Hiểu rủi ro lái khi thiếu ngủ là việc nên làm trước khi bạn vặn chìa khóa, bởi khá nhiều người vẫn xem chuyện này nhẹ như một cơn buồn ngủ thoáng qua. Trên thực tế, chạy xe khi thiếu ngủ làm phản xạ chậm lại, tầm chú ý thu hẹp và mọi quyết định trên đường đều trở nên vội vàng hơn bình thường. Ở Hà Nội, không ít người rời ca đêm, kết thúc bữa tiệc về khuya hoặc dậy từ bốn giờ sáng đón chuyến đi tỉnh, rồi ngồi lên yên xe khi đầu óc vẫn chưa thực sự tỉnh táo. Bài viết này tóm lại dấu hiệu, cách xử lý giữa đường và cách chuẩn bị để bạn không phải đánh đổi sự an toàn lấy việc về sớm.
Chạy xe khi đang mệt hay thiếu ngủ: rủi ro cần nắm trước khi lên xe
Khi ngủ không đủ, bộ não chưa kịp phục hồi phần xử lý thông tin nhanh. Người lái mệt nhìn đường hời hợt hơn: mắt ít liếc gương, không quét hai bên giao lộ, phản ứng với đèn đỏ chậm mất một nhịp. Khả năng ước lượng khoảng cách và tốc độ cũng giảm theo, khiến việc vượt xe hay quyết định rẽ vào ngõ trở nên liều lĩnh hơn lúc tỉnh táo.
Điểm nguy hiểm nằm ở những giây lơ đãng không báo trước. Ở tốc độ quốc lộ, chỉ vài giây thiếu tập trung, xe đã đi được một quãng khá dài mà người cầm lái không hề nhận ra tình huống quanh mình đã đổi. Trong phố, rủi ro là va chạm tại giao cắt; ngoài đường trường, rủi ro là lệch hẳn sang làn ngược chiều khi cơn buồn ngủ ập tới.
Hiểu rủi ro lái khi thiếu ngủ qua dấu hiệu giữa đường
Có những tín hiệu báo trước khá rõ: mí mắt nặng đến mức phải chớp mạnh mới giữ nổi tầm nhìn, ngáp liên tục không kiểm soát, quên đoạn đường mình vừa đi, không nhớ biển báo vừa chạy ngang. Khi đầu óc tự động tắt vài giây rồi mở lại, bạn vừa trải qua những khoảnh khắc lái xe thực chất không có người điều khiển.
Nhiều người tự nhận mình quen chạy khuya nên không sao. Thực tế, nợ ngủ tích tụ qua nhiều đêm ngắn, và một buổi trưa nắng gắt sau đêm làm khuya đủ kéo người lái vào trạng thái mệt đột xuất. Nhận dấu hiệu sớm là phần quan trọng nhất, vì mọi cách xử lý đều chỉ có tác dụng khi bạn còn kịp tìm nơi dừng.
Vì sao lái xe mệt thường rơi vào những khung giờ nhất định
Cơn buồn ngủ trên yên xe hiếm khi đến ngẫu nhiên. Nó thường xuất hiện sau bữa trưa no, giữa trưa nắng oi, vào đêm khuya khoảng hai đến bốn giờ sáng, hoặc sau nhiều giờ cầm lái liên tục không nghỉ. Người làm ca đêm, người vừa dự tiệc về muộn và người dậy sớm đón chuyến đi tỉnh là ba nhóm dễ chạm phải nhất.
Với người thuê xe máy đi tỉnh từ Hà Nội, lịch trình thường ép khởi hành từ rất sớm, đúng lúc giấc ngủ đang sâu. Nếu đêm trước bạn chỉ ngủ được bốn hay năm tiếng, hãy tự đặt câu hỏi thẳng thắn: hôm nay có đáng để lên đường với cặp mắt còn cay không?
Ngoài ra, thuốc cảm, thuốc dị ứng và trạng thái ốm nhẹ cũng khiến buồn ngủ đến nhanh hơn trên xe. Nếu bạn đang dùng thuốc, đọc kỹ phần tác dụng phụ trên nhãn trước khi lên đường, và cân nhắc chuyển sang đi khách hoặc hoãn chuyến nếu thấy lờ đờ bất thường.
Xử lý ngay khi buồn ngủ ập đến giữa đường
Đừng cố về đến nơi bằng mọi giá. Giảm tốc, bật đèn khẩn cảnh nếu có, và tìm một điểm dừng an toàn: trạm dừng chân, cửa hàng còn mở, sân xăng quen thuộc. Mười lăm đến hai mươi phút ngủ gật trên xe nhiều khi đáng giá hơn cả giờ lái tiếp trong tình trạng mơ màng.
Sau khi dậy, đừng vặn ga ngay. Đi bộ vài vòng cho máu lưu thông, rửa mặt bằng nước mát, uống một ngụm nước, vươn vai cho cổ vai bớt cứng. Nếu đi cùng, đây là lúc nên đổi người cầm lái. Nếu đi một mình và cảm giác mệt không thuyên giảm, việc nghỉ lâu hơn hoặc hoãn chặng cuối cùng vẫn luôn là lựa chọn đúng.
Những sai lầm thường thấy khi cố chạy tiếp
Sai lầm phổ biến nhất là mở cửa sổ hoặc bật nhạc to rồi chạy tiếp. Gió và âm thanh chỉ giúp được vài phút; gốc rễ của vấn đề là bộ não thiếu ngủ, không phải xe quá yên tĩnh. Uống cà phê đặc lúc hai giờ sáng cũng chỉ đẩy cơn buồn ngủ lại sau đó, đúng lúc bạn đang ở chặng vắng xe nhất.
Sai lầm thứ hai là tự hứa chỉ chạy thêm vài cây số nữa để về nhà. Chính những cây số cuối cùng ấy thường diễn ra trong trạng thái mệt nhất, trên đường quen thuộc khiến tay lái buông lỏng. Hãy đảo ngược tư duy: gần nhà càng cần tỉnh táo, vì giao thông quanh khu bạn sống dày đặc hơn đoạn quốc lộ vừa chạy qua.
Chuẩn bị trước chuyến đi để hạn chế lái xe mệt
Ngủ đủ đêm trước là biện pháp rẻ nhất và hiệu quả nhất. Sắp xếp để khởi hành sau khi đã ngủ dậy ít nhất một tiếng, lên kế hoạch sẵn các điểm nghỉ giữa chặng, và chia lộ trình dài thành những đoạn ngắn có mốc dừng rõ ràng. Với chuyến đi tỉnh, nhận xe buổi chiều hôm trước để sáng hôm sau dậy nhẹ nhàng, kiểm tra đèn và còi, vì kế hoạch có thể buộc bạn chạy khuya về.
Về giấc ngủ, các khuyến nghị thời gian ngủ cho từng độ tuổi do Bộ Y tế đăng tải tại moh.gov.vn có thể thay đổi theo từng bản hướng dẫn mới, nên nếu bạn bị mất ngủ kéo dài, hãy trao đổi với người có chuyên môn trước khi rủi ro lan sang tay lái.
Khi bạn cần một chiếc xe để đi tỉnh hoặc đi trong khu vực Hà Nội, hãy chọn chiếc xe hợp để cơ thể đỡ vất vả hơn. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú của Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674, có xe số và xe tay ga phục vụ cả chuyến trong phố lẫn đường trường. Đọc thêm tại Kỹ năng & tình huống, Sức khỏe khi lái xe và kinh nghiệm lái xe trong phố cổ giờ cao điểm.