Xe phía trước không có đèn hậu là một trong những chỗ nguy hiểm nhất khi đi xe máy buổi tối ở vùng ven Hà Nội: không có đốm đỏ báo hiệu, chiếc xe chỉ hiện ra như một mảng tối khi đã rất gần. Bài này nói vì sao dễ nhận ra muộn, cách giữ khoảng cách, dùng đèn chiếu gần và chỉ vượt khi đủ tầm nhìn.
Xe phía trước không có đèn hậu: vì sao nhận ra muộn
Đèn hậu là thứ mắt bắt được đầu tiên khi trời tối: một đốm đỏ cho biết có xe và xe đang chậm hay đang phanh. Thiếu nó, xe chỉ còn là khối tối trên nền đường tối. Trên đường liên xã, đường đê và các đoạn ven đô ít đèn như Gia Lâm, Đông Anh, đó có thể là xe đạp, xe đạp điện, xe chở rơm rạ hay xe máy hỏng đèn.
Hướng dẫn lái xe ban đêm trên báo trong nước nhắc ý chung: tầm nhìn hạn chế nên phải giảm tốc và nhìn xa. Hướng dẫn xe máy ở nước ngoài gọi đó là chạy nhanh hơn tầm nhìn của đèn: xe không kịp dừng trong đoạn chùm đèn soi tới. Phần kỹ năng dưới đây là lời khuyên, không phải quy tắc pháp luật.
Luật nói gì về đèn, khoảng cách và việc đi sau xe khác
Điều 20 khoản 1 yêu cầu người lái phải “bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau”. Điều 34 khoản 2 xếp “Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện” vào nhóm xe thô sơ, và Điều 31 khoản 4 viết xe thô sơ trong cùng khung giờ “phải sử dụng đèn hoặc có báo hiệu ở phía trước và phía sau xe”.
Với xe cơ giới, Điều 9 khoản 8 cấm đưa xe “không bảo đảm quy định của pháp luật về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường” tham gia giao thông. Bản luật không có chữ “đèn hậu” nên bài không kết luận xe phía trước có vi phạm hay không.
Điều 12 khoản 1 yêu cầu chấp hành quy định về “khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”. Con số do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định theo khoản 4, nằm ngoài bản luật nên bài không nêu. Khoản 2 yêu cầu tốc độ “phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng khác”.
Nhận ra sớm: nhìn gì thay cho đèn hậu
Đây là gợi ý quan sát chung:
-
Phản quang, nếu xe hay áo người đi có, sẽ lóe lên khi chùm đèn của bạn quét tới.
-
Bóng xe trên nền sáng. Đèn ngược chiều, đèn đường hay cửa nhà ven đường làm hiện bóng xe và người ngồi trên đó. Đừng nhìn thẳng vào đèn ngược chiều.
-
Khoảng trống trong hàng đèn hậu: giữa dòng xe, một vị trí không có đốm đỏ dù xe vẫn đang chạy là dấu hiệu đáng ngờ.
-
Nhịp đi bất thường: xe phía trước chậm hơn hẳn, lắc nhẹ hay lệch làn dù đường thoáng.
-
Hai mép đường. Xe đỗ hoặc chạy chậm thường nằm sát mép; đừng chỉ nhìn vệt sáng trước mũi xe, hãy nhìn xa và quét sang hai bên.
Giữ khoảng cách và dùng đèn chiếu gần đúng cách
-
Giảm tốc từ lúc trời tối, nhất là đoạn không có đèn đường, đến mức dừng được trong đoạn bạn nhìn rõ. Nếu xe phía trước chỉ hiện ra khi đã rất gần, bạn đang đi nhanh hơn tầm đèn.
-
Nhả ga sớm rồi bóp phanh đều tay, từng nấc, vì phanh gấp khi xe phía sau đang sát dễ bị đâm từ phía sau.
-
Không bám đuôi. Đèn phanh của xe ấy có thể cũng không báo được, và bạn khó đoán nó sắp rẽ, dừng hay lách sang bên.
-
Dùng đèn chiếu gần đúng chỗ. Điều 20 khoản 2 yêu cầu tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần “Khi gặp người đi bộ qua đường”, “Khi gặp xe đi ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói” và khi đi qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động. Bài không thấy điều nào viết riêng cho lúc đi sau xe cùng chiều. Theo lẽ thường, chùm xa rọi vào gương người phía trước làm họ lóa, như bài đèn pha rọi vào gương đã nói. Chiếu gần cho tầm nhìn ngắn hơn, nên càng phải giảm tốc.
Vượt xe không đèn hậu: quyết định sớm, không vượt vội
Quyết định sớm là quyết định từ lúc nhận ra xe, không đợi tới sát đuôi rồi mới né gấp. Điều 14 khoản 3 viết: “Xe xin vượt chỉ được vượt khi không có chướng ngại vật phía trước, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường định vượt, xe chạy trước không có tín hiệu vượt xe khác, đã có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải.”
Điều kiện cuối là chỗ khó: với xe không đèn hậu, bạn khó biết nó đã “có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải” hay chưa. Khoản 6 còn liệt kê nơi không được vượt, gồm “Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế” và “Nơi đường giao nhau”. Ban đêm khó nhận ra bạn đang ở đoạn nào trong số đó; còn nghi ngờ thì đi theo sau với khoảng cách rộng.
Khi điều kiện đủ, thứ tự hợp lý là:
-
Nhìn xa, thấy rõ đoạn trống phía trước và không có xe ngược chiều.
-
Báo hiệu và vượt bên trái. Khoản 5 yêu cầu báo hiệu xin vượt “bằng đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi”; trong đô thị và khu đông dân cư từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau “chỉ được báo hiệu xin vượt bằng đèn”. Điều 21 khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục”, nên đừng bấm còi dồn.
-
Vượt một lần, chừa khoảng hở bên hông, vì người lái có thể loạng choạng hay không thấy bạn. Vào lại làn khi đã qua hẳn, rồi nhìn kỹ phía trước vì có thể còn một xe không đèn nữa. Xe chậm khác có trong bài xe công nông, máy cày tay chạy chậm.
Khi đi xe thuê ở Hà Nội
Trước khi rời tiệm, hãy nhờ một người đứng phía sau xem đèn hậu và đèn phanh có sáng không. Không sáng thì báo tiệm trước khi đi, đừng tự tháo hay thay. Đang đi mà nghi đèn hậu tắt, hãy dừng ở nơi an toàn rồi gọi 0942467674 trong giờ 09:00–21:00.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên và không nhận hay giao xe ngoài giờ, nên đi đường đê buổi tối hãy tính giờ về sớm. Trả muộn, hỗ trợ ngoài giờ hay đổi xe cần hỏi và xác nhận trực tiếp trước chuyến đi. Người mới nên đọc thêm bài tập lái xe máy buổi tối.
Tóm lại
Gặp xe không đèn hậu: giảm tốc sớm, giữ khoảng cách rộng, dùng đèn chiếu gần đúng chỗ và chỉ vượt khi nhìn rõ đoạn trống. Xem thêm nhóm bài tình huống giao thông và chuyên mục kỹ năng; cần xe thì xem mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.