Nhiều người cận thị chọn đeo kính áp tròng đi xe máy vì đội mũ bảo hiểm không bị cấn gọng, không lo kính trượt trên sống mũi. Nhưng chỉ cần một buổi chạy ngược gió trên cầu Vĩnh Tuy hay đi sau xe tải trên đường Nguyễn Văn Linh, bạn sẽ hiểu cái giá của nó: gió thổi thẳng vào mắt, một hạt bụi lọt vào dưới tròng kính là cả con mắt cộm lên, chảy nước, nheo lại đúng lúc cần nhìn rõ nhất. Bài này không bàn chuyện chọn loại kính hay chăm sóc mắt, phần đó thuộc về bác sĩ và chuyên gia đo kính. Ở đây chỉ nói chuyện của người cầm lái: che mắt thế nào, mang theo gì trong cốp, và làm gì khi mắt khó chịu giữa đường.
Vì sao đeo kính áp tròng đi xe máy dễ gặp chuyện hơn đi bộ
Đi bộ hay ngồi văn phòng, mắt chỉ gặp gió nhẹ. Trên xe máy, luồng gió đập vào mặt liên tục suốt chuyến đi, cộng với bụi từ công trình, khói từ ống xả xe phía trước, cát bay lên từ mép đường. Người đeo kính gọng có hai mảnh tròng che chắn một phần, còn người đeo kính áp tròng thì mắt gần như để trần.
Ở Hà Nội, vài kiểu đoạn đường hay khiến người đeo lens khổ nhất:
- Cầu và đê thoáng gió, như cầu Long Biên, cầu Chương Dương, đê Hồng Hà hay đường đê qua Gia Lâm. Gió ngang sông thổi mạnh và đổi hướng bất chợt.
- Đoạn có công trình đang thi công, nơi xe tải chở vật liệu ra vào, mặt đường phủ một lớp bụi mịn.
- Đường lớn giờ cao điểm, nhất là các trục ra cửa ngõ như Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự, khi bạn bị kẹp sau đuôi xe buýt, xe tải.
Điểm đáng lo không chỉ là khó chịu. Khi mắt cộm, phản xạ tự nhiên là nhắm lại hoặc đưa tay lên dụi. Trên xe đang chạy, cả hai đều làm bạn mất tầm nhìn trong vài giây, đủ để không kịp thấy chiếc xe phía trước đang phanh.
Che mắt trước khi gió và bụi kịp chạm tới
Cách đơn giản nhất là đừng để gió đập thẳng vào mắt. Có ba lựa chọn, tùy loại mũ bạn đang đội.
Mũ có kính chắn
Mũ ba phần tư hoặc mũ cả đầu có kính chắn là lựa chọn dễ chịu nhất cho người đeo lens. Hạ kính chắn xuống hết cỡ khi chạy, kể cả lúc trời râm. Kính chắn nên trong, không trầy, để ban đêm hay khi trời mưa vẫn nhìn rõ. Nếu mũ hay đọng hơi nước, hé kính chắn lên một nấc nhỏ thay vì mở hẳn.
Kính bảo hộ đeo ngoài
Với mũ nửa đầu không có kính chắn, một chiếc kính bảo hộ có ôm sát mặt sẽ chặn phần lớn gió lùa từ hai bên. Loại tròng trong dùng được cả ngày lẫn đêm. Thử đội mũ cùng kính ngay tại cửa hàng để chắc quai mũ không đè lệch kính.
Khẩu trang và khăn không thay được kính chắn
Khẩu trang chặn bụi cho mũi miệng, nhưng không giúp gì cho mắt. Đừng nghĩ đã đeo khẩu trang kín là đủ để đi qua đoạn đường bụi.
Nếu bạn chưa chắc nên chọn mũ nào cho hợp với việc đeo kính, bài đeo kính cận dưới mũ bảo hiểm có phần so sánh các kiểu mũ, áp dụng được cho cả người đổi qua lại giữa kính gọng và kính áp tròng.
Những thứ nên có trong cốp xe
Người đeo kính áp tròng nên coi vài món sau là đồ nghề cố định, giống như áo mưa:
- Hộp đựng kính áp tròng sạch, đánh dấu rõ bên trái, bên phải.
- Một lọ dung dịch ngâm nhỏ, đúng loại mà chuyên gia đo kính đã hướng dẫn bạn dùng. Đừng thay bằng nước lọc hay nước máy.
- Kính gọng dự phòng đúng độ, để trong hộp cứng. Đây là món quan trọng nhất: nếu phải tháo lens giữa đường, bạn vẫn nhìn rõ để chạy về.
- Khăn giấy khô và một gói nước rửa tay nhỏ, để tay sạch trước khi chạm vào mắt.
- Gương nhỏ, vì gương chiếu hậu của xe không phải chỗ để soi khi tháo kính.
Cốp xe ga mùa hè có thể rất nóng. Nếu được, để túi đồ này trong ba lô hoặc túi đeo người thay vì để cả ngày trong cốp dưới nắng.
Mắt cộm giữa đường: dừng xe trước, xử lý sau
Đây là quy tắc quan trọng nhất của bài: không dụi mắt khi đang lái, không cố mở to mắt chịu đựng để chạy nốt đoạn đường. Khi thấy mắt cộm, chảy nước hay nhìn mờ, làm theo thứ tự:
- Giảm ga, bật xi nhan, ép dần vào lề phải. Nhìn bằng mắt còn lại nếu cần, chạy chậm.
- Chọn chỗ dừng an toàn. Lối vào cây xăng, bãi gửi xe, vỉa hè rộng hay một quán nước ven đường đều được. Tránh dừng trên cầu, trong hầm, ngay sau khúc cua hay giữa dòng xe đông.
- Tắt máy, dựng chân chống, tháo mũ. Rửa hoặc lau tay sạch trước khi chạm vào mắt.
- Xử lý theo cách bạn đã được hướng dẫn, dùng dung dịch đúng loại. Nếu không chắc, tháo lens cất vào hộp và chuyển sang kính gọng.
- Chỉ chạy tiếp khi đã nhìn rõ. Nếu mắt vẫn mờ, cứ ngồi nghỉ thêm hoặc gọi người đến đón.
Nếu sau đó mắt vẫn đỏ, đau, nhìn mờ kéo dài hay nhạy cảm với ánh sáng, đừng tự xử lý tiếp và đừng tiếp tục lái. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia mắt càng sớm càng tốt.
Thói quen nhỏ giúp chuyến đi dễ chịu hơn
Vài thói quen đơn giản giúp giảm số lần phải dừng giữa đường:
- Chọn tuyến ít bụi nếu có thể. Từ Long Biên sang Hoàn Kiếm, đi cầu Chương Dương giờ thấp điểm thường dễ chịu hơn chen sau xe tải. Đường ven hồ Tây hay các phố trong Ba Đình ít công trình hơn trục cửa ngõ.
- Giữ khoảng cách xa hơn với xe tải và xe ben. Bụi và đá dăm thường bay ra từ thùng xe phía trước.
- Ngày gió mùa về, cân nhắc đổi sang kính gọng. Với những hôm gió bấc mạnh, xem thêm bài chạy xe máy khi gió mạnh ở Hà Nội để biết đoạn nào nên tránh.
- Chuyến dài thì nghỉ đều. Mỗi lần dừng nghỉ là một lần mắt được chớp bình thường, tránh gió.
Nếu bạn thuê xe ở tiệm, hãy hỏi mượn mũ có kính chắn khi nhận xe, và để túi đồ kính ngay trong cốp trước khi lăn bánh.
Bài viết chỉ chia sẻ kinh nghiệm của người đi xe, không phải lời khuyên y khoa và không thay thế ý kiến bác sĩ mắt. Thông tin có thể thay đổi theo tình trạng mắt từng người và khuyến cáo hiện hành; bạn có thể đối chiếu thêm tại cổng thông tin của Bộ Y tế.
Tóm lại
Đeo kính áp tròng khi chạy xe ở Hà Nội vẫn ổn nếu bạn che mắt bằng kính chắn hoặc kính bảo hộ, luôn mang hộp đựng, dung dịch và kính gọng dự phòng, và nhớ một nguyên tắc: mắt khó chịu thì dừng xe chỗ an toàn trước, rồi mới xử lý. Các bài khác về thể trạng trên yên xe nằm ở mục sức khỏe khi lái xe, còn toàn bộ kỹ năng lái xe máy trong phố được gom tại chuyên mục kỹ năng.