Bạn nước ngoài sang Hà Nội chơi, bạn có sẵn xe máy và muốn tự chở họ một vòng thay vì đặt tour. Chở khách nước ngoài dạo phố cổ không khó, nhưng khác hẳn đi một mình: người ngồi sau chưa quen dòng xe, hay ngoái lại nhìn, hay giơ điện thoại. Bài này đưa ra một lộ trình dễ quanh Hồ Gươm, Ô Quan Chưởng và chợ Đồng Xuân, các điểm nên cho bạn xuống xe, cách dặn mũ, tư thế ngồi sau và vài câu giải thích ngắn.
Chuẩn bị trước khi chở khách nước ngoài dạo phố cổ
Xe nên là xe ga yên dài, có gác chân sau chắc và tay nắm sau yên để người ngồi sau bám khi bạn phanh. Nếu chưa có xe, Honda Vision hoặc Air Blade đều hợp, giá thuê 200.000 đ/ngày, xem đủ các loại ở bảng giá thuê xe. Cửa hàng mở 09:00–21:00, nên muốn đi sáng sớm thì nhận xe từ chiều hôm trước. Tiền cọc và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không, hãy hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Mũ là thứ phải lo kỹ nhất. Luật giao thông bắt buộc cả người ngồi sau đội mũ, và không ít bạn nước ngoài có vòng đầu lớn hơn cỡ mũ phổ thông. Cho bạn thử trước: lắc đầu mà mũ không xoay, quai cài chắc, dưới cằm chỉ lọt một ngón tay. Mũ thời trang mỏng, quai lỏng thì đổi.
Sáng ngày thường, khoảng 7 đến 9 giờ, phố cổ thoáng nhất, như bài chạy xe máy phố cổ giờ nào vắng nhất đã phân tích. Tránh giờ tan tầm chiều. Từ tối thứ Sáu đến hết Chủ nhật, các phố quanh hồ thành không gian đi bộ, xe phải gửi ở vòng ngoài; giờ áp dụng có thể thay đổi nên xem thông báo trước. Dặn bạn mặc quần dài, không quàng khăn dài thả bay, đi giày hoặc dép có quai hậu.
Dặn tư thế ngồi sau trước khi lăn bánh
Năm phút dặn ở chỗ đỗ xe đỡ cho bạn cả buổi phải nói to qua vai giữa phố ồn:
- Lên xuống ở bên trái xe. Phần lớn xe ga có ống xả bên phải, chạy một lúc là rất nóng; nói rõ: “The exhaust is hot.”
- Người lái chống chân, giữ thẳng xe, nói “OK” thì bạn mới bước lên.
- Hai chân luôn đặt trên gác chân, kể cả lúc dừng đèn đỏ.
- Tay nắm thanh sau yên hoặc giữ hờ eo người lái, không đứng dậy, không xoay hẳn người ra sau.
- Vào cua thì ngồi thẳng theo xe, đừng nghiêng ngược lại.
- Chụp ảnh khi xe dừng hẳn, không chìa điện thoại ra phía lòng đường.
- Ám hiệu: vỗ vai hai cái là muốn dừng. Người lái tìm chỗ tạt lề rồi mới dừng, không phanh gấp giữa dòng xe.
Nên giải thích sớm rằng tiếng còi ở Hà Nội phần lớn là để báo “tôi đang ở bên cạnh”, không phải cáu giận. Hiểu vậy, bạn bớt giật mình và bớt ngoái lại.
Lộ trình dễ: chạy vòng mép phố cổ, vào trong bằng chân
Nguyên tắc là chạy xe trên các trục rộng ở mép khu phố cổ, còn phố nhỏ bên trong thì gửi xe rồi đi bộ. Bên trong nhiều phố một chiều, vỉa hè bị lấn, bản đồ điện thoại hay dẫn vào ngõ hẹp; bài Google Maps trong phố cổ hay dẫn lạc có cách đặt điểm đến cho đỡ vòng. Cả vòng mất khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng nếu đi thong thả.
Chặng 1: Hồ Gươm và đền Ngọc Sơn
Gửi xe ở bãi có người trông phía Đinh Tiên Hoàng rồi đi bộ dọc bờ hồ, để bạn làm quen nhịp phố mà chưa phải ngồi xe: nhìn Tháp Rùa, qua cầu Thê Húc sơn đỏ vào đền Ngọc Sơn. Đền có bán vé; giá và giờ mở nên xem tại cổng vì có thể thay đổi.
Chặng 2: theo đường ven sông lên Ô Quan Chưởng
Lấy xe, chạy ra Trần Quang Khải rồi Trần Nhật Duật, trục rộng dọc mép phía đông phố cổ. Rẽ vào đầu phố Hàng Chiếu là gặp Ô Quan Chưởng. Cho bạn xuống ở chỗ thoáng, không dừng ngay dưới vòm cổng vì xe vẫn qua lại liên tục. Bài Ô Quan Chưởng ở phố Hàng Chiếu có thêm cách dừng xe.
Chặng 3: chợ Đồng Xuân
Chợ chỉ cách vài phút theo hướng Hàng Chiếu; gặp biển một chiều thì đi vòng, đừng chạy ngược chiều vì phố ngắn. Gửi xe ở bãi có vé rồi dẫn bạn đi một vòng tầng trệt. Cổng dễ gửi xe và giờ xe hàng ra vào xem ở bài chợ Đồng Xuân bằng xe máy.
Chặng 4: Phùng Hưng rồi về hồ
Rời chợ, chạy sang Phùng Hưng ở mép phía tây, dọc dãy vòm cầu cạn đường sắt thời Pháp, có đoạn vẽ tranh tường để dừng chụp ảnh. Từ đây vòng về Hồ Gươm theo biển một chiều, tránh trục Hàng Đào, Hàng Ngang giờ đông. Bạn hỏi về “phố đường tàu” thì nói trước rằng khu này nhiều lúc bị hạn chế vì an toàn, đừng hứa và tuyệt đối không dừng xe trên đường ray.
Điểm dừng và cách giải thích cho bạn nước ngoài
Không cần thuyết minh như hướng dẫn viên. Mỗi điểm dừng một hai câu dễ nhớ, đúng và không phóng đại là đủ.
- Hồ Gươm: truyền thuyết kể vua Lê Lợi trả gươm thần cho rùa vàng, nên hồ có tên Hoàn Kiếm, nghĩa là “trả gươm”.
- Phố “Hàng”: mỗi phố xưa chuyên một mặt hàng, như Hàng Bạc, Hàng Đường, Hàng Mã; nay nhiều phố đã bán thứ khác.
- Nhà ống: mặt tiền hẹp, nhà kéo sâu vào trong, tầng dưới bán hàng, tầng trên để ở.
- Ô Quan Chưởng: cửa ô hiếm hoi còn lại của kinh thành Thăng Long, xe máy vẫn chạy qua dưới vòm.
- Chợ Đồng Xuân: chợ lớn của người Hà Nội, nhiều sạp bán sỉ, không phải chợ làm riêng cho khách du lịch.
Ở đền chùa, dặn bạn mặc kín vai và gối, nói nhỏ, làm theo biển nhắc tại chỗ. Muốn chụp ảnh người bán hàng thì hỏi trước bằng cử chỉ. Câu nào không chắc, cứ nói “để mình hỏi lại”, đừng bịa cho xong chuyện.
Gửi xe và giữ đồ khi dừng
Dừng lâu thì gửi xe ở chỗ có người trông và nhận vé. Hỏi giá gửi trước khi dựng xe, rồi giải thích cho bạn rằng ở phố cổ trả tiền gửi xe là chuyện bình thường. Chụp ảnh vé phòng khi đánh rơi, không đỗ chắn cửa hàng hay lối đi; cách chọn chỗ gửi quen có ở bài gửi xe máy trong ngõ phố cổ. Dặn bạn đeo túi ra phía trước, không để điện thoại trên đùi khi ngồi sau.
Khi xe thuê gặp sự cố giữa phố
Xe thủng lốp hay khó nổ máy thì dắt vào lề, để bạn đứng trên vỉa hè. Xe thuê ở cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, thì gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa để được hướng dẫn; cách xử lý và chi phí nếu có thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Chạy quen vòng này rồi, bạn có thể ghép thêm điểm khác trong chuyên mục phố cổ Hà Nội, hoặc tìm các cung đi xa hơn ở mục du lịch bằng xe máy.