Muốn mang phở về bằng xe máy cho cả nhà ăn sáng, hay xách hai suất bún riêu về phòng trọ sau giờ làm, ai ở Hà Nội cũng từng gặp cảnh túi nước dùng phập phồng treo ở móc xe, mỗi lần qua gờ giảm tốc lại sóng sánh, về tới nơi thì túi đọng một vũng nước béo dưới đáy, bánh phở nở trương và đôi khi một vệt nước nóng đã kịp chảy xuống ống quần. Đồ ăn nước nóng là loại hàng khó chở nhất trong những thứ người ta mua hằng ngày: vừa lỏng, vừa nóng, vừa nằm trong túi ni lông mỏng. Bài này đi theo thứ tự một chuyến mang về: dặn quán gói, chọn túi và hộp, đặt ở đâu trên xe, và chạy thế nào.
Mang phở về bằng xe máy: bắt đầu từ lúc dặn quán gói
Phần lớn chuyện đổ tràn được quyết định ngay ở quầy, trước khi bạn nổ máy. Quán phở, quán bún ở các phố cổ như Hàng Bạc, Bát Đàn hay quanh chợ Đồng Xuân quen gói mang về, nhưng cách gói mặc định thường để tiện cho người đi bộ, không phải người đi xe máy. Vài câu dặn đơn giản thay đổi cả chuyến:
- Tách nước dùng riêng khỏi bánh và thịt. Bánh phở, bún để trong một túi hoặc hộp khô, nước dùng nóng đựng riêng. Làm vậy bánh không nở, và nếu nước có rò thì chỉ mất nước chứ không hỏng cả suất.
- Xin buộc túi nước dùng hai lớp. Túi trong buộc thắt nút, túi ngoài buộc thêm một lần. Nhiều quán dùng dây thun quấn miệng túi, hỏi xin quấn chặt thêm vài vòng.
- Rau thơm, chanh ớt để túi riêng nhỏ. Rau dập vì bị nước nóng đè là lý do bát phở mang về kém tươi, chứ không phải vì đường xa.
- Không lấy đầy tận miệng. Nước dùng chỉ nên khoảng ba phần tư túi, để còn khoảng trống thắt nút chắc và để túi không căng như quả bóng khi rung lắc.
Nếu mua từ hai suất trở lên, xin quán một túi quai lớn đựng chung, hoặc một hộp xốp có nắp để xếp các túi nhỏ vào. Người đi xa hơn vài cây số, ví dụ mua ở phố cổ rồi về bên Long Biên qua cầu Chương Dương, nên chủ động mang hộp nhựa có nắp khóa từ nhà, coi như một phần đồ nghề của người đi chợ bằng xe máy.
Chọn túi và hộp: thứ gì giữ được nước nóng
Túi ni lông mỏng là phương án yếu nhất, nhưng cũng là phổ biến nhất. Nếu chỉ có nó, hãy biến nó thành lớp trong và tìm thêm một lớp ngoài có đáy phẳng.
Hộp nhựa có nắp khóa bốn cạnh là lựa chọn tốt nhất cho nước dùng. Nắp khóa cài giữ kín kể cả khi hộp nghiêng, đáy phẳng giúp hộp đứng vững. Đổ nước dùng vào hộp ngay tại quán, hoặc đặt nguyên túi nước đã buộc vào trong hộp để có hai lớp phòng thủ.
Hộp giữ nhiệt hoặc túi giữ nhiệt hữu ích khi quãng đường dài hơn mười lăm, hai mươi phút, hoặc vào những sáng mùa đông gió bấc. Túi giữ nhiệt có đáy cứng còn có thêm lợi ích là giữ cho các hộp bên trong không đổ nghiêng. Cách cố định loại túi này trên xe được nói kỹ trong bài chở hộp giữ nhiệt trên xe máy sao cho vững.
Hộp xốp của quán nhẹ, cách nhiệt tốt nhưng nắp chỉ ấn khít, rất dễ bung khi xóc. Nếu dùng hộp xốp, quấn thêm một vòng dây thun hoặc cho cả hộp vào túi quai buộc miệng.
Treo móc hay đặt sàn: chỗ nào trên xe giữ phở vững nhất
Đây là chỗ nhiều người làm sai nhất. Móc treo đồ dưới cổ xe ga tiện thật, nhưng túi treo lủng lẳng sẽ đung đưa theo mỗi lần ôm cua, đập vào đầu gối và yếm xe. Chất lỏng trong túi treo không bao giờ đứng yên, và túi càng nặng thì càng kéo căng miệng buộc.
Thứ tự ưu tiên chỗ đặt, từ tốt tới kém:
- Sàn để chân xe ga, đáy túi chạm sàn. Túi đứng thẳng, kẹp nhẹ giữa hai bàn chân, móc quai vào móc treo chỉ để giữ không đổ chứ không phải để chịu sức nặng. Đây là vị trí thấp nhất, gần trọng tâm xe nhất.
- Cốp xe, nếu đồ đứng thẳng được. Cốp kín nên không lo gió làm nguội, nhưng hãy xếp hộp nước dùng đứng thẳng, chèn khăn hoặc áo mưa gấp xung quanh cho khỏi đổ. Đừng nhét túi nước nằm nghiêng dưới mũ bảo hiểm.
- Giỏ trước xe số. Giỏ thường cao và rung nhiều, chỉ hợp với hộp kín có nắp khóa, không hợp với túi ni lông buộc nút.
- Treo móc lủng lẳng. Chỉ dùng khi quãng đường rất ngắn, túi nhẹ và đã có lớp hộp kín bên trong.
Tránh để túi nước nóng sát ống xả hay chỗ chân chạm vào phần kim loại nóng của xe. Với xe số không có sàn phẳng, người ngồi sau ôm hộp ở tư thế đứng thẳng trên đùi là cách êm nhất; nếu đi một mình, ưu tiên hộp kín buộc vào giá sau theo cách trong bài buộc đồ trên yên sau không xô lệch xe.
Chạy xe thế nào để nước dùng không sóng sánh
Khi đã gói tốt và đặt đúng chỗ, phần còn lại là cách cầm lái. Chất lỏng phản ứng mạnh nhất với thay đổi tốc độ đột ngột, nên mục tiêu là chạy đều tay:
- Tăng tốc và phanh từ tốn. Nhả ga sớm trước đèn đỏ, bóp phanh nhẹ và dài thay vì một cú dứt khoát. Mỗi cú phanh gấp là một lần nước dùng dồn hết về phía trước hộp.
- Qua gờ giảm tốc, ổ gà chậm hẳn lại. Những đoạn như dốc lên xuống cầu Long Biên hay các ngõ lát gạch ở phố cổ là nơi nước hay bắn ra nhất. Đứng thẳng xe, đi chậm qua từng gờ.
- Ôm cua rộng, nghiêng ít. Cua gắt làm hộp trượt về một bên sàn để chân, dễ nghiêng đổ.
Giờ cao điểm sáng trên các trục như Nguyễn Văn Cừ hay Trần Nhật Duật, dòng xe dừng đi liên tục. Lúc đó hãy chọn làn sát lề phải, giữ khoảng cách để không phải phanh gấp, chấp nhận về chậm vài phút.
Tới nơi: mở gói và chia bát cho gọn
Dựng chân chống chắc chắn, rồi mới cúi xuống nhấc túi. Nhấc túi lên bằng cả hai tay đỡ đáy, đừng chỉ xách quai, vì quai túi ni lông nóng hay giãn đúng lúc này. Trong nhà, đặt túi nước dùng vào bát lớn trước khi cởi nút, nếu có tràn thì nước rơi vào bát chứ không ra bàn.
Nếu có bếp, đun sôi lại nước dùng rồi mới chan, rau thơm và chanh ớt cho vào sau cùng.
Khi nào nên đổi cách khác
Có lúc chở bằng xe máy không phải lựa chọn tốt: mua nhiều suất cho cả nhóm đông, trời mưa to kèm gió, hoặc đường về toàn ngõ xấu. Khi đó, ăn tại quán rồi mua thêm bánh khô và nước dùng đựng hộp kín mang về, hoặc chia làm hai chuyến, thường đỡ vất vả hơn cố xếp sáu túi nước lên một chiếc xe ga.
Mang phở, bún nước về bằng xe máy không khó nếu nhớ ba điều: tách nước dùng riêng và buộc hai lớp, đặt túi thấp ở sàn để chân thay vì treo lủng lẳng, và chạy đều tay qua từng gờ. Những kỹ năng chở đồ khác, từ thùng giấy tới hành lý về quê, được gom ở mục chở đồ và hành lý, còn các kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.