Nút bịt tai khi đi xe máy là thứ nhiều người nhạy cảm với tiếng ồn từng nghĩ tới: gió ù trong mũ, tiếng động cơ, tiếng còi dồn dập trên phố Hà Nội đều có thể làm người ta mệt và khó chịu. Bài này không phán quyết đúng sai thay bạn: bài nêu điều luật, nói thẳng chỗ không kết luận, và giải thích vì sao nghiêng về hướng thận trọng, tức không khuyến khích đeo khi cầm lái. Đây không phải bài y tế và không bàn về thính lực của riêng ai.
Nút bịt tai khi đi xe máy: điều luật nói gì và điều bài không kết luận
Điều 33 khoản 3 nêu những hành vi người lái xe mô tô, xe gắn máy không được thực hiện; điểm c ghi: “Sử dụng ô, thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính”. Điều luật không nhắc tên nút bịt tai mà dùng cụm rộng “thiết bị âm thanh”, và bài không kết luận nút bịt tai hay nút chống ồn có thuộc cụm đó hay không. Các bài tiếng Việt mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) chủ yếu bàn về thiết bị phát âm thanh vào tai, chưa thấy nguồn nào nói riêng về nút bịt tai.
Còn người ngồi sau? Khoản 4 liệt kê riêng những việc người được chở không được làm, trong đó có điểm đ: “Hành vi khác gây mất trật tự, an toàn giao thông đường bộ”. Bài không kết luận người ngồi sau đeo nút bịt tai có thuộc điểm này hay không.
Ai cần câu trả lời pháp lý cho trường hợp cụ thể nên hỏi cơ quan có thẩm quyền. Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng; nguyên văn các điều luật có tại cổng thông tin của Chính phủ, các quy tắc khác ở mục quy định giao thông.
Nghe còi và xe sau lưng: người có nút bịt tai sẽ dựa nhiều hơn vào gương và mắt
Trên đường, tiếng còi và tiếng xe phía sau là một cách để biết điều đang diễn ra ngoài tầm mắt. Người đang đeo nút bịt tai sẽ phải dựa nhiều hơn vào mắt: nhìn gương đều chứ không chỉ khi định rẽ, quay đầu nhìn qua vai trước khi đổi làn, bật xi nhan sớm, và để ý đèn phanh, đèn xi nhan của xe xung quanh.
Còn nút bịt tai làm thay đổi khả năng nghe còi và xe sau lưng đến đâu thì bài không đưa kết luận. Các nguồn mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) phần lớn là trang của bên bán sản phẩm; bài chưa thấy kiểm nghiệm độc lập nên không dựa vào lời quảng cáo, không nêu tên sản phẩm, không so sánh loại và không nêu mức ồn bằng số. Vì chưa có cơ sở rõ ràng, bài chọn hướng thận trọng.
Những lúc không nên đeo, kể cả khi bạn thấy đã quen
Bài nghiêng về không đeo khi cầm lái. Nếu phải chỉ ra những lúc bài thấy nên bỏ ra, thì đó là:
- Trước khi nổ máy: nếu đang đeo ở nơi ồn khác, hãy bỏ ra và cất vào hộp hay túi.
- Ở chỗ xe và người có thể xuất hiện bất ngờ, như đầu ngõ, cổng chợ, lối ra vào bãi gửi xe. Điều 12 khoản 3 yêu cầu người điều khiển “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” trong nhiều trường hợp, trong đó có “khu vực đông dân cư, chợ”.
- Khi dừng chờ đèn đỏ hoặc nhường đường: bạn vẫn đang ở trên đường, và tiếng còi hay lời nhắc của người xung quanh vẫn là thông tin.
- Khi có người ngồi sau cần báo cho bạn điều gì đó.
- Khi mới nhận xe thuê và chưa quen xe.
Bài không nói rằng ở những lúc khác thì đeo là được; bài chỉ nêu những lúc thấy rủi ro rõ nhất.
Tiếng gió ồn khi đi xe máy: bớt ồn mà không cần đeo gì vào tai
Nhiều người thấy tiếng gió lùa trong mũ là một trong những thứ làm khó chịu khi chạy. Các hướng dẫn cho người đi mô tô mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) cùng nói độ vừa của mũ ảnh hưởng đến tiếng ồn: mũ ôm đầu thì gió lùa ít hơn, mũ rộng hoặc lỏng thì gió lọt vào nhiều hơn. Đó là hướng dẫn chung cho mô tô, chưa phải tài liệu riêng cho xe tay ga ở Hà Nội. Việc bài khuyên được là đội mũ vừa đầu và cài quai đúng quy cách; Điều 33 khoản 2 ghi: “Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.” Đừng nới quai hay đội lệch để đỡ ù.
Một số hướng dẫn còn nhắc khe hở quanh kính che mặt và quanh cổ là nơi gió lọt vào; bài không hướng dẫn tự dán, độn hay sửa mũ. Nhiều người thấy dễ chịu hơn khi chạy chậm lại, chọn tuyến ít xe nếu bản đồ cho phép, và dừng nghỉ giữa các chặng ở chỗ được phép, không lên vỉa hè. Đó là những cách không cần đeo gì vào tai.
Người nhạy cảm với tiếng ồn: hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên thính học
Nếu tiếng ồn khiến bạn khó chịu hơn hẳn người xung quanh, hoặc sau chuyến đi bạn thấy đau tai, ù tai hay nghe kém đi, đó là chuyện nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên thính học đã khám cho bạn; bài không đoán nguyên nhân và không nêu mức ồn nào là chịu được. Hai câu có thể mang theo:
- Khi đi xe máy, tiếng ồn làm khó chịu; bác sĩ có lời khuyên nào để bảo vệ tai không ạ?
- Sau chuyến đi xa, tai có cảm giác ù; bác sĩ thấy có cần khám thêm không ạ?
Nếu đang thuê xe: kiểm mũ và hỏi tiệm khi nhận xe
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này. Khi nhận xe, hãy đội thử mũ và cài quai ngay tại chỗ; nếu mũ rộng, lỏng hoặc quai không cài vừa, nói với tiệm trước khi đi. Việc tiệm có mũ khác để đổi hay không, cũng như việc đổi giờ nhận xe, là điều xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trong giờ mở cửa; bài không hứa trước điều nào. Các bước nhận và trả xe có ở mục nhận xe, trả xe, còn câu hỏi riêng cho tiệm xem ở trang liên hệ.
Tóm lại
Nút bịt tai khi đi xe máy: bài không kết luận điều luật và chưa có cơ sở để nói bạn vẫn nghe đủ, nên nghiêng về không đeo khi cầm lái. Muốn bớt ồn, hãy đội mũ vừa đầu, cài quai đúng, nghỉ giữa các chặng; nếu tiếng ồn làm khó chịu quá mức, hãy hỏi bác sĩ. Các bài khác về cơ thể người lái nằm ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe, còn kỹ năng lái xe máy nói chung ở mục kỹ năng.