Ai sống gần chợ hay đi chơi phố cổ Hà Nội đều từng phải đi xe máy qua chợ đông người: con đường quanh chợ Đồng Xuân buổi sáng chật kín người mua, gánh hàng rong và xe đẩy, còn khu chợ Long Biên về chiều thì xe ba gác, xe thồ chen nhau dưới chân cầu. Ở những chỗ như vậy, chuyện quan trọng không phải là đi nhanh qua cho xong, mà là đi chậm, đều và nhìn thấy trước người sắp bước ra trước bánh xe. Bài này gói lại vài thói quen dùng được cho mọi loại xe, từ xe số, xe ga đến xe điện.
Vì sao đi xe máy qua chợ đông người khác hẳn ngoài phố
Ngoài đường phố, mọi người ít nhiều đi theo làn và theo đèn. Trong chợ thì không. Người mua đi bộ thẳng giữa lòng đường, dừng lại đột ngột khi thấy mớ rau ưng ý, quay lưng hỏi giá mà không nhìn phía sau. Sạp hàng bày lấn ra mặt đường, thùng xốp xếp chồng che khuất tầm nhìn, người bán hàng bê rổ cá băng ngang. Nền đường quanh khu bán thủy sản thường ướt nước, có khi lẫn vảy cá, lá rau dập.
Nói gọn lại, trong chợ có ba thứ khiến người lái dễ lúng túng:
- Người đi bộ không có hướng cố định, có thể đổi ý bất cứ lúc nào.
- Vật cản di động: xe đẩy, xe ba gác, người gánh hàng, trẻ con chạy theo mẹ.
- Mặt đường xấu và bẩn: ướt, lồi lõm, có nắp cống, có đá kê chân sạp.
Vì vậy cách đi xe ở đây gần với dắt bộ hơn là chạy xe.
Giữ tốc độ đi bộ mà xe không chao đảo
Mốc dễ nhớ nhất là đi ngang nhịp bước của người đi bộ cạnh mình. Nếu bạn liên tục vượt họ, nghĩa là bạn đang đi nhanh hơn mức nên đi. Cái khó là xe máy càng chậm càng khó giữ thăng bằng, nên người mới thường loạng choạng rồi chống chân liên tục.
Vài mẹo giữ xe vững khi chạy rất chậm:
- Xe số: để số một, ga nhỏ, có thể bóp nhẹ côn nếu xe có côn tay; tránh nhấp ga giật cục.
- Xe ga và xe điện: giữ ga thật hé và đều, đồng thời rà nhẹ phanh sau. Lực kéo của động cơ chống lại lực phanh làm xe đầm hơn hẳn so với thả ga trôi.
- Mắt nhìn xa vài bước, không nhìn chằm chằm vào bánh trước. Nhìn gần làm tay lái lắc theo.
- Đầu gối khép vào thân xe, vai thả lỏng, khuỷu tay hơi cong.
Muốn quen với cảm giác ga nhỏ và giữ thăng bằng ở tốc độ chậm, bạn có thể luyện trước ở chỗ vắng theo bài tập chạy hình số 8 bằng xe máy.
Ánh mắt quét hai bên: đọc trước người sắp bước ra
Trong chợ, nguy hiểm thường đến từ hai bên chứ không phải phía trước. Thay vì nhìn một điểm, hãy để mắt quét qua lại theo hình quạt: phía trước, sạp bên trái, sạp bên phải, rồi lại phía trước.
Những dấu hiệu nên giảm tốc ngay
- Người vừa trả tiền xong, đang cất ví và quay người ra đường.
- Người bê thùng hàng to che mất mặt, không nhìn thấy bạn.
- Trẻ nhỏ đứng tách khỏi tay người lớn ở mép sạp.
- Xe đẩy hàng hoặc xe máy chở hàng đang lùi ra từ khe giữa hai sạp.
Khe hở giữa các sạp và xe đang đỗ
Những khe trống giữa hai quầy hàng, đầu ngõ nhỏ hay khoảng giữa hai xe chở hàng đang đỗ là nơi người bước ra mà bạn không kịp thấy. Hãy chạy cách xa những khe đó hơn bình thường nếu đường đủ rộng. Tình huống này khá giống khi đi qua dãy ô tô đỗ ven đường, đã được phân tích trong bài đi qua hàng ô tô đỗ ven đường.
Phanh sẵn tay: phản xạ khi có người bất ngờ bước ra
Khi đi qua chợ, hãy đặt sẵn hai ngón tay lên tay phanh trước suốt quãng đường. Vài phần giây tiết kiệm được ở đây đủ để xe dừng trước khi chạm vào người đi bộ. Khi có ai đó bước ra:
- Dừng lại thay vì lách qua. Ở tốc độ đi bộ, xe dừng gần như tại chỗ. Lách qua khe hẹp giữa người và sạp dễ quệt vào hàng hóa hoặc va người thứ hai mà bạn chưa thấy.
- Bóp đều cả hai phanh, đặc biệt trên nền ướt gần hàng cá, hàng rau. Không bóp mạnh riêng phanh trước khi tay lái đang lệch.
- Chuẩn bị chân chống xuống đất khi xe sắp dừng, giữ thân xe thẳng đứng.
- Chờ người đi qua hẳn rồi mới đi tiếp, vì người vừa giật mình thường hay lùi lại một bước.
Cách phản ứng chung với người đi bộ xuất hiện đột ngột, kể cả ngoài phố, được nói thêm trong bài người đi bộ bỗng xuất hiện.
Bấm còi ít và đúng lúc, đừng bấm liên tục
Nhiều người nghĩ bấm còi liên tục giúp mở đường. Thực tế trong chợ, tiếng còi bất ngờ ngay sau lưng làm người ta giật mình, nhiều khi bước lùi hoặc né ngang đúng về phía bánh xe.
Thứ tự ưu tiên nên là:
- Chờ và đi theo dòng người khi phía trước đang tắc.
- Lên tiếng nhẹ nhàng, kiểu “cho cháu đi nhờ với ạ”, hiệu quả hơn còi ở khoảng cách gần.
- Một tiếng còi ngắn chỉ khi ai đó đang quay lưng sắp lùi vào xe mà chưa biết bạn ở đó.
- Buổi tối ở chợ đêm, bật đèn chiếu gần, không bật đèn pha chiếu thẳng vào mặt người đi bộ.
Khi nào nên gửi xe và đi bộ vào chợ
Có những lúc cách an toàn nhất là không đi xe vào trong. Nên tìm chỗ gửi xe rồi đi bộ khi:
- Chợ đang giờ cao điểm, người đi bộ kín cả lòng đường, như quanh chợ Đồng Xuân sáng cuối tuần hoặc các tối khu phố đi bộ Hoàn Kiếm mở cửa.
- Bạn chở theo đồ cồng kềnh hoặc chở thêm người phía sau, xe nặng và khó giữ ở tốc độ chậm.
- Bạn vừa thuê xe, chưa quen phanh và ga của chiếc xe lạ.
- Mặt đường ướt và trơn sau mưa hoặc ở khu bán thủy sản.
Hầu hết các chợ lớn đều có bãi trông xe xung quanh. Hãy giữ kỹ vé xe và hỏi giá gửi trước khi để xe. Kinh nghiệm cụ thể về chỗ đỗ ở chợ Long Biên có trong bài chợ Long Biên và chỗ để xe. Nếu định vào phố cổ, bạn cũng nên xem trước giờ nào nên tránh khi chạy xe máy trong phố cổ.
Tóm lại
Qua chợ đông người, hãy đi bằng nhịp bước chân, mắt quét hai bên, tay đặt sẵn trên phanh và nhường người đi bộ trước. Còi chỉ dùng khi thật cần, và đừng ngại gửi xe để đi bộ. Bạn có thể đọc thêm các bài trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản hoặc quay về trang kỹ năng đi xe máy để xem toàn bộ chủ đề.