Bé đứng phía trước xe tay ga, hai chân đặt lên sàn để chân và hai tay bám tay lái, là cảnh nhiều người bắt gặp ở Hà Nội, nhất là trên những quãng ngắn như đi chợ hay đón bé từ trường về. Người lớn nghĩ đường gần nên không sao, còn bé thì thích đứng vì nhìn thấy đường. Bài giải thích vì sao tư thế này dễ ngã khi phanh gấp, điều luật cấm chở người đứng trên xe, cách cho bé ngồi sau cho vững, cách chọn mũ vừa cỡ và những điều nên hỏi tiệm nếu bạn thuê xe tay ga để chở bé. Đây là mô tả chung, không thay tư vấn pháp lý riêng.
Bài không nêu mức xử phạt, không biết loại xe tay ga cụ thể bạn thuê và không có dữ kiện về chính sách chở trẻ em của tiệm. Những điều thuộc về tiệm đều là điều xác nhận trực tiếp.
Bé đứng phía trước xe tay ga: tư thế quen mắt nhưng nhiều rủi ro
Trên xe tay ga có sàn để chân phẳng, nên bé dễ đứng vào khoảng trống giữa hai chân người lái. Từ trên cao bé nhìn được phố, thấy vui, và người lớn cũng thấy tiện vì bé khỏi phải trèo lên yên sau. Nhưng chính khoảng trống ấy là nơi bé có ít điểm tựa nhất: chân đặt trên mặt sàn, tay chỉ bám vào tay lái, còn thân người không có gì đỡ.
Khi xe chạy, bé cũng che bớt tầm nhìn của người lái xuống phía trước và buộc hai tay người lớn phải ôm gọn quanh bé. Chỉ cần một nhịp xe phía trước phanh gấp hay một ổ gà là cả người lái lẫn bé phải xoay xở cùng lúc.
Điều luật nói gì: cấm chở người đứng trên xe
Điều 33 khoản 3 điểm đ của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ liệt kê các hành vi người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy không được làm, trong đó có “chở người đứng trên xe, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái”. Nguồn: bản hợp nhất Luật 36/2024. Nội dung có thể thay đổi, hãy kiểm tra bản hiện hành.
Một bé đứng trên sàn để chân khi xe đang chạy nhiều khả năng rơi vào cụm từ này, dù cách áp dụng cụ thể thuộc về cơ quan có thẩm quyền và bài không kết luận từng ca. Cũng trong điều ấy, khoản 1 điểm c cho phép chở tối đa hai người nếu có “Trẻ em dưới 12 tuổi”, nghĩa là luật cho chở bé, chỉ không cho chở bé ở tư thế đứng.
Vì sao dễ ngã khi phanh: bé không có điểm bám và người lái bị chắn
Khi phanh, người và đồ vật trên xe có xu hướng lao về phía trước. Người ngồi trên yên có thể tì vào yên, nhưng bé đứng ở sàn để chân thì dễ bị đẩy sát vào yếm xe hoặc tay lái, thậm chí trượt chân khỏi sàn. Tay bé nhỏ và còn yếu nên bám tay lái không giữ được nếu phanh mạnh.
Người lái lúc đó vừa phải giữ thăng bằng cho xe vừa phải giữ bé, nên khó bóp phanh đều và khó xử lý khi phía trước có việc bất ngờ. Bài cách phản ứng khi xe phía trước phanh gấp nói thêm về tình huống này.
Cho bé ngồi sau cho vững: tư thế và điểm bám
Cách vững hơn là cho bé ngồi yên sau, lưng thẳng, hai chân đặt vào chỗ để chân hoặc gác sát hai bên thân xe, hai tay ôm eo người lái hoặc nắm áo, vai bé tựa nhẹ vào lưng người lái. Bé cần đủ lớn để ngồi thẳng và tự bám; nếu bé còn quá nhỏ hoặc hay ngủ gật, hãy cân nhắc đi bằng cách khác.
Hãy ngồi thử trước khi đi: bé có với tới chỗ để chân không, bé có bám được không, yên sau có đủ rộng cho bé không. Bài trẻ em ngồi trên xe máy cần điều kiện gì nói thêm về điều kiện chở trẻ.
Mũ bảo hiểm vừa cỡ và cài quai đúng cách
Khoản 2 điều 33 yêu cầu người lái xe và người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe gắn máy “phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách”. Với bé, nghĩa là mũ phải vừa đầu, không lỏng, quai cài chặt dưới cằm.
Mũ lớn quá so với đầu có thể che mắt hoặc tuột khi cúi, còn mũ chật làm bé khó chịu và hay tháo ra. Bài đội mũ bảo hiểm cho trẻ em dưới sáu tuổi khi đi xe máy có thêm gợi ý về chọn mũ cho bé nhỏ.
Quãng ngắn trong ngõ, trước cổng trường, ngoài chợ: vẫn không đứng
Nhiều chuyện xảy ra ở quãng ngắn: đón bé trước cổng trường, ra chợ gần nhà, đi quanh ngõ nhỏ ở Long Biên hay Hoàn Kiếm. Vì quãng ngắn nên người lớn dễ bỏ qua quy tắc. Nhưng đoạn gần cổng trường hoặc chợ lại hay đông người, xe và người đi bộ có thể bước ra bất ngờ, và chỗ ấy cần phanh nhiều hơn chạy đường dài.
Hãy tập thói quen: bé ngồi sau từ lúc xe bắt đầu lăn bánh, kể cả khi chỉ đi vài chục mét. Nếu cần dắt xe qua đoạn đông, hãy cho bé xuống và dắt tay, không để bé đứng trên sàn để chân rồi đẩy xe.
Bé hay đòi đứng hoặc đòi ngồi trước: cách nói và cách tập
Với trẻ nhỏ, giải thích bằng lời đơn giản thường hiệu quả hơn cấm. Hãy nói trước khi lên xe: bé ngồi sau, ôm eo, không đứng lên, không thò tay ra ngoài, hai chân sát xe. Cho bé thử một vòng ngắn ở chỗ vắng để quen cảm giác ngồi sau.
Nếu bé khóc đòi ngồi trước, hãy dừng xe ở chỗ an toàn và xử lý thay vì dỗ khi đang chạy. Việc nhỏ này giúp bé hình thành thói quen sớm, và người lớn khỏi phải lo mỗi lần chở.
Nếu thuê xe tay ga để chở bé: nên hỏi tiệm gì
Trước khi thuê, hãy hỏi tiệm yên sau của xe có đủ rộng cho bé không, chỗ để chân và tay nắm sau ra sao, có cho mượn hay bán mũ cỡ trẻ em không, và xe nào dễ giữ thăng bằng khi chở bé. Bài không có dữ kiện về việc tiệm có cho thuê xe để chở trẻ em hay có mũ trẻ em hay không; đó là điều xác nhận trực tiếp.
Hãy nhắn tin hỏi và giữ lại câu trả lời bằng chữ. Nếu xe quá nặng hoặc quá cao với bạn, hãy xin đổi xe trước khi lăn bánh thay vì đi rồi mới thấy khó giữ.
Báo tiệm: số liên hệ và giờ làm việc
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Tiệm có những loại xe tay ga nào, xe nào hợp để chở bé, có mũ cỡ trẻ em không: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp, nhắn tin để có bằng chứng. Gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản và trang kỹ năng.
Tóm lại
Bé đứng phía trước xe tay ga: tư thế này dễ ngã khi phanh gấp và nhiều khả năng rơi vào hành vi chở người đứng trên xe theo Điều 33, nên hãy cho bé ngồi sau, ôm eo, đội mũ vừa cỡ và cài quai đúng cách, tập thói quen ngay cả ở quãng ngắn trong ngõ hay trước cổng trường, và hỏi tiệm nếu bạn thuê xe tay ga để chở bé. Xem thêm chuyên mục kỹ năng lái cơ bản và trang kỹ năng.