Bạn thuê xe chạy về Ba Vì hay Sóc Sơn cuối tuần, đang thong thả trên đường làng thì gặp đàn trâu bò băng qua đường ngay phía trước. Người quen phố thường lúng túng: bấm còi, lách qua hay đứng yên? Bài này kể lại cách tôi vẫn làm sau nhiều chuyến đi ngoại thành, từ lúc thấy dấu hiệu đầu tiên tới khi con vật cuối cùng đã qua hẳn.
Vì sao đàn trâu bò băng qua đường khó đoán hơn xe cộ
Xe máy, ô tô có người điều khiển, có tín hiệu, có quy tắc chung. Con vật thì không. Một con bò đang đi thẳng có thể khựng lại giữa đường chỉ vì thấy bụi cỏ bên kia, con trâu đầu đàn quay ngang thì cả đàn quay theo.
Trâu bò lại to và nặng, khi hoảng thì chạy về hướng bất kỳ, kể cả hướng có xe. Va vào một con bò trưởng thành ở tốc độ vừa phải cũng đủ khiến người đi xe máy ngã nặng. Dê nhỏ hơn nhưng nhanh, hay nhảy và đổi hướng liên tục.
Thêm nữa, người thuê xe thường chưa quen đường: mắt còn bận nhìn bản đồ trên điện thoại, chưa quen những khúc cua khuất sau lũy tre. Vì vậy phản ứng đúng nằm ở chỗ chậm lại sớm, chứ không phải ở kỹ thuật lách xe.
Nhận ra dấu hiệu khi gặp gia súc trên đường ngoại thành
Rất hiếm khi đàn gia súc xuất hiện hoàn toàn bất ngờ. Thường có dấu hiệu trước, chỉ là người đi phố chưa quen để ý:
- Phân trâu bò còn mới trên mặt đường, nhất là thành vệt kéo sang một bên lề.
- Người cầm roi tre đứng ở mép đường, nhìn về phía ruộng hay bãi cỏ.
- Bãi chăn thả, ruộng đã gặt, đồi cỏ thoáng sát đường, nhất là vùng chân núi Ba Vì hay các xã đồi gò quanh Sóc Sơn.
- Tiếng người hô gọi từ phía trong ngõ.
- Sáng sớm và chiều muộn, giờ người dân dắt trâu bò ra bãi hoặc lùa về chuồng.
Thấy một trong những dấu hiệu trên, hãy nhả ga và đặt hờ tay lên phanh ngay. Khúc cua có bụi tre hay tường nhà sát đường là chỗ nên đi chậm nhất, vì đàn có thể ở ngay sau góc khuất. Kiểu quan sát này giống cách bạn đề phòng một đứa trẻ chạy ra từ ngõ, tôi đã viết kỹ hơn trong bài xử lý khi trẻ lao ra đường.
Dừng chờ đúng cách: vị trí, tiếng máy và chiếc còi
Khi đàn đã bắt đầu sang đường, cách an toàn nhất thường là dừng hẳn và chờ. Vài phút chờ không đáng gì so với rủi ro bị một con bò hoảng hất ngã.
Chọn chỗ dừng
Dừng cách đàn một khoảng đủ xa để con vật không thấy bị dồn, thường là vài thân xe trở lên tùy độ lớn của đàn. Tấp sát lề phải, chỗ mặt đường chắc, tránh mép đất mềm ven ruộng hay sát mương. Nếu phía sau có xe khác, bật xi nhan hoặc giơ tay ra hiệu để họ biết bạn sắp dừng.
Tắt máy hay để nổ
Với đàn đông, đi chậm, tôi thường tắt máy, chân chống đất, hai tay vẫn giữ tay lái. Tiếng máy đều ít khi làm trâu bò sợ, nhưng tiếng rồ ga thì có. Đừng vê ga cho nổ to để “giục” đàn đi nhanh.
Còi: dùng ít, hoặc không dùng
Bấm còi dồn dập là sai lầm phổ biến nhất. Âm thanh chói và liên tục khiến con vật hoảng, có thể quay đầu chạy ngược hoặc lao thẳng vào làn xe. Nếu cần báo cho người chăn biết bạn có mặt, một tiếng còi ngắn từ xa là đủ, sau đó im lặng chờ.
Đi qua đàn trâu bò, dê: nhìn người chăn trước, con vật sau
Người chăn hiểu đàn của mình hơn bạn rất nhiều. Khi họ giơ tay ra hiệu cho đi, hoặc đã lùa đàn dồn gọn vào một bên, đó mới là lúc bạn nên di chuyển.
- Khởi động lại nhẹ nhàng, về số thấp với xe số hoặc vê ga thật nhẹ với xe tay ga.
- Đi ở tốc độ đi bộ, giữ hướng thẳng, chọn phía xa nhất có thể so với đàn.
- Không đi sát phía sau trâu bò, vì con vật có thể lùi hoặc đá hậu bất ngờ.
- Không chen vào giữa hai nhóm đang tách đàn, nhất là giữa con mẹ và con nhỏ.
- Để mắt tới con gần nhất, sẵn sàng dừng lại nếu nó đổi hướng.
Với đàn dê, càng phải chậm hơn. Dê hay tách lẻ, có con đứng nhởn nhơ giữa đường, có con bất chợt phóng qua đầu xe. Đừng đuổi chúng bằng cách rồ máy; chờ người chăn gom lại hoặc chờ con lẻ tự đi.
Tình huống tôi gặp nhiều lần trên một đoạn đường làng ven bãi sông: đàn bò đã qua gần hết, chỉ còn một con đứng giữa đường gặm cỏ. Xe phía sau sốt ruột lách lên trước, con bò giật mình quay ngang, người kia phải phanh gấp suýt ngã. Đàn chưa qua hết thì chưa phải lúc vượt, dù chỉ còn một con.
Vịt chạy ngang đường khi đi xe máy: nhỏ nhưng nhiều
Đàn vịt chạy đồng thường đông, có khi kín cả mặt đường hẹp. Vịt nhỏ nên nhiều người coi thường, nhưng phanh gấp trên mặt đường ướt, dính bùn rất dễ trượt bánh.
Khi thấy vịt chạy ngang đường khi đi xe máy, hãy giảm tốc từ xa và chờ đàn qua. Vịt đi theo khối, bị dồn sẽ tản ra mọi phía, nên cố len giữa đàn chỉ khiến chúng chạy lung tung quanh bánh xe. Người chạy vịt thường cầm sào dài lùa từ phía sau, nhìn hướng sào là biết đàn sẽ đi về đâu.
Sau khi đàn đi qua: mặt đường còn để lại gì
Đàn đi rồi nhưng mặt đường chưa sạch. Phân, bùn từ móng chân, nước tràn từ ruộng có thể làm đoạn đường trơn hơn hẳn, nhất là sau mưa hoặc lúc sương sớm. Đi qua chậm, giữ thẳng tay lái, tránh phanh hay đánh lái gấp trên vệt bẩn, giống khi bạn gặp vệt dầu loang trên mặt đường.
Cũng đừng vội tăng tốc, có khi còn con chậm chân sau bụi cây hoặc người chăn đang lùa thêm nhóm khác ra.
Chuẩn bị cho chuyến ngoại thành bằng xe thuê
Phản ứng tốt với gia súc bắt đầu từ chiếc xe ổn định. Trước khi nhận xe, thử phanh trước sau, kiểm tra còi, lốp và đèn. Đường ngoại thành chiều muộn tối nhanh, đèn yếu khiến bạn thấy đàn trâu đen sẫm quá muộn.
Hãy tính giờ về trước khi trời tối hẳn, vì đó cũng là giờ trâu bò được lùa về chuồng. Nếu thuê xe ở Nguyễn Tú, bạn có thể hỏi trước loại xe dễ điều khiển ở tốc độ chậm trên đường làng.
Đường làng là lối đi chung của người, xe và cả con vật. Nhường đàn gia súc vài phút, gật đầu chào người chăn, bạn vừa an toàn vừa không gây khó chịu cho người địa phương, giống tinh thần kiên nhẫn khi gặp đoàn rước trên đường hẹp.
Ghi nhớ trước chuyến đi tới
Trước cuối tuần này, hãy tự nhắc ba việc: thấy dấu hiệu là nhả ga, đàn đang qua là dừng hẳn, đi qua theo hiệu của người chăn chứ không theo sự sốt ruột của mình. Đọc thêm các tình huống tương tự ở chuyên mục tình huống giao thông, và xem toàn bộ hướng dẫn lái an toàn tại mục kỹ năng lái xe.