Chín giờ tối, bạn bước ra khỏi phòng tập ở Cầu Giấy hay sân bóng mini ở Long Biên, áo ướt sũng, tay run tới mức tra chìa khóa mấy lần mới trúng ổ. Rồi vẫn lên xe chạy về, vì nhà chỉ cách vài cây số. Đi xe máy sau khi tập gym hay sau trận bóng là việc hằng ngày của rất nhiều người ở Hà Nội, và phần lớn về nhà an toàn. Nhưng tay vừa kéo xà, chân vừa chạy hơn một tiếng là đôi tay, đôi chân phải bóp phanh, chống xe trên đường về. Bài này nói cơ thể bạn đang ở trạng thái nào, nên nghỉ bao lâu, tự kiểm tra ra sao và đi về thế nào cho chắc.
Đi xe máy sau khi tập gym: cơ thể đang ở trạng thái nào
Sau một buổi tập nặng, vài thay đổi cùng lúc ảnh hưởng tới việc cầm lái:
- Tay run, lực nắm yếu. Những bài kéo, nâng tạ làm mỏi cơ cẳng tay, đúng nhóm cơ dùng để bóp phanh và giữ tay ga. Bóp phanh lúc này có thể yếu hơn hoặc giật cục hơn bình thường.
- Chân mỏi. Sau trận bóng hay buổi tập chân, đùi và bắp chân có thể run khi phải chống xe nặng ở đèn đỏ, dắt xe ra khỏi bãi hay đạp số, đạp phanh sau.
- Mất nước. Mồ hôi ra nhiều, đặc biệt ở sân bóng ngoài trời mùa hè, dễ gây mệt, đau đầu, chóng mặt.
- Nhịp tim còn cao, tinh thần còn hăng. Sau một trận thắng hay một buổi tập tốt, người ta dễ chạy nhanh hơn, vượt ẩu hơn mà không nhận ra.
Không phải ai cũng gặp tất cả, nhưng gộp lại, phản xạ và độ chính xác của tay chân sau buổi tập thường kém hơn lúc bình thường.
Nên nghỉ bao lâu trước khi lên xe
Không có con số cứng cho mọi người, nhưng một nhịp hợp lý là ngồi nghỉ ít nhất mười lăm tới hai mươi phút sau buổi tập nặng. Trong khoảng đó:
- Uống nước từng ngụm, ăn nhẹ nếu đói.
- Lau khô người, thay áo khô, nhất là mùa đông, vì áo ướt gặp gió trên xe làm lạnh rất nhanh.
- Đi lại nhẹ nhàng, duỗi cơ, để nhịp thở và nhịp tim dịu xuống.
Trước khi lên xe, tự kiểm tra bằng mấy việc đơn giản: duỗi thẳng hai tay ra trước xem còn run không; nắm chặt rồi thả bàn tay vài lần; đứng một chân vài giây mỗi bên. Nếu tay vẫn run thấy rõ, chân đứng không vững hay đầu còn choáng, ngồi nghỉ thêm. Mệt nhiều sau một ngày làm việc dài cộng thêm buổi tập thì càng cần cẩn thận; bài chạy xe khi đang mệt hay thiếu ngủ: rủi ro phân tích kỹ chuyện này.
Lái xe sau khi đá bóng: đi về chậm và giữ khoảng cách
Khi đã lên xe, điều chỉnh cách đi cho hợp với cơ thể đang mỏi:
- Chạy chậm hơn ngày thường, giữ khoảng cách với xe trước rộng hơn để có thêm thời gian phanh.
- Phanh sớm, bóp từ từ thay vì bóp gấp, vì lực tay đang không ổn định.
- Ưu tiên đường quen, ít dốc cầu, ít nút giao phức tạp.
- Không chạy đua, không lạng lách cùng bạn bè sau trận, dù đường tối có vắng.
- Với xe số, nhả côn, đạp số nhẹ nhàng; chân mỏi dễ đạp hụt.
Nếu ở xa, phải qua cầu hay đi đường lớn đông xe tải buổi tối, cân nhắc để xe lại nhờ bạn chở, hoặc đi xe công cộng khi bạn thấy mình thực sự kiệt sức.
Sau trận bóng có bia thì không lái
Nhiều trận bóng mini kết thúc bằng vài cốc bia ở quán cạnh sân. Đã uống thì không cầm lái, dù chỉ một cốc và dù nhà rất gần. Pháp luật cấm điều khiển xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, và cơ thể đang mất nước, mệt mỏi thì càng dễ bị ảnh hưởng. Gửi xe lại sân hay quán, gọi xe về, hôm sau quay lại lấy.
Chấn thương nhẹ sau buổi tập
Bong gân cổ chân, đau cổ tay hay chuột rút sau trận bóng là chuyện thường gặp. Cổ chân đau làm khó chống xe khi dừng, cổ tay đau làm khó bóp phanh và vặn ga. Nếu đau nhiều, sưng, hay không cử động bình thường được, đừng cố tự lái về; nhờ người chở và đi khám. Một chấn thương nhỏ có thể nặng thêm vì cú chống chân sai ở đèn đỏ.
Chuẩn bị trước khi đi tập
Một vài thói quen nhỏ giúp buổi về nhà nhẹ nhàng hơn: mang sẵn chai nước, áo khô và khăn; để chìa khóa xe ở chỗ chắc chắn, không lẫn trong túi đồ tập, như bài giữ chìa khóa xe máy khi đi bơi, tập gym hay đá bóng đã gợi ý. Nếu sáng hôm sau phải chạy xe đường xa, đừng xếp buổi tập tay nặng nhất vào tối hôm trước. Ngày nắng nóng, nhịp uống nước nói trong bài uống nước đúng cách khi chạy xe trời nóng cũng áp dụng được cho buổi đá bóng chiều.
Quy định và nguồn để đối chiếu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người điều khiển phương tiện bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp và nghiêm cấm lái xe khi có nồng độ cồn; toàn văn có trên công báo Chính phủ. Phần thể chất trong bài là kinh nghiệm phổ thông, không thay thế ý kiến nhân viên y tế. Thông tin có thể thay đổi theo thể trạng từng người và khuyến cáo hiện hành; khi cần, đối chiếu tại cổng thông tin của Bộ Y tế.
Đọc thêm ở mục sức khỏe khi lái xe và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.