Lên đường từ Hà Nội chuyến xa lúc năm giờ sáng, nhiều người chịu đựng bụng đói để lấy nhanh, rồi đến giữa chặng tay run chân mềm; ngược lại có người ăn no căng rồi buồn ngủ trên yên. Câu hỏi ăn trước khi chạy xe xa buổi sáng nên ăn gì, ăn bao nhiêu và ăn lúc nào có câu trả lời khá rõ ràng dựa trên cách cơ thể tiêu hóa. Bài này gợi ý bữa sáng trước chuyến xe dài dễ chuẩn bị, kèm những món nên tránh. Nội dung mang tính tham khảo chung; hướng dẫn dinh dưỡng chính thức có thể thay đổi, nên đối chiếu cổng của cơ quan quản lý như chinhphu.vn, vì hướng dẫn chính thức có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Nguyên tắc chọn bữa sáng trước chuyến xe dài
Ba nguyên tắc lõi: đủ năng lượng nhưng nhẹ bụng, dễ tiêu, và ăn trước khởi hành khoảng ba mươi phút đến một tiếng. Vài nguyên tắc chọn thực đơn:
- Tinh bột chín mềm như bánh mì, xôi ít, bún.
- Đạm nhẹ như trứng luộc, sữa chua, một ly sữa.
- Thêm chút rau củ như chuối chín, khoai luộc.
- Hạn chế món chiên rán nhiều dầu và đồ quá ngọt đường.
Ăn no căng sẽ dồn máu về hệ tiêu hóa làm người buồn ngủ và phản xạ chậm, trong khi ăn quá ít dễ tụt đường huyết đúng giữa chặng vắng.
Gợi ý thực đơn dễ chuẩn bị trước hôm đi
Một lưu ý nhỏ cho người thuê xe đi từ sáng sớm: các cửa hàng ở Hà Nội thường giao xe từ giờ mở cửa, vì vậy nếu bạn nhận xe sớm hơn nhiều so với giờ khởi hành, đừng ăn bữa sáng ngay trước lúc nhận xe rồi để bụng no ngồi chờ lâu; hãy ăn sát giờ lên đường hơn. Với chuyến đi khởi hành sớm, chuẩn bị từ tối hôm trước là khéo nhất. Một vài tổ hợp đơn giản:
- Hai lát bánh mì kẹp trứng luộc, thêm ly sữa ấm.
- Xôi nhỏ với chút muối vừng, kèm một quả chuối.
- Bún nước lèo ít nước, bỏ thêm vài lát thịt nạc.
- Sữa chua trộn chuối và một nắm hạt khô nhẹ.
Nhớ mang theo nước lọc trong cốp cùng vài gói bánh quy để dùng ở điểm dừng đầu tiên, cách khởi hành khoảng một tiếng rưỡi.
Những món nên tránh trước khi lên đường
Nguyên tắc chung khi loại món: bất cứ thứ gì làm bụng bạn phải làm việc nặng trong hai tiếng đầu tiên của chặng đều không xứng đáng có mặt trong bữa sáng. Cơ thể khi lái cần máu nuôi cơ và não, mỗi gram thức ăn khó tiêu đều giành phần máu ấy về hệ tiêu hóa, và cảm giác buồn ngủ sau bữa no trên yên chính là biểu hiện rõ nhất của sự giành giật đó.
Cà phê đặc uống liền khi bụng rỗng dễ gây run tay và tim đập nhanh; nếu quen uống, chỉ một ly nhạt cùng bữa ăn. Món nhiều dầu như bánh rán, món chiên ngập dầu nhiều dễ gây đầy hơi trong tư thế ngồi gập trên yên. Đồ uống có gas khiến bụng chướng, mỗi lần gờ giảm tốc là một lần khó chịu. Rượu bia tuyệt đối không, vì vừa vi phạm quy định an toàn giao thông vừa khiến phán đoán giảm hẳn; các quy định về nồng độ cồn khi lái xe có thể thay đổi, hãy tra văn bản chính thức tại cơ quan quản lý, ví dụ như trang của bộ hoặc csgt.vn.
Ăn dọc đường như thế nào cho hợp lý
Một sai lầm hay gặp ở người chạy chuyến xa đầu tiên là mang đồ ăn quá nhiều loại, coi như đi picnic, rồi buộc phải ôm đồ nặng trên yên. Thực tế chỉ cần nước lọc, vài gói bánh quy và một hai quả chuối là đủ cho chặng sáng; phần ăn chính để dành cho điểm dừng trưa, vừa nóng vừa ngon hơn đồ nguội mang theo. Nhẹ cốp cũng là một cách nhẹ đầu óc khi tay lái phải tập trung suốt nhiều tiếng.
Chặng xa không phải nhịn hoàn toàn. Mỗi hai tiếng dừng một lần, ăn nhẹ vài miếng bánh mì, trái cây nên trái cây như chuối hoặc táo, uống nước từng ngụm nhỏ thay vì ừng một cú hết chai. Tránh dừng ăn buffet no quá ngay giữa chặng vì cơ thể cần máu tiêu hóa, người sẽ lịm buồn ngủ trong tiếng tiếp theo.
Cẩm nang về sức khỏe khi lái xe đường dài nằm tại chuyên mục sức khỏe khi lái xe, và các kỹ năng lái tổng quát tại mục kỹ năng lái xe máy. Với thắc mắc dinh dưỡng cụ thể theo thể trạng, có thể tham khảo thêm ở hỏi đáp.
Câu hỏi thường gặp
Chạy chặng xa buổi sáng cần mang thêm gì ăn không? Nước lọc và vài gói bánh quy nhỏ là đủ cho đến điểm dừng đầu tiên; thêm một quả chuối nếu bạn thường dễ tụt đường huyết.
Không kịp ăn thì nên làm gì? Uống một ly sữa hoặc ăn một quả chuối trước khi lên xe, và mang theo bánh để dừng ăn ở điểm đầu tiên sau khoảng một tiếng.
Ăn sáng xong bao lâu thì lên xe được lý tưởng? Khoảng ba mươi phút đến một tiếng, đủ để thức ăn xuống dạ dày mà không còn cảm giác no phình. Nếu khởi hành gấp, ưu tiên món lỏng nhẹ như một ly sữa ấm cộng trái cây thay vì bento nhiều món.
Có nên uống nước nhiều trước khi đi không? Uống vừa đủ, chia nhỏ; uống dồn một cú lớn làm bụng nặng và hay muốn nhà vệ sinh giữa chặng.
Một bữa sáng vừa đủ là phần thưởng cho cả chặng dài phía trước, đừng vì vội mà bỏ qua nó; cơ thể đủ năng lượng là nửa chặng an toàn đã xong.