Gặp xe công nông trên đường làng hay đường đê ven Hà Nội, người đi xe máy hay bị kéo vào hai suy nghĩ trái nhau: sốt ruột vượt cho nhanh, hoặc bám sát phía sau cho đỡ mất đà. Bài này nói cách nhận ra loại xe chạy chậm ấy từ xa, giữ khoảng cách hợp lý và chỉ vượt khi điều kiện thật sự đủ.
Gặp xe công nông trên đường: nhận ra từ xa
“Công nông” là cách gọi dân gian, không phải tên trong luật. Điều 34 khoản 3 của luật liệt kê xe máy chuyên dùng gồm “Xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp” và “Máy kéo”. Chiếc xe bạn gặp thuộc loại nào về pháp lý, bài không kết luận; bài chỉ nói cách ứng xử, kể cả với máy cày tay kéo thùng.
Một số bài báo trong nước, chủ yếu về vùng khác ngoài Hà Nội, cho biết nhiều xe loại này thiếu đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu hoặc gương, và từng có vụ va chạm vào đuôi xe hay khi xe rẽ mà không báo hiệu. Bài không có số liệu riêng cho Hà Nội; đó chỉ là rủi ro có thể gặp.
Vài dấu hiệu từ xa:
-
Một khối lớn đi rất chậm, kéo theo hàng xe nối đuôi.
-
Xe phía trước bỗng giảm tốc hoặc nhích sang bên dù đường thoáng.
-
Vệt bùn đất, rơm rạ rơi vãi trên mặt đường.
Máy cày tay chạy trên đường làng: vì sao dễ bất ngờ
Đường làng và mặt đê ở vùng ven như Đông Anh, Mê Linh, Thường Tín hay Ứng Hòa có thể hẹp, ít vạch kẻ. Người lái xe chậm có thể cần dừng, rẽ vào cổng hoặc xuống ruộng bất cứ lúc nào, và bạn khó biết trước nếu xe không có đèn báo rẽ. Tải trên thùng có thể che tầm nhìn, tiếng máy lớn có thể át tiếng còi.
Điều 13 khoản 1 nói phương tiện di chuyển với tốc độ thấp hơn “phải đi về bên phải theo chiều đi”, nhưng đừng dựa vào đó để đoán xe giữ nguyên hướng. Điều 12 khoản 3 yêu cầu “quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại” khi “tầm nhìn bị hạn chế” (điểm c), ở “đường hẹp” (điểm d) và khi “mặt đường trơn trượt, lầy lội, có nhiều đất đá, vật liệu rơi vãi” (điểm m). Bánh xe nông nghiệp mang đất ra đường có thể rơi vào mô tả cuối; bài không kết luận cho từng đoạn.
Giữ khoảng cách phía sau: nhả ga sớm, đừng bám đuôi
Điều 12 khoản 1 yêu cầu chấp hành quy định về “khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”. Con số do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định theo khoản 4, nằm ngoài bản luật đã đối chiếu nên bài không nêu. Đo bằng mắt: đủ xa để thấy mặt đường hai bên xe phía trước, và khi nó dừng hay rẽ bất ngờ bạn còn kịp nhả ga rồi phanh đều tay.
Bám sát đuôi xe chậm làm bạn mất tầm nhìn và hết chỗ tránh. Điều 20 khoản 1 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi khói, bụi “làm hạn chế tầm nhìn”. Đừng bấm còi dồn để giục: Điều 21 khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục”.
Vượt xe công nông khi nào: điều kiện luật nêu
Vượt là việc cuối cùng nên cân nhắc. Điều 14 khoản 3 viết: “Xe xin vượt chỉ được vượt khi không có chướng ngại vật phía trước, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường định vượt, xe chạy trước không có tín hiệu vượt xe khác, đã có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải.”
Điều kiện cuối là chỗ khó với xe thiếu đèn: không có đèn báo hay tay ra hiệu thì bạn khó biết xe phía trước đã “có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải” hay chưa. Khoản 4 còn nói người đi phía trước, khi chưa đủ an toàn, “có tín hiệu rẽ trái” để báo người sau “chưa được vượt”. Bài không kết luận từng trường hợp; còn nghi ngờ thì đi theo sau.
Khoản 6 liệt kê nơi “Không được vượt xe”, gồm “Trên cầu hẹp có một làn đường”, “Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế”, “Trên đường hai chiều tại khu vực đỉnh dốc có tầm nhìn bị hạn chế”, nơi đường giao nhau và “Khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”. Đường làng nhiều ngã ba nhỏ, khúc cua sau lũy tre, nên nhiều đoạn rơi vào những điểm này.
Khi mọi điều kiện đều đủ, thứ tự hợp lý là:
-
Nhìn xa, thấy rõ đoạn định vượt. Khoản 5 yêu cầu báo hiệu “bằng đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi”; một tiếng còi ngắn là đủ.
-
Chờ xe phía trước cho thấy đã nhận ra bạn, chẳng hạn đi sát bên phải hoặc ra hiệu; không thấy gì thì đừng đoán.
-
Vượt một lần, chừa khoảng hở bên cạnh vì thùng hoặc tải có thể rộng hơn thân xe, và chỉ về bên phải khi đã qua hẳn.
Khi xe dừng, rẽ hoặc quay ra giữa đường
Có lúc việc đúng là không vượt:
-
Xe bỗng dừng vì người lái cần xuống xe hay xếp đồ: nhả ga, dừng phía sau, đừng chen vào khoảng hở.
-
Xe rẽ vào cổng hoặc ruộng: Điều 15 khoản 2 nói tín hiệu báo hướng rẽ hoặc tín hiệu bằng tay “phải sử dụng liên tục trong quá trình chuyển hướng”; xe thiếu đèn thì tay ra hiệu có thể là dấu hiệu duy nhất.
-
Xe ngược chiều trên đường hẹp: Điều 17 khoản 1 nói hai xe tránh nhau “phải giảm tốc độ và cho xe đi về bên phải”.
-
Người đi bộ, trẻ nhỏ, vật nuôi: Điều 12 khoản 3 điểm g nhắc “Có vật nuôi đi trên đường hoặc chăn thả ở ven đường”; hãy giảm tốc hoặc dừng.
Xe thuê chạy đường làng: chuẩn bị và khi có sự cố
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00, không giao hay nhận xe ngoài giờ. Chuyến về vùng ven thường chậm hơn dự tính vì xe nông nghiệp, trâu bò và ngã ba nhỏ, nên hãy tính giờ quay về sớm.
Trước khi đi, thử phanh ở chỗ vắng và xem đèn, còi. Có gì lạ thì đừng tự chỉnh, hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa. Nếu chẳng may va chạm nhẹ, dừng ở chỗ an toàn ngoài làn xe chạy, chụp ảnh vị trí và xe, rồi báo tiệm. Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ, đổi xe hay chi phí hư hỏng nên hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi thuê.
Tóm lại
Ba việc cần nhớ: nhả ga sớm, giữ khoảng cách đủ để thấy đường, chỉ vượt khi điều kiện đủ. Xem thêm mục tình huống giao thông, kỹ năng lái cơ bản và kỹ năng. Trên đường đê còn có thể gặp dây diều vắt ngang đường; đoàn xe chậm nối nhau thì xem bài ô tô kéo nhau bằng dây cáp. Cần thuê xe thì xem thuê xe hoặc liên hệ.
Điều luật trích ở trên lấy từ văn bản hợp nhất Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.