Chở rượu bia trên xe máy từ cửa hàng về nhà, hay để người ngồi sau cầm lon bia uống dọc đường ven hồ Tây, là hai chuyện khác nhau về rủi ro và cả về cách luật nhìn. Bài đọc nguyên văn Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 về người lái, người được chở và hàng xếp trên xe, rồi nói thẳng chỗ nào bài không tìm thấy điều luật. Bài không nêu ngưỡng đo, mức phạt hay thời hạn nào; thông điệp giữ nguyên: đã uống thì không lái.
Đây là thông tin tham khảo cho người đi xe máy ở Hà Nội, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Văn bản ngoài Luật 36/2024/QH15 chỉ nêu khi có từ hai nguồn tóm tắt khớp nhau, kèm ghi chú chưa đối chiếu Công báo.
Chở rượu bia trên xe máy: bài không tìm thấy điều cấm riêng
Để kiểm tra, bài tìm trong bản hợp nhất các chữ liên quan đến đồ uống có cồn. Văn bản không có chữ “rượu”, “bia” hay “uống” nào. Chữ “cồn” chỉ xuất hiện ở bốn chỗ: Điều 9 khoản 2, Điều 81 khoản 3 và Điều 83 khoản 2 điểm a về tai nạn, và Điều 87 khoản 5 về phân công của Bộ Y tế.
Vì vậy bài không tìm thấy điều nào trong bản luật này cấm riêng việc chở rượu bia đóng kín hay người ngồi sau uống; không kết luận cho phép. Nghị định xử phạt và luật chuyên ngành về rượu, bia, bài chưa đối chiếu được toàn văn. Tra cứu tóm tắt cũng chưa cho thấy nguồn nào nêu quy định riêng về hai việc này, nhưng đó chưa phải căn cứ để nói là được phép hay không bị xử lý.
Điều luật viết về người lái: Điều 9 khoản 2
Điều 9 liệt kê hành vi bị nghiêm cấm. Khoản 2 ghi nguyên văn:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều cấm viết về người điều khiển phương tiện và nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở của chính người đó. Theo các bản tóm tắt, khoản 6 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cũng đặt việc điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm; số điều này chưa đối chiếu Công báo.
Lúc nào người lái bị xem xét về nồng độ cồn
Theo câu chữ của Điều 9 khoản 2, đối tượng được xét là cơ thể người điều khiển, không phải món hàng trên xe. Một chai rượu đóng kín trên giá đèo hàng không phải là cồn trong máu hay hơi thở của người lái, nên chuyện chở và chuyện uống cần tách riêng. Điều đó không có nghĩa việc chở là được phép; bài chỉ nói điều cấm này viết về người lái.
Người lái đã uống, kể cả chỉ nếm thử đồ đang chở, thì thuộc điều cấm trên và không nên lái. Khi bị yêu cầu dừng để kiểm tra, Điều 72 khoản 2 điểm b ghi trách nhiệm “Chấp hành hiệu lệnh dừng phương tiện tham gia giao thông đường bộ, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của lực lượng thực hiện tuần tra, kiểm soát”, và Điều 9 khoản 4 cấm không chấp hành. Các bước cụ thể bài không mô tả; hãy làm theo hướng dẫn của người có thẩm quyền.
Người ngồi sau cầm lon bia uống khi xe chạy
Điều 33 khoản 4 liệt kê hành vi người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe gắn máy không được làm: mang, vác vật cồng kềnh; sử dụng ô; bám, kéo hoặc đẩy phương tiện khác; đứng trên yên, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái. Điểm đ cuối khoản ghi:
“Hành vi khác gây mất trật tự, an toàn giao thông đường bộ.”
Danh sách không có điểm nào nhắc việc uống. Cầm lon bia uống khi xe chạy có thuộc điểm đ hay không là việc cơ quan có thẩm quyền xác định theo từng tình huống; bài không kết luận cho phép, cũng không kết luận bị xử lý. Phần gợi ý an toàn thì rõ hơn: người ngồi sau không nên cầm lon bia uống khi xe đang chạy.
Lý do thực tế, nói chung và chỉ ở mức “có thể”: một tay bận cầm lon thì khó giữ thăng bằng khi xe phanh gấp hay qua ổ gà; lon, chai có thể rơi hoặc đổ vào người lái; người lái có thể bị phân tâm. Muốn uống thì để dành đến khi đã xuống xe và đã đến nơi. Người ngồi sau đã uống cũng không đổi sang cầm lái.
Chở chai, két bia: giới hạn xếp hàng trên xe máy
Nếu chỉ chở đồ uống, đáng đọc là Điều 33 khoản 3 điểm đ và khoản 5. Khoản 3 cấm người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy một số hành vi, trong đó điểm đ nêu việc “mang, vác và chở vật cồng kềnh” và “xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định”. Khoản 5 ghi nguyên văn:
“Xe mô tô, xe gắn máy không được xếp hàng hóa vượt quá chiều rộng giá đèo hàng về mỗi bên 0,3 mét, vượt quá về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất; chiều cao xếp hàng hóa tính từ mặt đường xe chạy không vượt quá 02 mét.”
Một thùng bia hay một két chai có được coi là vật cồng kềnh hay không, bài không kết luận. Cách làm an toàn: chở ít, buộc chắc vào giá đèo hàng, không treo túi chai vào tay lái, không để hàng che đèn hoặc biển số. Chai thủy tinh có thể vỡ, đồ có thể rơi.
Xe thuê ở Hà Nội: chở rượu bia thì hỏi trước
Chai vỡ hay bia đổ có thể làm bẩn hoặc hỏng xe thuê, và có thể phát sinh trách nhiệm giữa người thuê với cửa hàng. Cửa hàng cho chở đồ uống hay không, xử lý ra sao nếu xe bị đổ bẩn, bài không khẳng định: hãy hỏi và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trước khi chở. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở 09:00 đến 21:00, không nhận trả xe ngoài giờ.
Sau buổi tiệc ở Hoàn Kiếm hay Tây Hồ, đã uống thì không lái xe thuê; hãy gọi taxi, xe ôm hoặc nhờ người không uống chở về. Xe để lại đâu và trả khi nào cần hỏi và xác nhận trực tiếp. Xem thêm mục thuê xe, phần sự cố khi thuê xe và trang liên hệ.
Ghi chú về nguồn
Điều luật trích hoặc tóm lược theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, 4; Điều 33 khoản 3 điểm đ, khoản 4, khoản 5; Điều 72 khoản 2 điểm b; đã đọc nguyên văn. Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 chỉ nêu theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo. Nghị định 168/2024/NĐ-CP chỉ nêu tên, bài không nêu mức phạt.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng; tình huống cụ thể nên hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Tóm lại, bài không tìm thấy điều cấm riêng cho chai đóng kín hay người ngồi sau uống, nhưng không kết luận được phép; điều rõ nhất trong luật vẫn là người lái đã uống thì không lái. Các bài khác nằm trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.