Giữa chuyến đi chơi xa từ Hà Nội, buồn nôn và bụng bắt đầu quặn: đau bụng khi đang đi xe máy đường xa không phải lúc để cố nhịn cho tới điểm hẹn. Bài này nói về cách chọn chỗ dừng an toàn, ngồi nghỉ và nhờ người đi cùng, rồi khi nào nên tìm cơ sở y tế hay gọi 115. Đây không phải bài y tế: bài không chẩn đoán, không nêu thuốc và không khuyên ăn uống gì để chữa cơn đau; những việc đó hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Đau bụng khi đang đi xe máy đường xa: giảm ga sớm, đừng cố nhịn tới điểm hẹn
Cơn buồn nôn hay quặn bụng có thể đến từ từ, cũng có thể đến đột ngột. Cách thận trọng là xử lý ngay khi thấy: giảm ga sớm, nhìn gương, bật xi nhan phía bạn định tấp vào, tìm chỗ được phép dừng rồi dừng hẳn mới nghỉ. Đang cầm lái mà buồn nôn hay quặn bụng thì có thể khó giữ vững tay lái, nên bài không khuyên cố chạy thêm một đoạn nữa. Dừng sớm cũng dễ chọn chỗ hơn là chờ tới lúc không nhịn được nữa.
Chọn chỗ dừng: được phép, người đi sau thấy được, có người và có ánh sáng
-
Được phép dừng. Điều 18 khoản 5 viết, trên đường bộ chỉ được dừng xe, đỗ xe “ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ở bên ngoài phần đường xe chạy”; nơi lề hẹp hoặc không có lề thì dừng “sát mép đường phía bên phải theo chiều đi”.
-
Người đi sau thấy được, không ở chỗ cấm. Khoản 4 liệt kê các vị trí không được dừng xe, đỗ xe, trong đó điểm b là “Trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất” và điểm c là “Trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép”.
-
Có người, có ánh sáng. Quán ven đường, điểm dừng chân, cây xăng hay bãi gửi xe có người trông là những chỗ dễ nhờ giúp hơn, nhất là khi trời tối; bài không khẳng định trên tuyến của bạn có chỗ nào như vậy hay chỗ nào đang mở cửa.
Các quy định trên nói về dừng, đỗ thông thường; bài không kết luận cách áp dụng khi người lái đột ngột thấy không ổn giữa chuyến đi. Nếu bạn hay bị như vậy, hãy chọn tuyến có chỗ dừng từ trước hoặc chưa tự lái đường xa.
Ngồi nghỉ, nhờ người đi cùng, báo người thân
Dừng hẳn rồi, hãy ngồi xuống chỗ vững, cách xa dòng xe. Nói cho người đi cùng biết bạn đang khó chịu để họ ở lại bên cạnh; đi theo nhóm thì cả nhóm dừng theo, không để người đang đau ở lại phía sau. Nhắn cho người thân bạn đang ở đâu và thấy trong người thế nào. Chỉ gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn, vì Điều 9 khoản 6 nằm trong các hành vi bị nghiêm cấm: “Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ.” Bài không kết luận từng tình huống.
Chỉ cân nhắc đi tiếp khi buồn nôn và quặn bụng đã qua hẳn và bạn thấy người trở lại bình thường; còn quặn, còn buồn nôn hoặc còn phân vân thì coi như chưa. Khi đó có những cách khác: nghỉ thêm, nhờ người đón, gọi xe, hoặc hoãn phần còn lại của chuyến đi.
Khi nào nên tìm cơ sở y tế, khi nào gọi 115
Có thể hình dung ba mức, từ nhẹ đến nặng:
- Đã hết hẳn: vẫn nên báo người thân, chọn quãng ngắn, nghỉ sớm và đừng vội; cơn đau hay quay lại thì kể cho bác sĩ.
- Không đỡ, nặng thêm hoặc nôn lặp lại: tìm cơ sở y tế gần nhất để nhân viên y tế đánh giá, nhờ người đưa đi hoặc gọi xe thay vì tự lái đến đó.
- Dấu hiệu nặng: đau dữ dội hoặc tăng dần, nôn liên tục, nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc phân đen, ngất hay lú lẫn, khó thở hoặc đau ngực. Hãy gọi cấp cứu 115 khi đã dừng hẳn.
Các tài liệu y tế mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) chung hướng về nhóm dấu hiệu nặng này: cần được đánh giá y tế sớm, và một số khuyên gọi cấp cứu. Bài không đoán nguyên nhân và không nêu mốc thời gian.
Để tìm cơ sở y tế, hỏi người địa phương hoặc xem bản đồ trên điện thoại khi đã dừng hẳn; bài không nêu tên cơ sở nào và không biết chỗ nào đang mở cửa. Số 115 là đầu số cấp cứu y tế mà các nguồn bài đọc được cùng nêu (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn); hãy kiểm lại đầu số hiện hành, và nếu gọi không được thì nhờ người xung quanh chỉ cơ sở y tế gần nhất.
Xe thuê đi chơi xa: báo tiệm, trả xe trong giờ mở cửa
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ đó. Với chuyến đi xa, hãy chừa khoảng dư trước giờ trả xe để nếu phải nghỉ lâu thì không phải chạy vội lúc còn khó chịu. Khi thấy không ổn giữa chuyến, dừng, nghỉ, rồi gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ mở cửa để hỏi cách xử lý xe. Trả muộn, gia hạn, đến lấy xe, đổi xe hay hỗ trợ ngoài giờ có được hay không là điều xác nhận trực tiếp; bài không hứa trước điều nào.
Nếu phải để xe lại, chọn nơi có biển hoặc có người trông, khóa cổ, mang chìa theo người, chụp ảnh biển số và chỗ đỗ. Đừng dựng xe lên vỉa hè cho tiện: Điều 77 khoản 1 viết “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.” Xem thêm mục nhận xe, trả xe, mục sự cố khi thuê xe và trang liên hệ.
Luật nêu gì về sức khỏe của người lái
Điều 59 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (theo bản hợp nhất) viết: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển.” Câu tiếp theo giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn sức khỏe; bài không nêu tiêu chuẩn cụ thể và không kết luận người đang đau bụng có đáp ứng điều kiện ấy hay không. Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng; nguyên văn các điều luật có tại bản hợp nhất trên cổng thông tin của Chính phủ, các quy tắc khác ở mục quy định giao thông.
Tóm lại
Đau bụng hay buồn nôn giữa chuyến đi xa thì dừng sớm ở chỗ được phép, ngồi nghỉ, nhờ người đi cùng, báo người thân; không đỡ hoặc nặng thêm thì tìm cơ sở y tế, dấu hiệu nặng thì gọi 115. Các bài khác về cơ thể người lái ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe, kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung ở mục kỹ năng.