Chở hàng đi hội chợ bằng một chiếc xe máy là bài toán quen của người bán nhỏ ở Hà Nội: một chiếc bàn gấp, vài thùng hàng mẫu, tấm bạt che nắng và cái biển hiệu, tất cả phải đến điểm bán trước giờ mở cửa. Người bán hàng trên mạng đi hội chợ lần đầu thường chất thử lên xe rồi mới thấy cả bộ quầy cao như một cái tháp. Vấn đề không chỉ là buộc chắc, mà còn là chia chuyến cho khéo và biết lúc nào nên thôi. Bài này đi từ giới hạn của luật, qua kiểm kê quầy, chia chuyến, cách xếp từng món, đến ngày chạy thật.
Chở hàng đi hội chợ bằng một xe máy: luật nói gì về giới hạn
Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Nguồn: Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, đối chiếu văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH. Bài không nêu mức phạt; hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Điểm đ khoản 3 cấm người lái “mang, vác và chở vật cồng kềnh” và cấm “xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định”. Giới hạn đó nằm ở khoản 5:
“Xe mô tô, xe gắn máy không được xếp hàng hóa vượt quá chiều rộng giá đèo hàng về mỗi bên 0,3 mét, vượt quá về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất; chiều cao xếp hàng hóa tính từ mặt đường xe chạy không vượt quá 02 mét.”
Với bộ quầy, khoản 5 là mốc đáng nhớ nhất: bàn gấp dài, tấm bạt hay biển hiệu rất dễ chìa ra hai bên hoặc thò ra sau. Luật lấy giá đèo hàng theo thiết kế của nhà sản xuất làm mốc, nên xe không có giá thì khó đo hơn, nhưng đó không phải lý do để bỏ qua. Luật cũng không định nghĩa “vật cồng kềnh”, vì vậy bài này không khẳng định bộ quầy của bạn hợp lệ hay vi phạm và không hướng dẫn cách lách giới hạn. Nếu cả bộ không gói gọn, câu trả lời là chuyến thứ hai hoặc phương tiện khác.
Kiểm kê quầy: món nào thật sự phải mang
Trước ngày bán, bày hết đồ ra sàn nhà và chia làm ba nhóm:
- Phải mang: hàng mẫu, sổ ghi chép, tiền lẻ, giấy tờ cá nhân, sạc điện thoại. Nhóm này nhỏ, gọn và nên nằm trong cốp hoặc ba lô.
- Mang được nếu gọn: bàn gấp, bạt che, biển hiệu, vài chiếc ghế nhỏ. Đây là nhóm chiếm chỗ và gây rắc rối.
- Nên hỏi trước khi mang: gian hàng đã có sẵn bàn hay mái che chưa, giờ nào được đưa hàng vào, xe máy vào được đến đâu. Câu trả lời tùy từng nơi, nên hỏi ban tổ chức hội chợ hoặc Ban quản lý chợ.
Điều kiện tham gia và chi phí gian hàng cũng tùy từng nơi: hãy tham khảo Ban quản lý chợ hoặc ban tổ chức, bài này không nêu số liệu. Hàng dự trữ nên để ở nhà, chỉ mang mẫu và một lượng vừa đủ cho buổi đầu.
Chia chuyến: chuyến dựng quầy trước, chuyến hàng sau
Một xe máy hiếm khi chở nổi trọn bộ trong một lần, và cố làm vậy thường dẫn tới xếp cao, xếp rộng. Cách chia dễ nhớ:
- Chuyến một: đồ dựng quầy. Bàn gấp, bạt, biển hiệu, dây buộc. Đến sớm, dựng khung trước khi khách đông.
- Chuyến hai: hàng và đồ nhỏ. Thùng hàng mẫu, túi đồ, bảng giá. Hàng dễ vỡ nên đi chuyến riêng, lúc đường còn vắng.
Nếu đi hai người, một người ở lại trông số đồ đã dỡ trong lúc người kia quay về chở chuyến sau. Người đi cùng không nên ôm bàn hay thùng lên xe: điểm a khoản 4 cấm người được chở mang, vác vật cồng kềnh, và cách xử lý món đồ trên đùi đã có trong bài người ngồi sau ôm đồ trên đùi: món nào được, món nào phải buộc lại.
Nếu thuê xe, lưu ý Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ này. Đừng mặc định lấy được xe lúc sáu giờ sáng để dựng quầy; thời gian và chi phí giao nhận phải xác nhận trước khi đặt, qua số 0942467674. Tự ý lắp thêm giá, khung hay khoan đục xe thuê thì cần hỏi cửa hàng trước.
Xếp từng món: bàn gấp dọc thân xe, bạt cuộn thấp, biển hiệu nằm phẳng
Phần này là kinh nghiệm an toàn, không phải quy định của luật.
Bàn gấp. Khóa kỹ chân gập, bó cả bàn bằng dây chằng rồi đặt dọc theo thân xe, không đặt ngang. Bàn đặt ngang sẽ chìa ra hai bên và quệt vào mọi thứ trong ngõ.
Bạt che. Cuộn chặt như cuộn chiếu, buộc hai đai và đặt thấp. Tấm bạt phẳng mở ra giữa gió là một cánh buồm, nên đừng để bạt lỏng phất phơ. Cách bọc bạt chống mưa cho hàng có trong bài chở bạt che mưa cho hàng hóa trên xe máy.
Biển hiệu. Tấm phẳng, rộng là món hứng gió nhất. Nếu có thể, chọn loại cuộn hoặc loại nhỏ gọn, hoặc tháo khung ra từng phần. Biển quá to thì đổi sang phương án làm hoặc in gần điểm bán, thay vì ép lên xe.
Hàng mẫu. Dùng thùng cứng đáy phẳng, món nặng ở dưới, món nhẹ ở trên. Dán nhãn từng thùng theo thứ tự dỡ để khỏi lục tìm tại điểm bán.
Bốn nguyên tắc chung: buộc vào khung kim loại chứ không buộc vào ốp nhựa, không che đèn hậu, biển số và gương, đặt thấp sát thân xe, và thử lắc bằng cả hai tay trước khi chạy. Muốn dỡ nhanh, xếp ngược với thứ tự dựng quầy: bạt dựng trước thì nằm ở ngoài cùng, rồi đến bàn, hàng mẫu và biển hiệu.
Ngày chạy: đường đi, gió và lúc dừng kiểm tra
Đi sớm khi đường còn vắng sẽ dễ hơn nhiều so với chen vào giờ cao điểm. Chạy chậm vài trăm mét đầu, dừng kiểm tra dây rồi mới chạy tiếp, vì dây giãn ra sau những cú xóc đầu tiên. Phanh sớm, giữ khoảng cách rộng hơn thường lệ. Đoạn qua cầu Chương Dương hay cầu Nhật Tân dễ có gió ngang, tấm phẳng như bạt và biển hiệu càng hứng gió mạnh, nên giảm ga từ trước. Nếu đồ lỏng hoặc rơi giữa đường, cách dừng và xử lý nằm trong bài đồ buộc sau xe bị lỏng hoặc rơi giữa đường.
Buổi chiều tan chợ, người bán thường mệt và xếp vội. Hãy xếp lại như lúc sáng, đừng nhét bàn hay bạt lên xe cho nhanh. Hàng đã bán hết thì xe nhẹ hơn, nhưng bàn gấp và bạt vẫn chiếm chỗ như cũ.
Khi nào nên thôi và tìm cách khác
Hãy đổi phương án nếu chia chuyến rồi mà mỗi chuyến vẫn chìa ra hai bên hoặc phía sau, bàn quá lớn để gập gọn, hoặc bạn phải nhờ người ngồi sau ôm đồ. Vài hướng thay thế:
- Thuê dịch vụ vận chuyển hoặc xe tải nhỏ chỉ cho bàn và bạt, phần hàng mẫu vẫn chở bằng xe máy.
- Ghép chung chuyến với người bán khác đi cùng hội chợ, mỗi người một phần.
- Hỏi ban tổ chức xem có bàn, mái che cho thuê hoặc mượn tại chỗ không, để giảm đồ phải mang.
- Thu nhỏ quầy: một bàn nhỏ, một biển hiệu cuộn, ít mẫu hơn.
Chở hàng đi hội chợ bằng một xe máy làm được khi bộ quầy đủ gọn, chia chuyến hợp lý và nằm trong giới hạn của luật; không gọn thì đổi cách, đừng cố. Các bài khác về chở đồ nằm trong mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.