Chảy máu cam khi chạy xe máy xảy ra bất ngờ: đang đi trên đường Hà Nội vào mùa hanh khô thì thấy máu chảy ra từ mũi, mũ bảo hiểm và áo bắt đầu dính máu, tay vẫn đang cầm lái. Phản xạ của nhiều người là ngửa đầu hoặc cố chạy tiếp tới chỗ có người. Bài nói cách giảm ga và tìm chỗ dừng an toàn, tư thế ngồi và cách bóp mũi theo các hướng dẫn sơ cứu mà bài đọc được, khi nào nên đi khám hoặc gọi cấp cứu và việc cần làm với xe thuê. Đây không phải bài y tế: bài không chẩn đoán, không nêu thuốc và không thay lời nhân viên y tế.
Bài không biết nguyên nhân chảy máu của bạn và không nêu thuốc hay dụng cụ nào. Những điều thuộc về tiệm đều là điều xác nhận trực tiếp.
Chảy máu cam khi chạy xe máy: giảm ga sớm và tìm chỗ dừng an toàn
Khi thấy máu chảy, đừng phanh gấp hay tấp ngay vào chỗ không an toàn. Hãy giảm ga sớm, nhìn gương, bật xi nhan về phía bạn định tấp vào, rồi tìm chỗ được phép dừng và dừng hẳn. Cố chạy tiếp để cầm máu bằng một tay là cách dễ mất tay lái.
Điều 18 khoản 5 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ nói trên đường bộ chỉ được dừng xe, đỗ xe “ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ở bên ngoài phần đường xe chạy”, còn khoản 4 điểm b cấm dừng xe, đỗ xe “Trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất”. Nguồn: bản hợp nhất Luật 36/2024. Nội dung có thể thay đổi, hãy kiểm tra bản hiện hành. Bài không kết luận cách áp dụng khi người lái đột ngột thấy không ổn.
Ngồi xuống, hơi cúi người về trước, đừng ngửa đầu
Khi đã dừng hẳn, hãy ngồi xuống chỗ vững, cách xa dòng xe. Hướng dẫn sơ cứu của dịch vụ y tế công của Vương quốc Anh (NHS) nêu: ngồi xuống, nghiêng người về phía trước, đầu cúi về trước và miệng mở. Nguồn: NHS, Nosebleed.
Hướng dẫn của tổ chức sơ cấp cứu St John Ambulance nhắc đừng ngả đầu ra sau, vì máu có thể chảy xuống cổ họng và gây nghẹt đường thở. Nguồn: St John Ambulance, Nosebleeds. Mayo Clinic cũng khuyên ngồi nghiêng về trước để tránh nuốt máu. Bài nhắc lại những điểm các nguồn cùng nêu, không bổ sung điều gì khác.
Bóp phần mềm của mũi và giữ liên tục
Theo NHS, bạn bóp mũi ngay phía trên lỗ mũi trong khoảng mười đến mười lăm phút. Mayo Clinic mô tả cách bóp hai cánh mũi bằng ngón cái và ngón trỏ ở phần mềm của mũi, giữ liên tục khoảng mười đến mười lăm phút. Nguồn: Mayo Clinic, Nosebleeds: First aid.
Điểm đáng nhớ là bóp phần mềm của mũi, không bóp sống mũi, và đừng nhả ra liên tục để kiểm tra. Hãy xem đồng hồ khi xe đã dừng hẳn và giữ cho tới hết thời gian. Đây là khoảng thời gian theo các nguồn, không phải mốc cho mọi trường hợp.
Thở bằng miệng và nhổ máu ra, đừng nuốt
Trong lúc bóp mũi, hãy thở bằng miệng. NHS cũng khuyên làm vậy. Nếu có máu chảy xuống miệng, hãy cúi người và nhổ ra khăn giấy sạch thay vì nuốt; Mayo Clinic Health System ghi máu nuốt vào dạ dày có thể gây buồn nôn.
Mayo Clinic Health System nhận xét máu mũi thường trông nghiêm trọng hơn thực tế, nên hãy giữ bình tĩnh và nhờ người đi cùng canh xe, xem đồng hồ giúp.
Khi nào nên đi khám hoặc gọi cấp cứu
Có thể hình dung hai mức:
- Máu cầm trong mười đến mười lăm phút: nghỉ ngơi, chưa chạy tiếp ngay và hỏi bác sĩ nếu hay bị.
- Có một trong các dấu hiệu sau: máu vẫn chảy sau mười đến mười lăm phút bóp đúng cách, chảy nhiều, nuốt nhiều máu đến mức nôn, chảy máu bắt đầu sau một cú đập vào đầu, thấy yếu hoặc chóng mặt, khó thở. NHS xếp các dấu hiệu này vào nhóm cần được nhân viên y tế đánh giá ngay; hãy gọi cấp cứu 115 khi đã dừng hẳn hoặc nhờ người đưa tới cơ sở y tế gần nhất.
NHS còn dặn đừng tự lái xe đến cơ sở y tế. Số 115 là đầu số cấp cứu y tế ở Việt Nam; hãy kiểm lại đầu số hiện hành. Bài không đoán nguyên nhân và không nêu mốc nào ngoài các nguồn.
Sau khi máu cầm: nghỉ, không xì mũi, tránh việc nặng
NHS khuyên trong khoảng hai mươi bốn giờ sau đó đừng xì mũi, ngoáy mũi, uống đồ nóng hay rượu, làm việc nặng, tập mạnh hay nằm ngửa phẳng. Với người đang đi xe, điều này nghĩa là đừng vội chạy tiếp.
Hãy nghỉ cho tới khi bạn thấy bình thường; nếu chạy tiếp, hãy chạy chậm và dừng ngay nếu máu chảy lại. Bài đang chạy xe máy bỗng choáng váng, tức ngực hoặc tê bất thường: tấp vào lề, báo người thân nói thêm về cách xử lý khi thấy không ổn giữa đường.
Mùa hanh khô ở Hà Nội: vì sao nhiều người dễ bị hơn
Mayo Clinic Health System ghi chảy máu cam thường gặp hơn ở trẻ em, người lớn tuổi và vào những tháng khô lạnh. Hà Nội có những ngày hanh khô, gió lạnh khi đi xe máy; bài không nêu cách phòng cụ thể và không khuyên dùng thuốc hay dung dịch nào.
Nếu bạn hay bị chảy máu cam, hãy hỏi bác sĩ và mang theo khăn giấy sạch khi đi xa. Bài buồn nôn, đau bụng quặn giữa chuyến xe máy đi chơi xa: dừng chỗ nào an toàn và khi nào nên tìm cơ sở y tế nói về các lần dừng giữa đường vì sức khỏe.
Xe thuê: báo tiệm nếu phải để xe lại hoặc xe bị dính máu
Nếu phải để xe lại để đi khám, hãy chọn chỗ có người trông, khóa cổ, rút chìa, mang đồ giá trị theo người và chụp ảnh xe cùng chỗ đỗ. Nếu máu dính lên yên hay tay lái, hãy lau sạch khi có thể và nhắn tiệm nếu thấy cần.
Việc trả muộn, gia hạn hay hỗ trợ xe thuộc về tiệm và là điều xác nhận trực tiếp.
Báo tiệm: số liên hệ và giờ làm việc
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Nếu bạn phải để xe lại hoặc trả muộn vì sự cố sức khỏe, hỗ trợ lấy xe và chi phí ra sao: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp, nhắn tin để có bằng chứng. Gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục sức khỏe khi lái xe và trang kỹ năng.
Tóm lại
Chảy máu cam khi chạy xe máy: giảm ga sớm và tấp vào chỗ an toàn, ngồi xuống và cúi người về trước, bóp phần mềm của mũi liên tục khoảng mười đến mười lăm phút theo các hướng dẫn sơ cứu, thở bằng miệng và nhổ máu ra, gọi cấp cứu 115 hoặc tới cơ sở y tế nếu máu không cầm hoặc có dấu hiệu nặng, nghỉ sau khi cầm và đừng tự lái đến nơi khám. Xem thêm chuyên mục sức khỏe khi lái xe và trang kỹ năng.