Chạy xe về các làng quê, làng nghề phía nam và tây nam Hà Nội, sớm muộn bạn sẽ gặp một cây cầu nhỏ bắc qua kênh mương, mặt bê tông chỉ vừa một chiếc xe, hai bên không có lan can. Qua cầu dân sinh hẹp xe máy không cần kỹ thuật cao, nhưng cần đúng thứ tự: quan sát trước, nhường đúng lúc, giữ bánh ở giữa mặt cầu và đi một mạch sang bờ bên kia.
Qua cầu dân sinh hẹp xe máy: nhận diện loại cầu trước mặt
Cầu dân sinh là những cây cầu do địa phương hoặc người dân làm để nối đường làng, đường ra đồng qua kênh tưới tiêu. Trên các ngả đường quanh vùng Thanh Oai, Ứng Hòa, Chương Mỹ hay dọc những con kênh gần sông Nhuệ, bạn sẽ thấy nhiều kiểu khác nhau:
- Cầu bê tông bản phẳng, mặt cầu chỉ rộng đủ cho xe máy, xe đạp và người đi bộ, mép cầu để trơn không có thành chắn.
- Cầu có lan can thấp hoặc lan can sắt đã gãy một đoạn, nhìn từ xa tưởng an toàn nhưng không đỡ được xe nếu bị lệch.
- Cầu có dốc dẫn ngắn và gắt ở hai đầu, vì mặt cầu phải cao hơn mặt nước kênh.
Điểm chung của chúng là không có chỗ để hai xe tránh nhau, không có lề để dừng, và mép cầu là nơi duy nhất bạn tuyệt đối không muốn bánh xe chạm tới.
Quan sát hai đầu cầu trước khi lên
Bước quan trọng nhất diễn ra trước khi bánh xe chạm vào dốc dẫn. Giảm tốc từ xa và dừng ở chỗ rộng gần chân cầu bên mình, rồi nhìn hết một lượt:
- Đầu cầu bên kia có ai không: xe máy, xe đạp, người đi bộ gánh hàng, trẻ con, đàn vịt hay trâu bò đang được dắt qua.
- Mặt cầu ra sao: khô hay ướt, có rêu, có bùn, có vết nứt hay chỗ bản cầu bị lệch, có vật cản như bó rơm hay đống gạch không.
- Biển báo ở chân cầu: nếu có biển hạn chế tải trọng thì tuân thủ đúng, nhất là khi bạn đang chở người phía sau kèm hàng hóa. Nếu cầu có rào chắn, biển cấm hoặc đang sửa, quay lại tìm đường khác chứ không cố lách qua.
Chỉ khi cầu trống và mặt cầu ổn, bạn mới lên. Gặp đàn gia súc ở hai đầu cầu thì chờ chúng qua hết, cách xử lý chi tiết có trong bài đàn trâu bò, dê hoặc vịt băng đường ở ngoại thành.
Nhường xe đã lên cầu trước
Trên cầu hẹp chỉ vừa một xe, quy ước ngầm ở làng quê rất đơn giản: xe nào đã lên cầu trước được đi trước, bên kia chờ ở chân cầu. Đừng bao giờ cố chen lên khi xe ngược chiều đã ở trên mặt cầu, vì sẽ không ai lùi được và cả hai cùng bị kẹt giữa cầu.
Một vài lưu ý khi nhường:
- Chờ ở chỗ đất rộng bên cạnh lối lên, không đứng chắn ngay miệng dốc dẫn, để xe kia xuống cầu có chỗ đi.
- Với xe ba gác, xe chở hàng cồng kềnh, máy cày nhỏ hay người dắt xe đạp chở đầy rau, nên nhường họ cả khi bạn đến trước một chút, vì họ khó dừng và gần như không thể lùi.
- Khi cả hai bên cùng tới chân cầu một lúc, gật đầu hoặc ra hiệu tay cho rõ ai đi trước, đừng cùng lăn bánh rồi cùng phanh.
Tinh thần nhường nhịn này cũng giống bài gặp đoàn rước trên đường hẹp.
Đi giữa cầu, ga đều, không dừng và không quay đầu
Khi đã lên cầu, mục tiêu là sang bờ bên kia trong một lần, thẳng và êm.
Đặt bánh ở giữa mặt cầu. Giữ hai bánh trên đường trục giữa, cách đều hai mép. Đừng né một vũng nước nhỏ hay một hòn đá bằng cách lượn sát mép, vì mép bê tông thường sứt mẻ và không có gì đỡ nếu bánh trượt ra.
Nhìn đầu cầu bên kia, không nhìn xuống nước. Xe đi theo hướng mắt nhìn. Nhìn xuống mặt kênh hay nhìn chằm chằm vào mép cầu, tay lái sẽ vô thức kéo xe về phía đó.
Ga đều từ chân cầu đến hết cầu. Với xe số, về số thấp và chọn sẵn số trước khi lên dốc dẫn, không sang số khi đang ở trên cầu. Xe tay ga thì giữ tay ga ổn định, không vặn rồi nhả liên tục. Lên dốc dẫn đủ ga để xe không ì, xuống dốc phía bên kia thì bóp nhẹ cả hai phanh từ trước.
Không dừng, không chống chân, không quay đầu giữa cầu. Mặt cầu hẹp không có chỗ đặt chân an toàn, còn quay đầu ở đó gần như chắc chắn đưa một bánh ra sát mép. Lỡ đi nhầm đường thì cứ sang hết cầu, tìm chỗ rộng ở bờ bên kia rồi mới quay lại.
Nếu đang giữa cầu mà có người đi bộ hay trẻ con bất ngờ bước lên từ đầu kia, giảm ga từ từ, phanh nhẹ đều, giữ xe thẳng và nhắc nhẹ bằng còi, không phanh gấp hay bẻ lái tránh.
Trời mưa, ban đêm: dắt xe hoặc đổi đường
Mặt bê tông ướt, có rêu hay bùn, trơn hơn nhiều so với đường nhựa. Ban đêm, đường làng ít đèn, mép cầu không lan can gần như biến mất trong bóng tối, đèn xe chỉ soi được một khoảng trước bánh. Đây là hai lúc nên cân nhắc nghiêm túc việc không chạy qua.
Lựa chọn thứ nhất là dắt xe: tắt máy, xuống xe, hai tay giữ tay lái, bóp phanh khi cần, giữ xe ở giữa mặt cầu và bước chậm. Người ngồi sau cũng xuống đi bộ, đi sau xe chứ không đi song song sát mép. Lựa chọn thứ hai là đổi đường: mở Google Maps xem có cây cầu lớn hơn, có lan can ở gần không, hoặc hỏi người dân trong làng lối đi vòng.
Những đoạn đường quê khác có rủi ro tương tự, như đường đê hẹp có dốc xuống, được nói trong bài đi xe máy trên đường đê sông Hồng.
Người ngồi sau, hàng hóa và xe thuê
Người ngồi sau nên ngồi yên, hai tay bám chắc, không ngoái đầu chụp ảnh hay nghiêng người nhìn xuống kênh khi xe đang trên cầu. Hàng hóa buộc thấp và cân hai bên; một bao đồ lệch về một phía đủ làm xe nghiêng khi đang đi chậm trên mặt cầu hẹp. Nếu cầu quá hẹp mà xe chở nặng, cho người sau xuống đi bộ qua trước là cách đơn giản nhất.
Nếu bạn thuê xe ở tiệm Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên để đi làng nghề ven đô, hãy thử phanh và tay lái ngay khi nhận xe, và hỏi trực tiếp nếu có điều gì chưa rõ về xe.
Tóm lại, qua cầu dân sinh hẹp không lan can chỉ cần nhớ: dừng nhìn hai đầu cầu, nhường xe đã lên trước, giữ bánh ở giữa mặt cầu với ga đều, không dừng hay quay đầu giữa cầu, và trời mưa hay tối thì dắt xe hoặc đổi đường. Các kỹ năng nền tảng khác nằm ở mục kỹ năng lái cơ bản, còn toàn bộ chủ đề lái xe máy ở Hà Nội được gom trong chuyên mục kỹ năng.