Cho xe máy qua đường ray tàu trong phố là việc nhiều người làm hằng ngày mà ít ai để ý, cho đến khi bánh trước trượt trên thanh thép ướt hoặc lọt vào khe sát ray. Ở Hà Nội, đoạn đường sắt giữa ga Hà Nội và ga Long Biên chạy qua các phố Lê Duẩn, Khâm Thiên, Trần Phú, Phùng Hưng, nên ai đi lại quanh đây đều gặp ray thường xuyên. Bài này nói gọn ba việc quyết định: góc cắt ray, tốc độ và chỗ đặt bánh.
Vì sao xe máy qua đường ray tàu dễ trượt và kẹt bánh
Đường ray có hai cái bẫy với bánh xe máy. Thứ nhất là mặt thép của thanh ray: bánh tàu chà qua hằng ngày làm nó láng bóng, gặp mưa phùn hay sương sớm thì lốp gần như không bám. Bánh xe đang nghiêng hoặc đang bị phanh mà chạm vào đó rất dễ trượt ngang.
Thứ hai là khe hở dọc sát mép trong của ray, chỗ để gờ bánh tàu lăn qua. Đi gần như song song với ray thì lốp xe máy có thể lọt vào, lốp càng hẹp càng dễ lọt. Khi bánh trước nằm trong khe, tay lái mất quyền dẫn hướng: khe kéo bánh theo ray trong khi thân xe muốn đi hướng khác, và cú ngã đến rất nhanh.
Thêm vào đó là mép nhựa lún, tấm đan bị kênh, vệt dầu và đất cát. Cộng lại, đường ngang thành đoạn ngắn nhưng khó nhất trên lộ trình.
Góc cắt ray: càng gần vuông góc càng an toàn
Nguyên tắc số một khi cắt qua đường ray xe máy là cho bánh đi qua ray theo góc càng gần vuông góc càng tốt. Ở góc vuông, lốp chỉ chạm thép trong khoảnh khắc và không có cơ hội trượt vào khe. Góc càng xiên, lốp càng trườn dọc ray lâu hơn, rủi ro càng lớn.
Nhiều đường ngang trong phố lại không cắt đường bộ vuông góc. Cách xử lý:
- Nhìn từ xa xem ray chạy chéo về phía nào so với hướng đi.
- Trước ray vài chục mét, xem gương và dịch dần vị trí trong làn sang phía giúp mở góc cắt lớn hơn.
- Đến sát ray, chỉnh đầu xe để bánh trước qua theo hướng gần vuông góc, xe thẳng đứng.
- Qua hết các thanh ray rồi mới trở lại vị trí cũ trong làn.
Chỉ dịch trong làn của mình, không cắt đầu xe khác để lấy góc đẹp. Dòng xe quá đông thì giảm tốc thêm và đi thẳng, chắc tay, đừng bẻ lái đột ngột trên ray. Thao tác này giống kỹ năng chuyển làn an toàn bằng gương, xi nhan và ngoái vai, chỉ khác là dịch ít và trở về sớm.
Tốc độ: phanh xong trước ray, qua ray bằng ga đều
Tốc độ qua ray nên chậm và đều. Chậm để kịp chỉnh hướng nếu mặt đường xấu hơn bạn tưởng. Đều để bánh không phải gánh thêm lực phanh hay lực tăng tốc đúng lúc đang đè lên thép.
- Giảm tốc xong ở đoạn nhựa phía trước ray, phối hợp phanh trước và phanh sau như khi dừng bình thường, chỉ bắt đầu sớm hơn.
- Bánh trước sắp chạm ray thì nhả phanh, giữ ga nhẹ và đều để bánh lăn qua mép ray êm hơn.
- Không bóp phanh khi bánh đang trên ray, nhất là phanh trước. Không vặn ga mạnh, vì bánh sau dễ quay trượt trên thép ướt.
- Xe số như Honda Wave thì vào số thấp từ trước, không đạp số khi đang qua ray.
Tốc độ cụ thể tùy mặt đường và mật độ xe nên bài này không đưa con số. Hãy theo biển báo và hiệu lệnh của nhân viên gác chắn.
Đặt bánh ở đâu khi qua đường ngang tàu hỏa Hà Nội
Ở đường ngang có gác chắn, phần giữa và hai bên ray thường được lát tấm đan bê tông, tấm cao su hoặc trải nhựa ngang mặt ray. Đó là chỗ bánh nên lăn. Chọn vệt qua phần lát phẳng nhất, nơi nhiều xe đã chạy và không có mép vỡ.
Những chỗ cần tránh:
- Khe hở sát mép trong từng thanh ray.
- Mép nhựa lún tạo bậc trước hoặc sau ray, dễ làm bánh trước dội lên hoặc trượt sang bên.
- Tấm đan bị kênh, nứt hoặc loang dầu.
- Vũng nước giữa hai ray, vì không thấy đáy.
Phải dừng gần ray thì đừng chống chân lên thanh thép. Đế giày trượt trên thép ướt sẽ kéo cả xe nghiêng theo.
Tư thế và ánh mắt khi qua ray
Giữ xe thẳng đứng khi ở trên ray. Đường cong ngay sau đường ngang thì qua hết ray mới nghiêng. Tay nắm chắc nhưng khuỷu tay thả lỏng để tay lái tự nhún theo mép ray, tay cứng đơ dễ bẻ lái ngoài ý muốn. Cách đặt tay, gối và bàn chân có trong bài tư thế điều khiển xe máy chắc tay.
Liếc ray từ xa để chọn vệt đi, rồi nâng mắt nhìn ra chỗ sẽ tới. Xe đi theo hướng mắt nhìn, cứ nhìn xuống khe là tự lái mình vào đó. Người ngồi sau nên được nhắc trước để ngồi yên, không nghiêng người lúc xe qua ray.
Tín hiệu đường ngang và những việc không được làm
Tàu hỏa được ưu tiên tại đường ngang. Khi chuông kêu, đèn đỏ nhấp nháy, rào chắn đang hạ hoặc nhân viên gác chắn ra hiệu, bạn phải dừng trước vạch dừng hoặc rào chắn, kể cả khi chưa thấy tàu. Quy định và mức xử phạt có thể thay đổi, cần chi tiết hãy tra văn bản hiện hành.
- Không lách khi rào đang hạ, không luồn dưới thanh chắn.
- Không dừng trên ray khi phía trước ùn. Giờ cao điểm ở khu Lê Duẩn – Khâm Thiên, người đi xe hay nhích theo dòng rồi kẹt lại đúng trên ray; chỉ đi qua khi bên kia còn đủ chỗ cho cả thân xe.
- Không chạy xe vào ngõ dọc đường tàu để chụp ảnh. Khu này đã nhiều lần bị xử lý vi phạm hành lang an toàn đường sắt, việc cho phép ra vào có thể thay đổi, hãy theo biển báo tại chỗ.
Kẹt bánh trong khe ray hoặc chết máy trên ray
Bánh trước đã lọt khe thì đừng rồ ga, bánh sau sẽ quay trượt và xe đổ. Tắt máy, xuống xe, nâng đầu xe nhấc bánh khỏi khe rồi dắt ra khỏi đường ray. Xe chết máy trên ray thì dắt ngay về phía trước ra chỗ an toàn, không đứng tại chỗ đề lại.
Đang dùng xe thuê mà gặp sự cố, ra chỗ an toàn rồi gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên) số 0942 467 674, giờ mở cửa 09:00–21:00, để được hướng dẫn. Đừng tự tháo chỉnh bánh, phanh xe thuê.
Tập trước khi vào phố có đường sắt
Mới thuê xe và chưa quen tay, hãy tập qua một gờ giảm tốc ở chỗ vắng: đi theo góc vuông, rồi thử góc hơi xiên thật chậm để cảm nhận tay lái bị kéo lệch thế nào. Sau đó đi Lê Duẩn, Khâm Thiên vào giờ thưa xe trước khi phải qua ray giữa giờ cao điểm.
Ôn lại phanh, tư thế và quan sát trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, các chủ đề khác có ở mục kỹ năng đi xe máy.