Đeo kính râm đi xe máy giữa trưa hè Hà Nội là chuyện dễ chịu: mặt đường bớt lóa, mắt đỡ nheo, kính cũng chặn được một phần gió và bụi. Nhưng chính chiếc kính ấy lại thành vấn đề khi bạn lao từ ngoài nắng vào hầm chui Kim Liên hay chạy xuống hầm gửi xe của một trung tâm thương mại: trong vài giây đầu, mọi thứ trước mặt gần như tối đen. Bài này nói về hai việc: chọn kính râm thế nào cho hợp với việc lái xe, và lúc nào phải tháo kính ra, tháo sao cho an toàn.
Đeo kính râm đi xe máy: lợi ích và cái bẫy
Kính râm giúp bạn nhìn thoải mái hơn trên những con đường nhiều nắng phản chiếu, như đường Võ Chí Công, đường Phạm Văn Đồng hay các đoạn đê trống. Nắng gắt làm mắt nheo, nheo lâu thì mỏi, và mỏi thì phản xạ chậm đi.
Cái bẫy nằm ở chỗ mắt người không đổi kịp theo ánh sáng. Từ trời nắng gắt chui vào chỗ tối, mắt cần một khoảng thời gian để quen. Đeo thêm kính râm nghĩa là bạn đang tự làm tối thêm một lớp, đúng lúc mắt đã thiếu sáng. Trong hầm, ngay sau cửa hầm có thể là đuôi một chiếc xe đang phanh, một vũng nước hay một người vừa chuyển làn.
Vì vậy, chiếc kính râm tốt cho người đi xe không phải chiếc tối nhất, mà là chiếc vừa đủ dịu mắt và dễ tháo ra khi cần.
Chọn tròng kính: đừng chọn loại tối nhất
Khi đi mua kính để lái xe, vài tiêu chí dưới đây đáng để ý hơn kiểu dáng.
Độ tối vừa phải
Nói chung, tròng tối vừa phải hợp với đi phố hơn tròng rất tối. Đeo thử rồi nhìn vào chỗ bóng râm trong cửa hàng: nếu thấy mọi thứ đã sậm đến mức khó đọc chữ trên biển, tròng đó quá tối cho việc lái xe hằng ngày. Thông số tròng thường ghi trên nhãn hoặc gọng, hãy hỏi người bán giải thích nếu không rõ.
Màu tròng giữ đúng màu đèn
Tròng xám hoặc nâu thường giữ màu sắc khá tự nhiên, đèn đỏ vẫn ra đỏ, đèn xanh vẫn ra xanh. Tránh những tròng màu lạ như xanh dương đậm, hồng hay tím, vì chúng có thể làm bạn khó phân biệt đèn tín hiệu và đèn phanh xe phía trước.
Tròng phân cực và tròng đổi màu
Tròng phân cực giảm lóa tốt trên mặt đường ướt, nhưng có thể làm màn hình đồng hồ điện tử trên một số xe hay màn hình điện thoại gắn ghi đông khó đọc. Thử nhìn màn hình khi mua. Tròng đổi màu tiện cho người không muốn mang hai kính, nhưng thường sáng lại chậm, không kịp khi bạn vào hầm, nên đừng coi nó là lý do để khỏi tháo kính.
Gọng vừa với mũ bảo hiểm
Gọng mảnh, càng kính thẳng sẽ luồn vào trong mũ dễ hơn, không bị ép vào thái dương. Mang mũ theo khi đi mua kính để đội thử. Nếu bạn vốn đeo kính cận, cách phối kính với mũ được nói kỹ trong bài đeo kính cận dưới mũ bảo hiểm.
Hầm chui, hầm gửi xe: tháo kính trước khi vào
Đây là phần quan trọng nhất. Hà Nội có nhiều hầm chui trong nội đô như hầm Kim Liên, hầm Thanh Xuân hay hầm Trung Hòa. Nếu lộ trình của bạn có đoạn đi qua hầm, hãy coi việc tháo kính là một bước của chuyến đi, chứ không phải chuyện để ứng biến.
Nguyên tắc chung:
- Tháo hoặc đổi kính trước, không làm trong hầm. Đang ở trong hầm mà một tay cầm lái, một tay gỡ kính dưới mũ là rất nguy hiểm.
- Tận dụng lúc dừng đèn đỏ cuối cùng trước hầm. Đây là lúc xe đứng yên, bạn có thể tháo kính, cất vào túi áo hoặc hộp, rồi mới đi tiếp.
- Nếu không có điểm dừng phù hợp, hãy tháo kính từ chỗ đỗ xe trước khi xuất phát, hoặc chọn làn đi trên mặt đất thay vì xuống hầm.
- Vào hầm, giảm tốc và giữ khoảng cách. Kể cả không đeo kính, mắt vẫn cần vài giây để quen với ánh sáng trong hầm.
Hầm gửi xe ở chung cư, trung tâm thương mại và tòa văn phòng cũng tương tự, thậm chí còn tối hơn hầm chui, dốc xuống ngoặt gắt và có người đi bộ. Tháo kính ở trên mặt đất, trước khi rẽ vào dốc, rồi mới chạy chậm xuống.
Trời tối, trời mưa: không dùng kính râm
Kính râm chỉ dành cho ban ngày nắng. Không dùng kính râm khi lái xe ban đêm, kể cả loại tròng nhạt hay quảng cáo là “kính đi đêm” có màu. Ban đêm, mắt cần mọi chút ánh sáng có thể để nhìn ổ gà, nắp cống, người đi bộ mặc đồ tối.
Những thời điểm cần tháo kính râm sớm:
- Chiều muộn, khi trời bắt đầu sập tối, nhất là mùa đông Hà Nội khi trời tối sớm.
- Trời âm u chuẩn bị mưa hoặc đang mưa, khi mặt đường đã sẫm màu.
- Sương mù sáng sớm trên các tuyến ven đê hay ngoại thành.
- Chạy vào phố nhỏ nhiều bóng cây, như các phố quanh hồ Thiền Quang hay ngõ trong khu Ba Đình, chỗ ánh sáng thay đổi liên tục.
Mang theo một kính tròng trong hoặc kính cận thường ngày để đổi. Kinh nghiệm chạy phố sau khi trời tối có trong bài chạy xe ban đêm trong nội đô. Còn khi nắng chiều xiên thẳng vào mắt, xem bài mắt bị nắng chiếu buổi chiều khi chạy xe.
Cách đổi kính gọn gàng
Đổi kính nhanh hay chậm phụ thuộc vào việc bạn đã chuẩn bị chỗ cất hay chưa:
- Luôn có hộp kính mềm hoặc cứng trong cốp, để không phải nhét kính vào túi quần rồi đè gãy.
- Cân nhắc mũ có kính chống nắng lật phía trong. Loại này hạ và nâng bằng một nút, không cần tháo mũ, tiện cho người hay qua hầm. Dù vậy, vẫn nên nâng lên khi xe đang dừng.
- Dừng hẳn xe khi đổi kính. Ép vào lề phải, dựng chân chống, tháo mũ nếu cần. Đừng vừa chạy vừa đổi.
Nếu mắt bạn thường xuyên chói, mỏi, chảy nước hay nhìn mờ dù đã đeo kính phù hợp, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia mắt thay vì tự đổi sang tròng tối hơn.
Bài viết chỉ chia sẻ kinh nghiệm của người đi xe, không thay thế ý kiến bác sĩ mắt. Thông tin có thể thay đổi theo thể trạng từng người và quy định hiện hành; bạn có thể đối chiếu thêm tại cổng thông tin của Bộ Y tế và tra văn bản giao thông tại Cổng văn bản chính phủ.
Tóm lại
Chọn kính râm tròng vừa phải, màu xám hoặc nâu, gọng vừa mũ; tháo kính trước khi vào hầm chui, hầm gửi xe; và không đeo kính râm khi trời đã tối. Các bài khác về giữ thể trạng trên yên xe nằm ở mục sức khỏe khi lái xe, còn toàn bộ kỹ năng lái xe máy trong phố có ở chuyên mục kỹ năng.