chỉ có một: bạn đi xuống lúc còn khô, đến khi quay ra thì đoạn trũng phía sau đã ngập.
Dốc ngoài đê
Dốc từ mặt đê xuống phía sông thường dốc, hẹp và hay có khúc cua ngay chân dốc. Mùa nước lên, chân dốc có thể đã ngập trong khi đỉnh dốc nhìn vẫn bình thường. Bạn đổ dốc xuống, phanh không kịp là xe lao thẳng vào nước. Đất hai bên dốc ngấm nước lâu ngày cũng dễ sụt, làm mép bê tông vỡ hoặc hẫng.
Đường bê tông hẹp ven bãi
Nhiều đoạn đường ven bãi ở Long Biên, Tây Hồ, Hoàng Mai chỉ rộng vừa hai xe máy tránh nhau, hai bên là ruộng rau hoặc mương. Khi nền đất bên dưới bị nước ngấm, mép đường có thể sạt mà nhìn bằng mắt không thấy. Bánh xe tụt khỏi mép lúc này rất dễ đổ xe, cách xử lý có trong bài bánh xe máy tụt khỏi mép đường bê tông hẹp.
Khu bến đò, bãi cát và chân cầu
Bến đò, bãi tập kết cát và khu chân cầu thường có nền đất mềm, xe tải ra vào nhiều. Nước lên làm nền càng nhão, vệt bánh xe tải thành rãnh sâu. Đây cũng là chỗ người hiếu kỳ hay kéo đến xem nước, xe đỗ lộn xộn, rất dễ va quẹt.
Vì sao không nên liều đi qua chỗ bãi ven sông Hồng ngập nước
Ngập ngoài đê khác hẳn ngập phố sau mưa. Nước trong phố thường đứng yên và rút dần, còn nước tràn từ sông là nước chảy. Dòng chảy có thể đẩy bánh xe lệch hướng, và bạn không đoán được độ sâu hay mặt đường bên dưới đã bị xói lở đến đâu.
Ngoài ra, nước sông đục nên không nhìn thấy ổ gà, mép đường hay vật trôi dưới mặt nước. Xe chết máy giữa dòng thì bạn vừa phải giữ xe vừa phải đứng trong nước chảy. Kỹ thuật đi qua đoạn ngập trong bài đi xe máy qua đoạn đường ngập nước dành cho chỗ ngập nông trong phố. Với nước sông tràn ra bãi, lựa chọn đúng duy nhất là quay đầu.
Chọn lộ trình trong đê: vài ví dụ thực tế
Trước khi đi, mở bản đồ và xem điểm đến nằm trong hay ngoài đê. Nếu ứng dụng dẫn đường chỉ lối đi qua một dốc ngoài đê hay đường ven bãi, hãy chủ động chọn tuyến khác dù dài hơn.
- Phía Long Biên: đi theo các trục trong đê như Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự thay vì men theo các lối nhỏ phía bãi sông.
- Phía Tây Hồ: đi trên mặt đê hoặc vòng vào Lạc Long Quân, không rẽ xuống các lối dẫn ra bãi ven sông phía Nhật Tân, Tứ Liên.
- Phía Hoàng Mai: những khu thấp ngoài đê là chỗ nước vào sớm, nếu không có việc bắt buộc thì đi đường trong đê.
- Qua cầu: đi thẳng qua cầu, không dừng xe trên cầu hay dưới chân cầu để xem nước, chụp ảnh.
Ở những đoạn đi trên mặt đê, chú ý xe tải và khúc cua hẹp, đồng thời làm theo biển báo và hướng dẫn của người trực.
Nếu bắt buộc phải vào khu ngoài đê
Có người nhà ở ngoài đê hay có việc gấp thì vẫn phải đi. Khi đó:
- Đi lúc trời sáng, tránh chiều tối.
- Hỏi người trực đê hoặc người dân ở đầu dốc xem đường bên dưới còn đi được không.
- Xuống dốc chậm, phanh sớm, sẵn sàng dừng trước chân dốc.
- Gặp nước tràn qua mặt đường thì dừng lại và quay đầu, không thử độ sâu.
- Không để xe dưới bãi, để ở chỗ cao và chắc chắn.
Sau khi nước rút
Nước rút để lại lớp phù sa mịn trên mặt đường, trên dốc đê. Khô thì bụi, gặp mưa thì trơn như bôi mỡ. Giảm tốc và phanh sớm như hướng dẫn trong bài đường phủ bụi đất sau mưa. Mép đường có thể đã bị xói nên cứ đi giữa phần mặt đường còn chắc trong vài tuần đầu.
Nếu xe máy thuê đã lội nước hoặc chết máy trong nước, đừng cố nổ máy lại nhiều lần. Đẩy xe lên chỗ cao rồi gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 để được hướng dẫn. Chi phí khắc phục nếu có thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Xem thêm các bài về mưa, ngập và mặt đường trong mục thời tiết và đường sá và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.