Xe phía sau bật đèn pha chói là chuyện người đi xe máy ban đêm dễ gặp trên đường đê và các tuyến ngoại thành Hà Nội, nhất là phía Gia Lâm, Đông Anh: ánh sáng dội thẳng vào gương, mắt lóa, gương hóa thành một mảng trắng. Bài này nói cách chỉnh gương đúng lúc, giữ làn, nhường xe sau vượt mà không phanh đột ngột.
Xe phía sau bật đèn pha chói: vì sao khó chịu hơn đèn ngược chiều
Đèn ngược chiều chỉ lóa thoáng qua, còn xe đi cùng chiều có thể bám sau và rọi liên tục qua gương. Gương lại là chỗ bạn nhìn xe sau, nên khó làm ngơ.
Các bài hướng dẫn lái xe ban đêm trên báo trong nước, phần lớn viết cho ô tô, nhắc những ý như: đừng nhìn thẳng vào đèn, giảm tốc từ từ vì giảm đột ngột có thể bị xe sau va vào, và giữ gương sạch vì bụi bẩn làm ánh sáng thêm chói; có bài còn khuyên không tự ý đổi góc gương ngoài khi đang bị rọi. Bài chuyển sang xe máy nên coi đó là gợi ý, không phải quy tắc tuyệt đối.
Luật nói gì về đèn pha và việc nhường xe sau
Điều 20 khoản 2 yêu cầu người lái phải “tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần” trong các trường hợp gồm “Khi đi trên các đoạn đường qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động” và “Khi gặp xe đi ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói”. Bài không thấy điểm nào viết riêng cho xe phía sau chiếu pha vào xe cùng chiều phía trước, và không kết luận người lái kia có vi phạm hay không; việc đó thuộc cơ quan có thẩm quyền, và không đổi cách bạn nên xử lý.
Có một khả năng khác: nháy đèn có thể là xin vượt. Điều 14 khoản 5 viết xe xin vượt “phải có báo hiệu nhấp nháy bằng đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi”, và trong đô thị, khu đông dân cư từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau chỉ được báo hiệu xin vượt bằng đèn. Theo cách đọc của bài, đèn nhấp nháy từ phía sau lúc đêm có thể là lời xin vượt.
Khoản 4 cùng điều nói người đi phía trước, nếu đủ điều kiện an toàn, phải giảm tốc độ, có tín hiệu rẽ phải và “đi sát về bên phải của phần đường xe chạy cho đến khi xe sau đã vượt qua”. Điều 13 khoản 1 cũng viết phương tiện đi chậm hơn “phải đi về bên phải theo chiều đi”.
Chỉnh gương: chỉ khi đã dừng ở nơi an toàn
Gương chỉ nên chỉnh bằng tay khi xe đứng yên ở nơi an toàn. Chỉnh lúc đang chạy nghĩa là một tay rời tay lái, mắt rời đường, đúng lúc bạn đang bị lóa.
Trước chuyến đi tối, hãy ngồi đúng tư thế rồi chỉnh nhẹ bằng tay để thấy được mặt đường phía sau. Nhiều bài hướng dẫn khuyên hạ nhẹ góc gương ngoài để bớt chói; bài chưa thấy nguồn riêng cho xe máy, nên đó chỉ là cách thử khi xe đứng yên: hạ thật nhẹ rồi kiểm tra bạn vẫn thấy mặt đường phía sau. Chế độ gương chống chói chỉ dùng nếu xe có.
Gương xoay nặng, xoay rồi không giữ được góc, hay lỏng, rơ thì đừng ép, đừng siết, đừng tháo và đừng dùng dụng cụ. Dừng ở nơi an toàn và báo chủ xe. Khi dừng, hãy lau gương và kính mũ bảo hiểm, vì bụi bẩn làm giảm độ tương phản và tăng lóa.
Khi đang chạy: nhìn đâu, giữ làn và nhường đường
Làm theo thứ tự này:
-
Liếc gương thật ngắn rồi đưa mắt ra xa phía trước, nơi đường được chiếu sáng. Đừng nhìn dán vào gương để đoán khoảng cách.
-
Giữ tay lái thả lỏng nhưng chắc, xe đi thẳng trong làn. Đừng giật tay lái vì bị lóa.
-
Nhả ga từ từ, không phanh đột ngột. Xe sau đang sát đến mức đèn dội cả vào gương, nên phanh gấp là cách dễ bị đâm từ phía sau nhất.
-
Dịch nhẹ vị trí trong làn về bên phải, không ép sát mép đường có cát, ổ gà hay người đi bộ. Vị trí mới có thể làm ánh sáng không rọi thẳng vào gương nữa và cho xe sau chỗ vượt, nhưng bài chưa thấy nguồn kiểm chứng.
-
Cho xe sau vượt khi an toàn: bật xi nhan phải, giảm tốc dần, đi sát bên phải phần đường xe chạy cho đến khi xe kia qua hẳn. Trước đoạn cong, đầu dốc hay chỗ có người đi bộ thì đừng dạt vội; đừng đưa xe lên vỉa hè, vì Điều 77 khoản 1 ghi “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”.
-
Khi xe kia qua, cho mắt vài nhịp quen lại bóng tối rồi mới tăng ga.
Đừng bật pha đáp trả, đừng phanh để trêu hay bấm còi dồn. Điều 21 khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục”, và trả đũa chỉ làm bạn mất tập trung. Cũng đừng quay hẳn người ra sau để xem xe nào đang rọi đèn: Điều 33 khoản 3 điểm e liệt kê “quay người về phía sau để điều khiển xe” trong hành vi người lái xe mô tô, xe gắn máy không được thực hiện, và bài không kết luận một cái ngoái nhìn thoáng có thuộc điều này hay không.
Nếu vẫn không nhìn nổi, hãy tìm chỗ dừng hợp lệ ngoài làn xe chạy. Điều 18 khoản 4 điểm b cấm dừng xe, đỗ xe “Trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất”, nên đừng dừng ở những chỗ đó.
Đường tối ngoại thành: chuẩn bị từ trước
Đường đê ven sông và đường ngoại thành thường ít đèn, nên mắt bạn vốn đã phải làm việc nhiều. Trước khi đi, hãy kiểm tra đèn của chính xe bạn: Điều 20 khoản 1 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau. Người mới lái buổi tối nên đọc thêm bài tập lái xe máy buổi tối để chọn giờ và chỗ tập hợp lý.
Khi đi xe thuê ở Hà Nội
Hãy nhận xe trong giờ mở cửa, lúc còn sáng, rồi chỉnh gương nhẹ bằng tay khi xe đứng yên ở nơi an toàn. Gương lỏng, rơ hoặc không giữ được góc thì đừng tự siết hay tháo; gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên và không nhận hay giao xe ngoài giờ, nên đi tối hãy tính giờ trả xe trước 21:00. Thuê qua đêm, đổi xe hay hỗ trợ ngoài giờ cần hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi đi.
Tóm lại
Bị đèn pha rọi vào gương: liếc ngắn, nhìn xa, nhả ga từ từ, giữ làn, dịch nhẹ sang phải và cho xe sau vượt khi an toàn; chỉ chỉnh gương lúc đã dừng.
Xem thêm nhóm bài tình huống giao thông, chuyên mục kỹ năng, mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.