Bữa cơm cuối tuần trong ngõ Ngọc Lâm, cả nhà vừa nâng mấy ly bia thì bố bỗng kêu đau ngực. Đã uống rượu chở người đi viện bằng xe máy có nên không? Chiếc xe dựng ngay cửa, bệnh viện cách vài cây số, phản xạ đầu tiên là dắt xe ra chở đi. Bài này giúp bạn chọn giữa gọi 115, gọi taxi hay nhờ người không uống, để người bệnh đến viện nhanh mà không thêm một tai nạn nữa.
Đây là hướng dẫn chung cho người không có chuyên môn y tế. Khi đã nối máy với tổng đài 115, hãy làm theo hướng dẫn của tổng đài viên.
Đã uống rượu chở người đi viện: luật có ngoại lệ không
Câu trả lời ngắn: không. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, tại Điều 9 khoản 2 nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Khoản này không kèm điều kiện nào về lý do lên xe. Luật có nhắc đến tình huống cấp cứu ở chỗ khác: Điều 33 khoản 1 cho phép người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chở tối đa hai người khi chở người bệnh đi cấp cứu. Nhưng đó là ngoại lệ về số người được chở, không phải về nồng độ cồn. Người lái vẫn phải không có cồn trong máu hoặc hơi thở.
Mức xử phạt cụ thể nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu con số. Điều đáng lo hơn tiền phạt là chuyện xảy ra trên đường.
Vì sao tự chở bằng xe máy lại làm chậm việc cấp cứu
Trong lúc hoảng, ai cũng nghĩ tự chở là nhanh nhất. Thực tế thường ngược lại:
- Người bệnh khó ngồi vững. Người đau ngực, khó thở, chóng mặt hay sắp ngất có thể đổ người, tuột tay khỏi người lái. Một cú ngã xe lúc này nguy hiểm hơn cả cơn bệnh.
- Người lái đang có cồn. Phản xạ chậm, đánh giá khoảng cách kém, lại thêm hoảng loạn và vội vàng. Đường Nguyễn Văn Cừ hay cầu Chương Dương giờ tan tầm không tha thứ cho một quyết định vội.
- Không ai theo dõi người bệnh. Người lái phải nhìn đường, không thể để ý người ngồi sau còn tỉnh hay không.
- Xe cấp cứu có người và thiết bị để xử trí ngay trên đường, xe máy thì không.
Nếu xảy ra va chạm, bạn có thêm một người bị thương và cả trách nhiệm pháp lý của người lái có cồn. Bài gây tai nạn khi trong người có cồn nói rõ phần này.
Gọi 115 khi đã uống rượu: lúc nào gọi ngay
Gọi 115 ngay, không chần chừ, khi người thân có một trong các dấu hiệu:
- Bất tỉnh, gọi không trả lời, hoặc lơ mơ bất thường.
- Khó thở, đau thắt ngực, vã mồ hôi lạnh.
- Méo miệng, nói ngọng, yếu hoặc tê một bên tay chân đột ngột.
- Co giật, chảy máu nhiều, ngã đập đầu.
Không chắc có nặng hay không thì cứ gọi; tổng đài viên sẽ giúp bạn đánh giá. Việc bạn đã uống không ảnh hưởng đến cuộc gọi, nhưng hãy nói chậm, rõ:
- Địa chỉ: số nhà, ngõ, phố, phường, mốc dễ thấy như chợ, trường học, cổng chùa. Ngõ sâu ở Bồ Đề hay Gia Lâm nên nói rõ lối vào.
- Tình trạng: còn tỉnh không, thở thế nào, xảy ra từ lúc nào.
- Số điện thoại để xe cấp cứu gọi lại khi tìm đường.
Sau đó cử một người tỉnh táo ra đầu ngõ đón xe, mở sẵn cửa, dọn lối đi. Phân biệt 113, 114, 115 có ở bài gọi số khẩn cấp nào khi gặp sự cố trên đường.
Khi nào gọi taxi hoặc nhờ người không uống
Có những trường hợp người bệnh vẫn tỉnh, tự đi lại được, cần khám sớm nhưng không ở mức nguy kịch: sốt cao, đau bụng âm ỉ, đứt tay cần khâu. Khi đó:
Gọi taxi hoặc xe công nghệ
Ô tô có chỗ cho người bệnh ngồi tựa hoặc nằm nghiêng, có người đi cùng ngồi bên cạnh theo dõi. Đặt xe ngay khi quyết định đi, báo tài xế là chở người ốm để họ tới sát cửa. Ở các phố đông như Hoàn Kiếm hay Cầu Giấy, hãy đón ở đầu phố nơi ô tô dừng được.
Nhờ người tỉnh táo
Trong bữa tiệc thường có người không uống: người lái xe được phân công, người đang dùng thuốc, người kiêng rượu. Nhờ họ chở bằng ô tô, hoặc gọi hàng xóm, người nhà ở gần. Nếu họ chỉ có xe máy và người bệnh còn ngồi vững, hãy để người không uống cầm lái, một người khác ngồi giữa giữ người bệnh, theo đúng trường hợp chở người bệnh đi cấp cứu mà luật cho phép.
Tình trạng xấu đi trên đường
Đang trên taxi mà người bệnh lả đi, khó thở hơn: gọi 115 ngay từ xe, báo vị trí, làm theo hướng dẫn, hoặc đề nghị tài xế dừng ở chỗ an toàn chờ xe cấp cứu.
Chuẩn bị gì trong lúc chờ xe
Trong vài phút chờ, người còn tỉnh táo nhất trong nhà nên lo:
- Giấy tờ tùy thân, thẻ bảo hiểm y tế của người bệnh nếu có.
- Đơn thuốc, các loại thuốc đang dùng để báo bác sĩ.
- Điện thoại đã sạc, ít tiền mặt, áo khoác cho người bệnh.
- Không cho người bệnh uống rượu, bia hay ăn gì khi chưa rõ bệnh.
Bản thân bạn đã uống thì vẫn đi theo được, ngồi cạnh người bệnh trên taxi hoặc xe cấp cứu. Bạn chỉ không cầm lái.
Nếu đang dùng xe máy thuê
Nếu bạn là khách thuê xe và chuyện xảy ra khi đang ăn tối ở quán, hãy để xe lại: gửi ở bãi gần quán, khóa cổ, rút chìa, chụp ảnh vị trí và vé gửi. Hôm sau tỉnh táo quay lại lấy. Gợi ý chỗ gửi có ở bài để xe máy thuê ở đâu khi đã uống rượu bia. Nếu cần dời ngày trả xe, nhắn tiệm Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00) qua số 0942467674 để xác nhận trực tiếp.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần xử trí là hướng dẫn chung, không thay cho chỉ định của nhân viên y tế. Trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, Điều 33 khoản 1.
Lúc người thân cần đi viện, việc đúng nhất bạn làm được là gọi đúng người chở. Các bài khác về rượu bia và lái xe nằm trong mục nồng độ cồn, quy định chung ở chuyên mục an toàn và pháp lý.